Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia 21 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia decyzji inspektora pracy z dnia 8 września 2014 r. nr [...] i orzekającej o podstawie prawnej oraz terminie wykonania decyzji (pkt I); stwierdził, że zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie I wyroku nie podlega wykonaniu (pkt II); zasądził od Okręgowego Inspektora Pracy w [...] na rzecz skarżącej P. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 440 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III).
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Inspektor pracy w Okręgowym Inspektoracie Pracy w [...] nakazem z dnia 8 września 2014 r. nr [...], w wyniku przeprowadzonej kontroli, nakazał P. Spółce z o.o. z siedzibą w [...]:
- 1) Udostępnić pracownikom do stałego korzystania instrukcję bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącą transportu ładunków dźwigiem towarowo – osobowym znajdującym się w budynku "pralni" w [...] przy ul. [...];
- 2) Uwzględnić w ocenie ryzyka zawodowego opracowanej dla stanowiska "barwiarza" zagrożenia związane z obsługą dźwigu oraz transportem towarów z jego użyciem;
- 3) Dostosować środki transportu wewnątrzzakładowego, tj. czterokołowe wózki transportowe, do przemieszczania ich w kabinie dźwigu towarowo – osobowego, uwzględniając m.in. ich wymiary zewnętrzne oraz zabezpieczenie przed zmianą położenia;
- 4) Zapewnić wykonywanie zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy przez osobę mającą wymagane kwalifikacje.
Jako podstawę prawną decyzji zawartej w punkcie 3 w/w nakazu wskazał art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 404 ze zm., dalej w skrócie "u.P.I.P."), art. 215 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej w skrócie "K.p."), § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j.: Dz. U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i 2 i § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U. Nr 26, poz. 313 ze zm.).
Jednocześnie wyznaczył dzień 31 października 2014 r. jako termin wykonania powyższych obowiązków.
Decyzja zawarta w punkcie 3 w/w nakazu stała się przedmiotem odwołania P. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] do Okręgowego Inspektora Pracy w [...], w którym podniosła, że wskazany w niej obowiązek nie wynika z przepisów prawa. W uzasadnieniu odwołania podała, iż z § 21 ust. 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych wynika, że wyłącznie wózki przemieszczane na szynach oraz wózki kołowe przemieszczane na pochyleniach powinny posiadać sprawnie działające hamulce.
W ocenie Spółki, żadna z powołanych przez Inspektora w pkt 3 nakazu norm prawnych nie wskazuje na taką konieczność. Sposób eksploatacji wózków zapewnia bezpieczeństwo użytkowników, jeśli uwzględni się, że wózki te są przemieszczane bardzo powoli (2,3 km/h), wyłącznie po płaskiej powierzchni oraz na niewielkiej odległości. W przypadku prawidłowego korzystania z wózków nie ma możliwości, aby przesuwały się one niekontrolowanie, powodując zagrożenie. Ponadto samoczynne przesunięcie wózka nie jest możliwe, gdyż podłoga w windzie jest z blachy ryflowanej, należy uwzględnić również tarę i masę ładunku.
Zdaniem Spółki, błędne jest ustalenie inspektora pracy w Okręgowym Inspektoracie Pracy w [...], jakoby przestrzeń pozostała w kabinie dźwigu po umieszczeniu w niej wózka była nieodpowiednia. Jednocześnie wskazała na nieprecyzyjność pomiarów przedstawianych przez niego w pismach formułowanych w toku kontroli. Podała, iż z wielokrotnych pomiarów wykonanych przez Spółkę wynika, że operatorowi dźwigu, po wstawieniu wózka do środka, pozostaje powierzchnia szeroka na ponad 60cm, która jest wystarczająca dla przebywania osoby dorosłej i prawidłowego przetransportowania wózka z surowcem.
Z kolei przepisy techniczne precyzyjnie nie określają, ile miejsca musi pozostać w windzie po umieszczeniu w niej towaru, w tej materii posługują się pojęciem "bezpieczna odległość". Przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych wskazuje jedynie na konieczność zapewnienia "wystarczającej przestrzeni" do transportu.
W konsekwencji P. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] stwierdziła, że kognicja inspektora pracy do wydawania nakazów, o których mowa w art. 11 u.P.I.P, może obejmować wyłącznie sytuacje, w których pracodawca narusza obowiązki precyzyjnie określone, dające się wyinterpretować z treści przepisów prawa pracy. Nakaz nie może być oparty na subiektywnym przekonaniu inspektora pracy, że dane rozwiązanie jest niedobre, ponieważ inne mogłoby być wygodniejsze.
