Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 1 września 2005 r., sygn. akt II SA/Bd 415/05 oddalił skargę J. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Toruniu, na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 158, poz. 1641, ze zm.), zwolnił ze służby J. M. w związku z wniesieniem przeciwko niemu przez Prokuraturę Okręgową w Gorzowie Wielkopolskim aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. W dniu 17 stycznia 2005 r. J. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując na sprzeczność treści w/w decyzji ze stanem faktycznym polegającą na stwierdzeniu w decyzji, że zwolnienie nastąpiło z dniem doręczenia tj. z dniem 3 stycznia 2005 r., gdy tymczasem skarżący w tym dniu wykonywał obowiązki służbowe, w trakcie których, przed doręczeniem decyzji, odmówił wykonania decyzji o przeniesieniu go z Oddziału Celnego we Włocławku do Urzędu Celnego w Toruniu. Skarżący wskazał, że sprzeczność tę potwierdza świadectwo służby, z którego wynika, że skarżący pełnił służbę do 2 stycznia 2005 r.
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że wobec doręczenia decyzji o zwolnieniu ze służby w związku z wniesieniem aktu oskarżenia okoliczność odmowy wykonania decyzji o przeniesieniu nie ma znaczenia. Zwrócił też uwagę, iż data zwolnienia ze służby tj. 3 stycznia 2005 r. została właściwie określona w świadectwie służby wydanym w trybie art. 30 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej (tj. w wyniku sprostowania).
Powyższą decyzję J. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o jej uchylenie. Decyzji tej zarzucił naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. W ocenie skarżącego bezpośrednim motywem bezprawnego działania Dyrektora było oświadczenie skarżącego z dnia 3 stycznia 2005 r. o odmowie wykonania decyzji o przeniesieniu, którego konsekwencją było zaistnienie przesłanki obligatoryjnego zwolnienia ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej. Dyrektor, aby uchylić się od wydania decyzji w tym trybie, zwolnił skarżącego ze służby w trybie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy, dokonując tego jednakże przed wniesieniem aktu oskarżenia do sądu, bowiem akt oskarżenia został wniesiony dopiero w dniu 4 stycznia 2005 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wnosząc o jej oddalenie, wskazał, że z informacji uzyskanych z Prokuratury Rejonowej w Gorzowie Wielkopolskim wynika, iż akt oskarżenia przeciwko J. M. wraz z aktami sprawy został przesłany do Sądu Rejonowego we Włocławku w dniu 31 grudnia 2004 r. Dyrektor podniósł również, że od dnia 24 maja 2004 r. do 2 stycznia 2005 r. skarżący nie wykonywał obowiązków służbowych, gdyż przebywał na zwolnieniu lekarskim. Natomiast w dniu 3 stycznia 2005 r., już po skierowaniu aktu oskarżenia do sądu, złożył oświadczenie o odmowie wykonania decyzji o przeniesieniu, pomimo że oświadczenie takie mógł złożyć już w dacie otrzymania decyzji o przeniesieniu, tj. w maju 2004 r. W ocenie Dyrektora, działanie takie było spowodowane faktem, że skarżący sądził, iż łatwiej będzie mu kwestionować podstawę wypowiedzenia wskazaną w art. 25 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej.
W odpowiedzi na skargę wskazano też, że wobec wydania w dniu [...] decyzji o zwolnieniu ze służby decyzja o przeniesieniu skarżącego do pełnienia służby w Urzędzie Celnym jest bezprzedmiotowa. Nieuzasadniony jest w związku z tym zarzut bezprawnego działania Dyrektora, gdyż przed zaistnieniem przesłanki zwolnienia ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej zaistniała przesłanka z art. 25 ust. 1 pkt 8b wspomnianej ustawy, gdyż skierowanie aktu oskarżenia do sądu jest równoznaczne z jego wniesieniem.
Dodatkowo, w piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2005 r. skarżący wskazał, że art. 81 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Celnej, inaczej niż Kodeks postępowania administracyjnego, reguluje tylko drugą fazę wykonalności decyzji - tj. po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku z tym, według skarżącego, w sprawie ma w pełni zastosowanie przepis art. 130 § 1 kpa, zgodnie z którym przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. Z analizy treści decyzji wynika natomiast, że zwolnienie nastąpiło z dniem jej doręczenia, to znaczy przed terminem do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Ponadto w piśmie procesowym z dnia 20 sierpnia 2005 r. J. M. podniósł zarzut naruszenia art. 73 § 1 kpa i art. 74 § 2 kpa w związku z art. 10 § 1 kpa, dołączając kopię skargi z dnia 10 lutego 2005 r. na odmowę udostępnienia akt sprawy dotyczącej zwolnienia ze służby i na odmowę udostępnienia akt osobowych oraz odpowiedź Dyrektora Izby w tej sprawie z dnia 21 lutego 2005r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.), oddalił skargę.
