Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 lutego 2021 r. (sygn. akt II SA/Bd 1164/20), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę E. F.na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 10 listopada 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrz Miasta i Gminy [...] z dnia 7 października 2020 r. nr [...] o odmowie E. F. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na babcię Z.J..
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, E. F. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy naruszenie (cyt.): "przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy ppsa w zw. z przepisami z art. art. 77, 7, 80 oraz 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 141 § 4 ustawy ppsa w zw. z art. 134 § 1 ustawy ppsa w ten sposób, że mimo, iż w ramach kontroli sądowo-administracyjnej podstaw wydanej decyzji przez organy administracji publicznej winno zostać ustalone czy zaskarżona decyzja nie jest obarczona wadą wymuszającą jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, a sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami skarżącego, przy czym sąd pierwszej instancji przedstawia stan sprawy, a pojęcie stanu sprawy jest pojęciem szerszym niż stan faktyczny, co oznacza, że go także obejmuje, to w przedmiotowej sprawie nie zostało zbadane czy i w jaki sposób zostały okoliczności stanu faktycznego zostały ustalone przez organy, zaś w rzeczywistości ustalenia te były niepełne lub domniemane, co oznacza, że sąd pierwszej instancji przedstawił w uzasadnieniu wyroku wadliwy stan sprawy wskutek przyjęcia, że wystarczającym dla ustalenia braku możności zadośćuczynienia obowiązkowi alimentacyjnemu przez krewnych pierwszego stopnia babci skarżącej jest kilkunastominutowy wywiad ze skarżącą z jednoczesnym założeniem nieistnienia obiektywnych przeszkód odnoszących się do sprawowania opieki nad babcią skarżącej przez jej dzieci, ergo wadliwość decyzji SKO we Włocławku ([...]) polega na nieustaleniu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do koniecznego zakresu opieki sprawowanej nad babcią i rzeczywistych - zobiektywizowanych, możliwości sprawowania na nią opieki przez jej dzieci; skoro WSA w Bydgoszczy podkreślił w uzasadnieniu, że zgadza się, że nie można automatycznie wykluczać skarżącej jako wnuczki z kręgu potencjalnych osób, którym mogłoby być przyznane świadczenie pielęgnacyjne i byłoby to możliwe w razie zaistnienia szczególnej sytuacji, w której dzieci babci skarżącej nie byłyby w stanie z niezależnych od siebie powodów wypełniać swoich obowiązków alimentacyjnych, to brak w istocie ustaleń w tym zakresie stanowił o wadliwości skarżonej decyzji po myśli przepisu z art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy ppsa, reasumując: sąd administracyjny nie rozważył naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu przepisu z art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy ppsa, a to przepisów z art. art. 77 i 7 oraz 80 kpa, następnie zaś 138 § 2 kpa, co nie tylko mogło, ale miało wprost decydujący wpływ na wynik sprawy, a zatem w sprawie wystąpiło naruszenie przepisów postępowania przez sąd w sposób oczywisty mające istotny wpływ na wynik sprawy i prowadzące do nieuzasadnionego oddalenia skargi pani E.F.."
Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2022 r., Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego – na zasadzie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej "p.p.s.a.") - o rozstrzygnięcie następującego zagadnienia prawnego:
"Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej u.o.ś.r. stanowi wyłącznie legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (art. 17 ust. 1a u.o.ś.r.), współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.o.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacjach, gdy rodzice osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (art. 17 ust. 1a u.o.ś.r.), współmałżonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.o.ś.r.) nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie mogą sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia?
Sprawie została nadana sygnatura I OPS 2/22.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W sprawie niniejszej zachodzą podstawy do zawieszenia postępowania w oparciu o przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić z urzędu postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Takim postępowaniem jest postępowanie w sprawie I OPS 2/22, gdyż dotyczy ono wyjaśnienia treści przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), którego stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie a który to przepis stanowił materialnoprawną podstawę wydanej w niniejszej sprawie zaskarżonej decyzji. Ze względu natomiast na istotę sporu determinowaną zarzutem skargi kasacyjnej, podjęcie uchwały wyjaśniającej przedstawione we wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zagadnienie prawne będzie miało wpływ na wynik przedmiotowej sprawy.
Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.