Okręgowy Inspektor Pracy w [...] decyzją z dnia 21 października 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej w skrócie K.p.a.) oraz art. 19 ust. 1 pkt 5 u.P.I.P, uchylił zaskarżoną decyzję zawartą w punkcie 3 nakazu z dnia 8 września 2014 r. nr [...], w części dotyczącej:
- 1) podstawy prawnej decyzji w zakresie określonym § 8 ust. 1 i 2 i § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych i w tym zakresie orzekł, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 11 pkt 1 u.P.I.P., art. 215 pkt 1 K.p. oraz § 47 ust. 3 i § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy;
- 2) terminu wykonania decyzji, ustalając ten termin na dzień 31 grudnia 2014 r.
W pozostałym zakresie organ odwoławczy zaskarżoną decyzję zawartą w punkcie 3 nakazu z dnia 8 września 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji podał, że w procesie transportu wewnątrzzakładowego w P. Spółce z o.o. z siedzibą w [...], przy transporcie wełny z magazynu na poszczególne kondygnacje budynku środkiem transportu jest dźwig, natomiast ładunek przemieszczany za pomocą dźwigu to wózek czterokołowy z wełną lub bez wełny. W kabinie musi przebywać również operator, gdyż dźwig jest sterowany z kabiny. W przepisach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy pojęciem maszyny lub urządzenia technicznego określa się wszelkie maszyny i inne urządzenia techniczne, narzędzia oraz instalacje użytkowane podczas pracy (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy – Dz. U. Nr 191, poz. 1596 ze zm.).
Odnosząc się do podstawy prawnej kwestionowanego przez Spółkę obowiązku w zakresie konieczności uwzględnienia wymiarów zewnętrznych środków transportu wewnątrzzakładowego, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 215 pkt 1 i 2 K.p pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby stosowane maszyny i inne urządzenia techniczne zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w szczególności zabezpieczały pracownika przed urazami, szkodliwym i niebezpiecznym działaniem innych czynników środowiska pracy oraz uwzględniały zasady ergonomii. Sposób realizacji wskazanych obowiązków określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W § 1 ust. 2 cyt. rozporządzenia podano, że jego przepisy nie dotyczą środków transportu kolejowego, lotniczego, morskiego i wodnego śródlądowego. Transport wewnątrzzakładowy ręczny i zmechanizowany (w tym przy użyciu dźwigu towarowo-osobowego) nie został wyłączony z obowiązków określonych w tym rozporządzeniu.
Stosownie do treści § 51 ust. 1 cyt. rozporządzenia, maszyny i inne urządzenia techniczne, zwane dalej "maszynami", powinny spełniać wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy określone w odrębnych przepisach przez cały okres ich użytkowania. W związku z powyższym, wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy powinny spełniać również użytkowany przez Spółkę dźwig towarowo – osobowy oraz wózki transportowe, które są przewożone w kabinie dźwigu. Z kolei z § 2 pkt 8 cyt. rozporządzenia wynika, że ilekroć jest mowa o "stanowisku pracy", rozumie się przez to przestrzeń pracy wraz z wyposażeniem w środki i przedmioty pracy, w której pracownik lub zespół pracowników wykonuje pracę.
W świetle tej definicji kabina dźwigu (ze sterowaniem wewnętrznym i pulpitem sterowniczym umieszczonym na ścianie kabiny) jest dla operatora dźwigu stanowiskiem pracy. Zgodnie z § 47 ust. 3 cyt. rozporządzenia, przejścia między maszynami a innymi urządzeniami lub ścianami przeznaczone tylko do obsługi tych urządzeń powinny mieć szerokość co najmniej 0,75 m. Powyższe uzasadnia zatem treść decyzji w zakresie nakładającym na pracodawcę obowiązek dostosowania środków transportu wewnątrzzakładowego, tj. czterokołowych wózków transportowych do przemieszczania ich w kabinie dźwigu towarowo – osobowego, uwzględniając m.in. ich wymiary zewnętrzne. Wykonaniem decyzji będzie w tym przypadku np. używanie w kabinie dźwigu takich wózków lub innych opakowań, pojemników do wełny, które zapewnią operatorowi dojście do ściany z pulpitem sterowniczym o szerokości minimum 75 cm. Celem nałożonego obowiązku jest ochrona życia lub zdrowia operatora dźwigu, który w czasie jazdy będzie znajdował się w kabinie.
W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania wskazany przez organ pierwszej instancji przepis § 8 ust. 1 i 2 i § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych, gdyż operator dźwigu (jedyna osoba jaka zgodnie z argumentacją zawartą w odwołaniu może znajdować się w kabinie) nie wykonuje ręcznych prac transportowych, lecz przewozi ładunek na poszczególne kondygnacje budynku.
