Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2009 r. (sygn. akt II SA/Bd 286/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] dotyczącą odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Kierownik Urzędu Rejonowego w B. decyzją z dnia [...] grudnia 1991 r. nr [...] zatwierdził granice i znaki graniczne działki nr [...] położonej we wsi C., opisane w protokole granicznym z dnia [...] grudnia 1991 r. przez geodetę Z. M. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. M. J. wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją podnosząc, że nie była uczestnikiem postępowania rozgraniczeniowego a o wydaniu wspomnianej decyzji dowiedziała się z pisma Wydziału Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego w B. z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...]. Ponadto wnioskodawczyni twierdziła, że dokumentacja i protokół rozgraniczeniowy zostały sfałszowane.
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] Wójt Gminy B. B. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] grudnia 1991 r. podnosząc, iż wniosek o wznowienie postępowania wnosi się do organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.), tymczasem M. J. wystąpiła z przedmiotowym wnioskiem dopiero po upływie 16 – tu lat od dnia wydania decyzji, choć wcześniej, po upływie jedenastu miesięcy od daty powzięcia wiadomości o treści decyzji rozgraniczeniowej, wystąpiła o stwierdzenie jej nieważności.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, na skutek odwołania wniesionego przez stronę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, iż z wniosku o wznowienie postępowania wynikało, że M. J. o wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 1991 r. poinformowana została przez Starostwo Powiatowe w B. w 2001 r., choć nie poinformowano jej o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wiadomość taką odwołująca się powzięła jednak z decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego wydanej w dniu [...] listopada 2003 r. W związku z powyższym, Kolegium uznało, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania w dniu [...] kwietnia 2008 r. nastąpiło z uchybieniem terminu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. J. zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B. naruszenie art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. akcentując, że nie otrzymała decyzji rozgraniczeniowej z 1991 r. a tym samym nie brała udziału w tym postępowaniu. O treści w/w decyzji dowiedziała się w 2001 r. a o możliwości wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem się – w 2003 r.(decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] listopada 2003 r.). Poza tym twierdziła, że decyzja rozgraniczeniowa została wydana na podstawie sfałszowanej, nierzetelnej dokumentacji.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie wywodząc, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że nie była ona zasadna.
Sąd zacytował treść przytoczonego na wstępie przepisu art. 148 § 1 k.p.a. i zauważył, że w sytuacji złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak udziału strony w postępowaniu bez własnej winy) bieg terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania rozpoczyna się od dnia, w którym strona dowiedziała się o treści decyzji (art. 145 § 2 k.p.a.). Wykazanie okoliczności świadczących o dotrzymaniu w/w terminu spoczywa przy tym na wnioskodawcy. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowi natomiast rażące naruszenie prawa bo godzi w zasadę ogólnej trwałości decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. i stanowi podstawę stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest zatem podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania - art. 149 § 3 k.p.a.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy Sąd podkreślił, że wniosek o wznowienie postępowania oparty był w tym przypadku na przesłance wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i został on złożony w dniu [...] kwietnia 2008 r. W treści wniosku skarżąca podała, iż o treści decyzji rozgraniczeniowej z 1991 r. dowiedziała się w 2001 r. (korespondencja z dnia [...] lutego 2001 r. ze Starostwa Powiatowego w B.) a o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania – wiadomość powzięła w 2003 r. (decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] listopada 2003 r.).
W tych warunkach złożenie przedmiotowego wniosku dopiero w kwietniu 2008 r. zostało wniesione niewątpliwie z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a.
Sąd podkreślił też, że skoro otwarcie biegu terminu do skutecznego uruchomienia przez stronę trybu wznowieniowego uzależnione jest wyłącznie od momentu pozyskania przez stronę, pominiętą w postępowaniu zwykłym, wiedzy o istnieniu ostatecznej decyzji (a taką wiedzę skarżącą uzyskała w lutym 2001 r.), to bez znaczenia dla oceny zachowania tego terminu pozostawały okoliczności, czy i kiedy osoba, mająca świadomość występowania w obrocie prawnym tej decyzji, dowiedziała się o przysługującym jej prawie żądania wznowienia postępowania.
Nie były również, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, trafne podniesione w skardze zarzuty, dotyczące naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. przepisów postępowania administracyjnego, bowiem - wbrew zarzutom skargi - organ w sposób wyczerpujący przedstawił motywy podjętego rozstrzygnięcia, wskazując dowody, na podstawie których ustalił istotne dla sprawy okoliczności. Ustalenia stanu faktycznego sprawy znajdowały odzwierciedlenie w zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy materiale dowodowym, a ocena prawna decyzji odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną dokonana przez organ, przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie budziła zastrzeżeń składu orzekającego w niniejszej sprawie.
