Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt. II SA/Łd 790/22 oddalił skargę W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 13 lipca 2022 roku nr SKO.4141.316.22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła W. M., zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako: "p.p.s.a." w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędne uznanie, że pobieranie przez nią renty socjalnej wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem J. M. Uzasadniając skargę kasacyjną wskazano, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych powinien być interpretowany z taki sposób, że pozbawia przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 ustawy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymanej emerytury/renty. Podkreślono, że w przedmiotowej sprawie z uwagi na uwarunkowania ustawowe wynikające z treści ustawy o rencie socjalnej nie ma prawnej możliwości zawieszenia renty socjalnej, a zatem opiekunowi osoby niepełnosprawnej należy się świadczenie pielęgnacyjne stanowiące różnicę między pobieraną rentą socjalną, a ustawowo zagwarantowanym świadczeniem pielęgnacyjnym.
Wskazano też, że skarżąca nie zgadza się z podstawą prawną przywołaną przez Sąd I instancji jakoby stanowiła ona przesłankę do zawieszenia przez skarżącą renty socjalnej, bowiem treść art. 134 u.e.r.f.u.s, nie może mieć zastosowania do stanu faktycznego zaistniałego u powódki. Brak jest bowiem ustawowych przesłanek określonych enumeratywnie przez ustawodawcę do wstrzymania świadczenia rentowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 134. u.e.r.f.u.s wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli: 1) powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenie prawa do świadczeń lub ustanie tego prawa;
- 2) osoba pobierająca świadczenia mimo pouczenia lub żądania organu rentowego nie przedłoży dowodów stwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczeń;3) osoba uprawniona do świadczeń nie poddała się badaniu lekarskiemu lub psychologicznemu, bez uzasadnionych przyczyn, mimo wezwania organu rentowego;
- 4) okaże się, że prawo do świadczeń nie istniało;
- 5) świadczenia nie mogą być doręczone z przyczyn niezależnych od organu rentowego.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie w całości złożonej skargi, rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.
Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutu zgłoszonego w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten zarzut za niezasadny.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli.
Rozpatrywana skarga kasacyjna powołując się na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzuca naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, z tym że naruszenia prawa upatruje w błędnym uznaniu, że pobieranie przez skarżącą kasacyjnie renty socjalnej wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, skarga kasacyjna wskazuje, że z uwagi na uwarunkowania ustawowe wynikające z ustawy o rencie socjalnej nie ma prawnej możliwości zawieszenia renty socjalnej, a zatem opiekunowi osoby niepełnosprawnej należy się świadczenie pielęgnacyjne stanowiące różnicę między pobieraną rentą socjalną a ustawowo zagwarantowanym świadczeniem pielęgnacyjnym. Skarżąca kasacyjnie kwestionuje stanowisko Sądu pierwszej instancji jakoby w takiej sytuacji zastosowanie mógł znaleźć art. 134 z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504, dalej: u.e.r.f.u.s.), albowiem - jak przekonuje - nie ma prawnej możliwości zawieszenia renty socjalnej.
Stanowisko skargi kasacyjnej nie jest prawidłowe. Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2194 z późn. zm., dalej: ustawa o rencie socjalnej), prawo do renty socjalnej ulega zawieszeniu lub świadczenie to ulega zmniejszeniu w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, na zasadach określonych w art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie, na podstawie art. 15 pkt 1 ustawy o rencie socjalnej, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio art. 133-135 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisy wydane na podstawie art. 128a tej ustawy (pkt 1). Wbrew zatem stanowisku skargi kasacyjnej wybór jednego świadczenia można zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o wstrzymanie wypłaty renty socjalnej zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. w zw. z art. 15 pkt 1 ustawy o rencie socjalnej.
Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby pobierającej rentę socjalną, czy inne świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych musi być interpretowana jako wiążąca się, nie z samym prawem do świadczenia, lecz z jego realizacją w postaci jego wypłaty. Należy zatem uznać, że wstrzymanie wypłaty renty socjalnej eliminuje negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Trafnie kwestię tę ocenił Sąd pierwszej instancji, czemu prawidłowo wyraz dał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.