Okręgowy Inspektor Pracy w [...] przechodząc w dalszej kolejności do podstawy prawnej kwestionowanego obowiązku – w zakresie odnoszącym się do konieczności zabezpieczenia środków transportu przed zmianą położenia wskazał, że u pracodawcy w czasie transportu w kabinie dźwigu nie stosuje się żadnego typu zabezpieczeń ładunku.
Organ odwoławczy podzielił argumentacją zawartą w odwołaniu, że stosowane przez Spółkę wózki do przewozu wełny nie są przemieszczane na szynach lub pochylniach, co wyklucza zastosowanie w sprawie § 21 ust. 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych. Zgodził się również ze stanowiskiem Spółki, że żaden z przepisów, podanych jako podstawa prawna decyzji, nie zobowiązuje do stosowania hamulców przy wózkach do transportu ręcznego. Zaznaczył jednak, że obowiązek określony w decyzji organu pierwszej instancji to obowiązek dostosowania czterokołowych wózków transportowych do przemieszczania ich w kabinie dźwigu towarowo – osobowego, z uwzględnieniem m.in. zabezpieczenia przed zmianą położenia. Wózek należy zabezpieczyć przed zmianą położenia tylko w przypadku, gdy będzie wstawiany do kabiny dźwigu.
Zabezpieczenie może być trwałe (np. hamulce) lub doraźne (np. kliny), musi ono jednak skutecznie uniemożliwiać zmianę położenia ładunku w kabinie dźwigu. Celem nałożonego obowiązku jest ochrona życia lub zdrowia operatora dźwigu, który w czasie jazdy będzie znajdował się w kabinie.
Okręgowy Inspektor Pracy w [...], powołując art. 215 K.p., podał obowiązki pracodawcy w zakresie zapewnienia pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Wskazał, że szczegółowe wymagania dotyczące zasad transportu wewnątrzzakładowego (w tym za pomocą transportu zmechanizowanego jakim jest dźwig towarowo- osobowy) określa rozdział 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, który w § 64 ust. 3 stanowi, że ładunek powinien być zabezpieczony w szczególności przed upadkiem, przemieszczeniem i zsypywaniem się ze środka transportu. Wszelkie ładunki nieprzemieszczane w szynach czy prowadnicach (czyli również wózek czterokołowy ustawiony na podłodze kabiny dźwigu) powinny posiadać zabezpieczenie zapobiegające przemieszczeniu się ładunku, tj. wózka. Warunku tego nie zapewnia sama podłoga w kabinie, pomimo że jest wykonana z blachy ryflowanej, bowiem nie zapobiegło to wypadkowi, który miał miejsce w dniu 5 lipca 2014 r., w czasie którego wózek przewożony w kabinie dźwigu zmienił swoje położenie i spowodował śmierć jednego z pracowników. W związku z niewyszczególnieniem w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji § 64 ust. 3 cyt. rozporządzenia, organ odwoławczy uzupełnił treść podstawy prawnej o ten przepis.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, w której zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- 1) § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, poprzez przyjęcie, że:
- - w/w przepis określa minimalną odległość między ścianą dźwigu towarowo-osobowego, a wózkiem transportowym napędzanym ręcznie, który znajduje się w tym dźwigu, podczas gdy kwestia przestrzeni, jaką należy zapewnić pracownikowi przy ręcznych pracach transportowych, jest uregulowana w przepisie szczególnym, tj. § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych, wyłączającym zastosowanie przepisu ogólnego, jakim jest § 47 ust. 3 rozporządzenia z dnia 26 września 1997 r.;
- - przestrzeń między wózkiem transportowym a ścianą dźwigu towarowo – osobowego, w której przebywa pracownik podczas transportu wózka za pomocą dźwigu, stanowi "przejście" w rozumieniu § 47 ust. 3 rozporządzenia z dnia 26 września 1997 r., podczas gdy przestrzeń ta nie zawiera cech "przejścia", bowiem "przejście" zgodnie z literalnym brzmieniem tego pojęcia tworzy wyodrębniony fragment przestrzeni, który posiada "wejście" i "wyjście", pozwalające na przejścia z punktu "A" do punktu "B", natomiast przestrzeń między wózkiem towarowym a ścianą dźwigu towarowo – osobowego stanowi wyodrębniony fragment przestrzeni, w którym chwilowo przebywa pracownik obsługujący dźwig, przez który nie jest możliwe "przejście", bowiem nie ma ono "wyjścia", a jego funkcja nie polega na przejściu z punktu "A" do punktu "B", lecz na chwilowym przebywaniu w tym miejscu celem obsługi dźwigu;
- - wózek towarowo – osobowy stanowi urządzenie techniczne w rozumieniu § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r., podczas gdy wózek, zgodnie z definicją legalną zawartą § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000r., stanowi "sprzęt pomocniczy";
- 2) § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, poprzez przyjęcie, że wózek transportowy wykorzystywany do transportu wełny i umieszczony w tym celu w dźwigu towarowo –osobowym stanowi "ładunek" w rozumieniu § 64 ust. 3 w/w rozporządzenia, podczas gdy zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. wózek stanowi "sprzęt pomocniczy" wykorzystywany do transportu ręcznego ładunku, jakim na gruncie niniejszej sprawy jest wełna znajdująca się w tymże wózku transportowym.