We wniesionej - na zasadzie art. 173 i 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skardze kasacyjnej M. J., zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy naruszenie: art. 148 § 1 i 2, art. 145 § 1 pkt. 2 oraz 4 w zw. z art. 147 k.p.a. polegającym na przyjęciu, że wniosek skarżącej o wznowienie postępowania o rozgraniczenie nieruchomości został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia i ponadto, że nie wystąpiła podstawa do wznowienia postępowania, która uzasadniałaby wszczęcie tego postępowania przez organ z urzędu.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne M. J. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania wraz z zasadzeniem kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca składała wnioski o wznowienie postępowania we właściwym organie w czasie przepisanym i robiła to niejednokrotnie ustnie, nie zachowując formy pisemnej, pozostając jednak w przekonaniu, że sprawa z jej wniosku o wznowienie postępowania toczy się. Podkreślała, że organy z urzędu winny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Ponadto wskazywano, że wprawdzie skarżąca kasacyjnie w podaniu o wznowienie postępowania wskazała jako podstawę wznowienia na art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a., w którym to przypadku postępowanie wszczyna się tylko na żądanie strony, tym niemniej organ z urzędu winien badać inne podstawy do wznowienia postępowania, jeżeli wynikają one z akt sprawy tj. z jej stanu faktycznego i prawnego. Zdaniem skarżącej zatem organ z urzędu winien zbadać przesłanki wznowienia postępowania, a następnie podjąć to postępowanie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., chociażby ze względu na fakt, że podpis w protokole sporządzonym przez geodetę został podrobiony ponieważ sama zainteresowana tego protokołu nie podpisywała.
W trakcie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym M. J. złożyła poza tym do akt sprawy kserokopię postanowienia Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] o przekazaniu Wójtowi Gminy B. B. wniosku skarżącej o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego jako organowi właściwemu do jego załatwienia.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Zarzuty jej sprowadzały się do naruszenia przepisów postępowania, które – zdaniem skarżącej kasacyjnie – miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzuty te należało ocenić jako niezasadne.
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy dokonał oceny legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2009 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy B. B. z daty [...] listopada 2008 r. o odmowie wznowienia postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 1991 r. Jak wynika przy tym z treści decyzji organu pierwszej instancji dotyczyła ona wniosku M. J. z dnia [...] kwietnia 2008 r.
Wniosek ten – co w sprawie było ewidentne – skarżąca wniosła po kilku latach licząc od daty ([...] luty 2001 r.), w której dowiedziała się o wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 1991 r.
Biorąc zatem pod uwagę przytoczoną przez Sąd Wojewódzki regulację prawną, zawartą w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., odnoszącą się do wymogu zachowania miesięcznego terminu na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania, liczonego od dnia, w którym strona powzięła wiadomość o decyzji, należy stwierdzić, że wniosek ten był spóźniony. Skutkowało to wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania, którą Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił jako legalną.
Niezasadnie także skarżąca zarzucała w skardze kasacyjnej, że obowiązkiem organu było – w tym przypadku – wznowienie postępowania z urzędu, z uwagi na sfałszowanie jej podpisu w protokole granicznym. Organ nie musiał bowiem znać podpisu skarżącej a ponadto trudno od niego również wymagać, by umiał rozpoznać, czy podpis ten został w tym przypadku istotnie sfałszowany. Jeśli skarżąca uważa, że doszło do podrobienia jej podpisu, nic nie stoi na przeszkodzie by powiadomiła o tym fakcie organy ścigania.
Podkreślenia natomiast w sprawie wymaga, że zawarte w skardze kasacyjnej twierdzenie skarżącej, iż wcześniej (przed wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r.) występowała z innymi wnioskami o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego, wydaje się być uzasadnione. Stanowisko to bowiem potwierdza bowiem fakt wydania przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego w/w postanowienia z dnia [...] stycznia 2004 r. o przekazaniu sprawy, którego kserokopię M. J. złożyła na rozprawie. Skoro zatem w styczniu 2004 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski przekazał wspomniany wniosek do rozpoznania Wójtowi Gminy B. B., oznacza to, że przed 2008 r. skarżąca występowała jeszcze - co najmniej - z tym jednym wnioskiem.
W tej sytuacji, ponieważ – jak wyjaśniono wyżej – przedmiotowa sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...] kwietnia 2008 r. – wniosek (wnioski) wcześniejszy winien być przedmiotem odrębnego postępowania, które organ będzie zobligowany przeprowadzić.
Z powyższych względów biorąc pod uwagę, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.