Zdaniem skarżącej Spółki, w/w naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, bowiem w ich efekcie na skarżącą został nałożony obowiązek, który nie wynika z przepisów prawa i który przy właściwym zastosowaniu prawa nie zostałby na stronę nałożony.
Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji zawartej w punkcie 3 nakazu z dnia 8 września 2014 r. nr [...] oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
Okręgowy Inspektor Pracy w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że zgodnie z § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przejścia między maszynami a innymi urządzeniami lub ścianami przeznaczone tylko do obsługi tych urządzeń powinny mieć szerokość co najmniej 0,75 m; jeżeli w przejściach tych odbywa się ruch dwukierunkowy, szerokość ich powinna wynosić co najmniej 1 m. Powyższe – zdaniem organu odwoławczego – uzasadnia treść decyzji inspektora pracy w zakresie nakładającym na pracodawcę obowiązek dostosowania środków transportu wewnątrzzakładowego, tj. czterokołowych wózków transportowych do przemieszczania ich w kabinie dźwigu towarowo – osobowego, uwzględniając m.in. ich wymiary zewnętrzne.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, bowiem w/w przepis nie ma zastosowania do odległości między ścianą dźwigu towarowo – osobowego a wózkiem umieszczonym w tym dźwigu. W powołanym przepisie rozporządzenia mowa jest jedynie o przejściach między maszynami a innymi urządzeniami lub ścianami, a więc takich przestrzeniach przez które można przedostać się z jednego pomieszczenia czy też punktu do drugiego. Odległość między wózkiem transportowym a ścianą dźwigu towarowo – osobowego z całą pewnością takiej przestrzeni nie tworzy.
Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi wskazał, że w sprawie jest niesporne, że podczas wypadku, który miał miejsce w dniu 5 lipca 2014 r. wózek przewożony w kabinie dźwigu zmienił swoje położenie i spowodował śmierć jednego z pracowników. Tego rodzaju wózek jest przeznaczony do transportu wełny pomiędzy poszczególnymi działami produkcyjnymi i przystosowany do transportu wewnątrzzakładowymi zmechanizowanymi środkami transportu zakładowego, a także do ręcznego przemieszczania surowców. Praca obsługującego wózek polega na ręcznym załadunku wełny do skrzyni transportowej wózka, przepchaniu go w okolice drzwi szybu dźwigu, a następnie umieszczeniu wózka wewnątrz kabiny dźwigu. Przyjąć należy, iż przedmiotowy wózek stanowi środek mający na celu ułatwienie wykonywania czynności związanych z ręcznym przemieszczaniem ładunku jakim jest wełna i stanowi sprzęt pomocniczy o którym mowa w § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych.
Okręgowy Inspektor Pracy w [...] błędnie przyjął, że wózki wykorzystywane w Spółce są urządzeniami technicznymi, o których mowa w § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy.
Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, powołując treść § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy podał, że przepis ten reguluje zasady zabezpieczenia ładunku, którym w rozpoznawanej sprawie jest wełna umieszczana w skrzyni transportowej wózka, a nie – jak słusznie podnosi Spółka – samego wózka.
Reasumując Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie na skarżącą zostały nałożone obowiązki na podstawie przepisów, które nie mogły mieć w sprawie zastosowania. W takiej sytuacji koniecznym było uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uchylenia decyzji zawartej w punkcie 3 nakazu inspektora pracy z dnia 8 września 2014 r. nr [...] i orzekającej o podstawie prawnej oraz terminie wykonania decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien uwzględnić powyższe rozważania.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), orzekł, jak w punkcie I i II sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnął w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461), pkt III sentencji wyroku.
P. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] pismem z dnia 10 lutego 2015 r., na podstawie art. 157 § 1 P.p.s.a., wniosła o uzupełnienie w/w wyroku. W uzasadnieniu wniosku podała, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji zawartej w punkcie 3 nakazu z dnia 8 września 2014 r. nr [...], gdyż zaskarżona decyzja zmieniała wyłącznie termin i podstawę prawną wykonania obowiązków przez skarżącą, zaś w pozostałym zakresie utrzymała w mocy pierwotny nakaz inspektora pracy.
W ocenie Spółki, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 nie zawiera rozstrzygnięcia o pozostałej części żądania skarżącej, tj. co do tej części decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia 21 października 2014 r. nr [...], w której utrzymała ona w mocy decyzję inspektora pracy zawartą w punkcie 3 nakazu z dnia 8 września 2014 r. nr [...] oraz co do bytu prawnego orzeczenia organu pierwszej instancji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Okręgowy Inspektor Pracy w [...], reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił:
1.naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów § 47 ust. 3 oraz § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j.: Dz. U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 ze zm.);
2. naruszenie prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U. Nr 26, poz. 313 ze zm.), w szczególności § 2 pkt 1 i § 8 ust. 1 tego rozporządzenia.
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku, ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa pracy niezbędnym jest uwzględnienie nie tylko wykładni językowej danej normy. Dla prawidłowej wykładni normy prawnej oraz jej właściwego zastosowania istotnym jest uwzględnienie charakteru i celu wszystkich przepisów obowiązujących w danej sprawie. Wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku została pominięta wykładnia art. 215 pkt 1 Kodeksu pracy, który stanowi materialnoprawną podstawę decyzji o randze ustawowej i nie został w sprawie zakwestionowany. Przepis ten określa obowiązki nałożone na pracodawcę. Zawarte w tym przepisie pojęcie maszyny i urządzenia technicznego nie zostało w sprawie podważone zarówno przez pracodawcę jak i przez Sąd pierwszej instancji jako pojęcie niemające zastosowania do wózków użytkowanych w Zakładzie Spółki. Zostało ono zakwestionowane dopiero w przepisie wykonawczym, który konkretyzuje obowiązek określony decyzją.
W ocenie autora skargi kasacyjnej, zarówno dźwig towarowo – osobowy jak i wózki czterokołowe przewożone w kabinie dźwigu, są urządzeniami technicznymi w rozumieniu § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy. Powołane przez pracodawcę w skardze oraz przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych ustala zasady bezpieczeństwa przy ręcznych pracach transportowych i może być zastosowane, w przypadku gdyby inspektor pracy stwierdził naruszenie tych przepisów w czasie przewożenia wełny na tej samej kondygnacji tj. w przypadku gdy środkiem transportu jest wózek. Tymczasem decyzja inspektora pracy dotyczyła zapewnienia bezpieczeństwa operatorowi dźwigu, w czasie gdy środkiem transportu jest dźwig towarowy, a w kabinie przewożony jest wózek czterokołowy z wełną lub bez wełny.
Jedynym obowiązującym aktem prawnym z zakresu prawa pracy określającym zasady bezpiecznej pracy w czasie użytkowania dźwigu towarowego jako urządzenia do transportu wewnątrzzakładowego są przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Ponadto Okręgowy Inspektor Pracy w [...], wskazując treść § 51 i § 2 pkt 8 oraz § 47 ust. 3 w/w rozporządzenia z dnia 26 września 1997 r. stwierdził, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni ostatnio powołanego przepisu. Ustawodawca w treści tego przepisu wyraźnie określa, że są to przejścia między maszynami a innymi urządzeniami lub ścianami przeznaczone tylko do obsługi tych urządzeń. Dźwig jest sterowany z kabiny w której znajduje się operator, w czasie transportu musi być przejście od drzwi do panelu sterowniczego i między ścianą kabiny z panelem sterowniczym a przewożonym w kabinie wózkiem. Jest to przejście przeznaczone do obsługi dźwigu.
Odnosząc się do kwestii uchylenia przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji w zakresie zmiany terminu realizacji nakazu inspektora pracy, organ wyjaśnił, że zmiany terminu wykonania nakazu dokonano z uwagi na treść art. 130 § 1 i 2 K.p.a.
P. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów stwierdziła, że są one niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim – po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na rozprawie wniosku P. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] o uzupełnienie wyroku z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 w sprawie ze skargi P. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia 21 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków – wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 uzupełnił wyrok z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 w ten sposób, że w punkcie I sentencji wyroku po przecinku dodał: "oraz uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy w pozostałym zakresie decyzję Inspektora Pracy w [...] nr [...] z nakazu nr rej.: [...]".
W uzasadnieniu wyroku podał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do uzupełnienia wyroku, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w punkcie I sentencji wyroku z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 "uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia decyzji inspektora pracy z dnia 8 września 2014 r. nr [...] i orzekającej o podstawie prawnej oraz terminie wykonania decyzji", nie zamieszczając w sentencji rozstrzygnięcia o pozostałej części żądania skarżącej, tj. co do tej części decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia 21 października 2014 r. nr [...], w której " w pozostałym zakresie utrzymała ona w mocy decyzję Inspektora Pracy w [...] nr 3 z nakazu nr [...]".
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 157 § 3 w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14, po rozpoznaniu wniosku Okręgowego Inspektora Pracy w [...] o wykładnię wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 oraz z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14, odmówił dokonania wykładni w/w wyroków. W uzasadnieniu postanowienia podał, że w doktrynie podkreśla się, iż wykładni uzasadnienia wyroku dokonuje się w wyjątkowych okolicznościach. Uzasadnienie wyroku może podlegać wykładni w sytuacji, gdy w wyniku wadliwości lub nieprecyzyjnego sformułowania jego treść nasuwa wątpliwości co do rozstrzygnięcia, a także sposobu wykonania wyroku. Przy użyciu przedmiotowej instytucji niedopuszczalne jest żądanie usunięcia merytorycznych błędów orzeczenia. Wykładnia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia lub uzupełnienia poprzedniego rozstrzygnięcia w zakresie argumentacji faktycznej lub prawnej.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała potrzeba dokonania wykładni wyroków z dnia 4 lutego 2015 r. i z dnia 22 kwietnia 2015 r., gdyż ich sentencje, w łącznym ujęciu nie nasuwają żadnych wątpliwości.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Okręgowy Inspektor Pracy w [...], reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucił:
- 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 i 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1, art. 141 § 4 oraz art. 151 P.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 215 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm. oraz z 2014 r. poz. 208, dalej w skrócie "K.p.") oraz § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j.: Dz. U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 ze zm.).
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy na podstawie przyjętego w nim stanu faktycznego. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Jednocześnie, na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a., wniósł o połączenie spraw ze skarg kasacyjnych od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 oraz z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 do wspólnego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że Sąd pierwszej instancji w treści wyroku uzupełniającego z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14, uchylając zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy w pozostałym zakresie decyzję zawartą w punkcie 3 nakazu z dnia 8 września 2014 r. nr [...], nie przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Nie określił zatem bytu prawnego decyzji inspektora pracy, jak również nie oddalił skargi w tym zakresie, pomimo że strona skarżąca wnosiła o uchylenie decyzji również organu pierwszej instancji.
Ponadto, wyrok uzupełniający nie zawiera oceny prawnej, wskazań co do dalszego postępowania oraz podstawy prawnej wyroku tj. wskazania, który z przepisów (art. 145 czy art. 151 P.p.s.a.) przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. Sąd nie określił także, czy i jakie naruszenia prawa stwierdził. W ocenie autora skargi kasacyjnej, analiza wyroku z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 wskazuje na wybiórcze i fragmentaryczne rozstrzygnięcie sprawy, bez rozpatrzenia akt sprawy i dokonania oceny stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się wyłącznie do podstaw rozpatrzenia wniosku o uzupełnienie wyroku (art. 156 i art. 157 P.p.s.a.), co narusza art. 141 § 4 P.p.s.a.
Okręgowy Inspektor Pracy w [...] uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14.
P. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną od wyroku uzupełniającego wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Odnosząc się do podniesionych zarzutów stwierdziła, że są one niezasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 5 stycznia 2017 r., na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., połączył sprawy ze skarg kasacyjnych od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 oraz z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do skargi kasacyjnej Okręgowego Inspektora Pracy w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Istota podniesionych w niej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § 47 ust. 3 i § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez ich błędną wykładnię oraz § 2 pkt 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który uznał, że odległość między ścianą dźwigu towarowo – osobowego a wózkiem transportowym umieszczonym w tym dźwigu, nie jest przestrzenią, o której mowa w § 47 ust. 3 cyt. rozporządzenia z dnia 26 września 1997 r., natomiast § 64 ust. 3 tego rozporządzenia reguluje zasady zabezpieczenia ładunku, którym w rozpoznawanej sprawie jest wełna umieszczana w skrzyni transportowej wózka, a nie samego wózka.
Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził, że w świetle § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r., wózki używane do przewozu wełny należy uznać za sprzęt pomocniczy mający na celu ograniczenie zagrożeń i uciążliwości związanych z ręcznym przemieszczaniem przedmiotów, ładunków lub materiałów oraz ułatwienie wykonywania tych czynności, a nie za urządzenia techniczne, o których mowa w § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy.
Ocenę zasadności zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej należy poprzedzić wyjaśnieniem, iż autor skargi kasacyjnej wskazał, że celem rozstrzygnięć wydanych przez organy inspekcji pracy w tej sprawie było zapewnienie operatorowi dźwigu towarowo – osobowego bezpiecznych warunków pracy w czasie przewożenia dźwigiem wózków czterokołowych (z wełną lub bez wełny) – art. 215 K.p.
W sprawie jest niesporne, że w procesie transportu wewnątrzzakładowego z magazynu na poszczególne kondygnacje budynku środkiem transportu jest dźwig towarowo – osobowy, a ładunek przemieszczany za pomocą dźwigu to wózek czterokołowy z wełną lub bez wełny.
Sporne między stronami jest natomiast określenie, czym – w rozumieniu przepisów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy – jest dźwig towarowo – osobowy oraz przewożony w jego kabinie wózek czterokołowy.
Zdaniem Okręgowego Inspektora Pracy w [...] są to urządzenia techniczne, o których mowa w § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy, które zgodnie z § 51 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy powinny spełniać wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy określone w odrębnych przepisach przez cały okres ich użytkowania. Transport wewnątrzzakładowy zmechanizowany przy użyciu tych urządzeń nie został wyłączony z obowiązków określonych w ostatnio powołanym rozporządzeniu. W rozumieniu § 2 pkt 8 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. dla operatora przedmiotowego dźwigu stanowiskiem pracy jest kabina ze sterowaniem wewnętrznym i pulpitem sterowniczym umieszczonym w ścianie kabiny. W związku z powyższym, w sprawie przejścia przeznaczonego do obsługi dźwigu znajduje zastosowanie § 47 ust. 3, a w zakresie zabezpieczenia ładunku § 64 ust. 3 omawianego rozporządzenia.
W ocenie P. Spółki z o.o. z siedzibą w [...], treść § 47 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia wskazuje, że maszyny, inne urządzenia lub ściany mają w sposób fizyczny wyodrębnić z danej przestrzeni określone przejście. Powołany przepis miałby zastosowanie w sytuacji, gdy granice przejścia są wyznaczone przez maszyny, inne urządzenia lub ściany. W związku z tym przestrzeń między wózkiem czterokołowym a ścianą dźwigu towarowo – osobowego nie jest " przejściem", o którym mowa w tym przepisie. Przede wszystkim jednak Spółka wskazała, że kwestia przestrzeni, jaka powinna być zapewniona przy transporcie wełny, jest uregulowana w przepisie szczególnym § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych. Prace związane z transportem wełny są ręcznymi pracami transportowymi, o których mowa w § 2 pkt 1 tego rozporządzenia.
Ponadto stwierdziła, że w sprawie nie ma zastosowania § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. gdyż nie dotyczy on zabezpieczenia wózka czterokołowego.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zasadnie przyjął, że przejście przeznaczone do obsługi dźwigu sterowanego z kabiny, w której znajduje się operator, w czasie transportu od drzwi do panelu sterowniczego i między ścianą kabiny z panelem sterowniczym a przewożonym w kabinie wózkiem, nie jest przejściem, o którym mowa w tym przepisie, a więc przejściem między maszynami a innymi urządzeniami lub ścianami przeznaczonym tylko do obsługi tych urządzeń, które powinno mieć szerokość co najmniej 0,75 m. Użyte w tym przepisie określenie "przejścia" dotyczy przestrzeni, przez które można się przedostać z jednego punktu do drugiego (istnienie "wejścia" i "wyjścia", ruch jednokierunkowy bądź dwukierunkowy).
Na powyższe wskazuje słownikowe znaczenie pojęcia "przejście". Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, przedmiotowego pojęcia nie można zastosować do określenia odległości pomiędzy ścianą dźwigu towarowo – osobowego a wózkiem umieszczonym w tym dźwigu, w której to przestrzeni przebywa pracownik obsługujący panel sterujący dźwigiem. W momencie przewozu wózka, w którym znajduje się wełna, za pomocą dźwigu, mamy do czynienia z zamkniętą przestrzenią, wyznaczaną przez ściany dźwigu, zaś obszar, w którym przebywa pracownik, nie stanowi przejścia w rozumieniu omawianego przepisu. Dodatkowo zauważyć należy, iż tego rodzaju przestrzeń nie ma charakteru trwałego.
Prace związane z przemieszczaniem wełny za pomocą wózków czterokołowych mają charakter ręcznych prac transportowych, o których mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych. W świetle § 2 pkt 3 w/w rozporządzenia, przedmiotowe wózki są sprzętem pomocniczym wykorzystywanym do przemieszczania ładunków. Zgodnie z § 6 ust. 2 omawianego rozporządzenia, przy ręcznym przemieszczaniu przedmiotów – tam gdzie jest to możliwe – należy zapewnić sprzęt pomocniczy odpowiednio dobrany do ich wielkości, masy i rodzaju, zapewniający bezpieczne i dogodne wykonywanie pracy.
Nie sposób zaaprobować twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że w rozpoznawanej sprawie wózek załadowany wełną i przewożony dźwigiem nie mieści się w definicji ręcznych prac transportowych tylko dlatego, że na pewnym etapie przemieszczanie ładunku odbywa się za pomocą urządzenia mechanicznego, a więc dźwigu towarowo – osobowego. Z powołanego wyżej § 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. wynika, że przez ręczne prace transportowe rozumie się każdy rodzaj transportowania, a więc także sposób wykonywany w niniejszej sprawie.
Uregulowanie kwestii dotyczącej przestrzeni, jaka powinna zostać zapewniona pracownikowi przy ręcznych pracach transportowych, a więc pracy przy przewozie wełny w wózkach za pomocą dźwigu, znajduje oparcie w § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, przy pracach związanych z ręcznym przemieszczaniem przedmiotów należy zapewnić wystarczającą przestrzeń, zwłaszcza w płaszczyźnie pionowej, umożliwiającą zachowanie prawidłowej pozycji ciała pracownika podczas pracy. Powyższy przepis nie określa konkretnej odległości wyrażonej w jednostkach miary, lecz mówi o "wystarczającej przestrzeni", natomiast oceny tego, czy dana przestrzeń jest wystarczająca, należy dokonywać każdorazowo w oparciu o konkretne warunki w jakich odbywa się przemieszczanie określonych przedmiotów, w tym przypadku wózka z wełną, a nie dokonywać jej w sposób sztywny, z góry.
Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim prawidłowo wskazał, że § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych zalicza wózki stosowane w Zakładzie Spółki do sprzętów pomocniczych, a więc przepis § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy, nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.
W konsekwencji zasadnie przyjął, że skoro wózki są sprzętem pomocniczym wykorzystywanym do przemieszczania ładunku, którym niewątpliwie jest wełna, to nie mogą być jednocześnie same uznane za ładunek tylko z tego powodu, że są przewożone za pomocą dźwigu na inną kondygnację. Zgodnie z § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ładunek powinien być zabezpieczony w szczególności przed upadkiem, przemieszczeniem i zsypywaniem się ze środka transportu. W niniejszej sprawie ładunek (wełna) jest zabezpieczona zgodnie z dyspozycją w/w przepisu.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty naruszenia § 47 ust. 3 i § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz § 2 pkt 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych, uznał za niezasadne. Ponadto przyjął, że w sprawie nie naruszono także podanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 215 pkt 1 K.p. Powołane przepisy rozporządzeń doprecyzowują wynikający z tego przepisu ogólny obowiązek pracodawcy dotyczący zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna od wyroku z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.
Niezasadna okazała się także skarga kasacyjna Okręgowego Inspektora Pracy w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14. Sąd ten prawidłowo uzupełnił wyrok z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14, gdyż pierwotnie nie rozstrzygnął o całości zaskarżonej decyzji. Nie orzekł co do tej jej części, która utrzymała w mocy decyzję zawartą w punkcie 3 nakazu inspektora pracy z dnia 8 września 2014 r. nr [...].
Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku nie był obowiązany ponownie wypowiadać się co do meritum sprawy, albowiem jego stanowisko wynikało z uzasadnienia wyroku z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 i nie musiało być w tym zakresie powtarzane. Powyższe stwierdzenie dotyczy również pozostałych wymogów uzasadnienia wyroku określonych w art. 141 § 4 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, uzupełniając wyrok nie analizował nowych kwestii, uzupełnił wyłącznie sentencję wyroku, co było zbieżne i zgodne z argumentacją zawartą w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14.
Ponadto wskazać należy, iż P. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] w skardze do Sądu pierwszej instancji wnosiła o uchylenie decyzji organów obu instancji, to jednak wniosek w tym przedmiocie nie był dla Sądu wiążący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim orzekł (w wyniku uzupełnienia wyroku) – z uwagi na stwierdzone w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 uchybienia – o uchyleniu w całości wyłącznie zaskarżonej decyzji, do czego był uprawniony. Konsekwencją wydanych wyroków jest obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, który uwzględniając ocenę prawną wyrażoną przez Sąd, wyda stosowną decyzję w oparciu o art. 138 K.p.a.
Z uwagi na powyższe, zarzuty naruszenia art. 133 § 1 i 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1, art. 141 § 4 oraz art. 151 P.p.s.a. nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej.
Nietrafny okazał się także zarzut naruszenia prawa materialnego, co wykazano w rozważaniach dotyczących skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna Okręgowego Inspektora Pracy w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim od wyroku z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 912/14 nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013, poz. 461), z uwzględnieniem stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 (publ. LEX nr 1226661).