Sąd, powołując się na art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o służbie celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego, stwierdził, że bezsporne jest w przedmiotowej sprawie, iż we wniesionym do Sądu Rejonowego we Włocławku akcie oskarżenia zarzuca się skarżącemu popełnienie umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego. Kwestią sporną jest natomiast w jakiej dacie ten akt oskarżenia został wniesiony. Sąd uznał, iż akt oskarżenia, jako pismo procesowe w postępowaniu karnym, podlega doręczeniu między innymi przez pocztę, przy czym jego wniesienie do sądu podlega ograniczeniu 14 - dniowym terminem, o którym mowa w art. 331 § 1 kpk. Do oznaczenia daty wniesienia aktu oskarżenia stosuje się zatem art. 124 kpk, zgodnie z którym termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego.
W przedmiotowej sprawie oznacza to, że za datę wniesienia aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu należy uznać datę nadania przesyłki zawierającej ten akt na poczcie, a więc jak wynika to ze stempla pocztowego uwidocznionego na znajdujących się w aktach administracyjnych dowodach nadania - dzień 31 grudnia 2004 r. Słusznie zatem Dyrektor Izby Celnej przyjął ten dzień jako datę w jakiej spełniła się przesłanka zwolnienia skarżącego ze służby określona w art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art. 73 § 1 kpa i art. 74 § 2 kpa w związku z art. 10 § 1 kpa, Sąd stwierdził, że w aktach sprawy administracyjnej brak jest dokumentów potwierdzających, że stosownie do art. 10 kpa strona miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. Powołując się jednak na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd wskazał, że nie każde naruszenie tego prawa strony skutkuje uchyleniem decyzji, zależy to od oceny, czy wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę, że w przedmiotowej sprawie postępowanie dowodowe ograniczało się wyłącznie do stwierdzenia, że przeciwko funkcjonariuszowi celnemu został wniesiony akt oskarżenia o popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu, czego skarżący w postępowaniu administracyjnym nie kwestionował, uchybienia proceduralne Dyrektora Izby Celnej jak konkludowano nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy.
Za bezpodstawny natomiast uznał Sąd zarzut skarżącego odnośnie naruszenia art. 130 § 1 kpa w związku z art. 81 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Celnej. Wprawdzie art. 81 ust. 2 nakazuje do postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże ust. 1a tegoż artykułu zawiera zastrzeżenie, iż złożenie w takim postępowaniu wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy nie wstrzymuje wykonania decyzji. Podkreślono, że z literalnego brzmienia tego przepisu wynika zatem tylko to, ze fakt złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest przeszkodą w wykonaniu decyzji o zwolnieniu, z czego w konsekwencji należy wywodzić, że sama decyzja o zwolnieniu od momentu jej wydania podlega wykonaniu.
Pełnomocnik J. M. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez błędną wykładnię przepisu art. 81 ust. 1a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) oraz niezastosowanie przepisu art. 130 § 1 Kpa w zw. z art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej.
Powołując się na powyższe naruszenia prawa zgłoszono wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i obu decyzji administracyjnych.
W motywach skargi kasacyjnej wskazał, że art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej stanowi, iż do postępowania w sprawie decyzji o zwolnieniu ze służby stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 130 Kpa dzieli wykonanie decyzji na dwie fazy:
- - w § 1 wykonanie decyzji przed upływem terminu do wniesienia odwołania (w tym przypadku wykonanie decyzji przed upływem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie),
- - w § 2 wykonanie decyzji po wniesieniu odwołania (w tym przypadku wykonanie decyzji po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy).
Skarżący wskazał, że przepisów art. 130 § 1 i 2 nie stosuje się w przypadku, gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, lub decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. W zakresie tym ustawa o Służbie Celnej przewiduje tylko dwa wyjątki od przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego:
- - w art. 81 ust. 1, który stanowi, że od decyzji o zwolnieniu ze służby przysługuje środek odwoławczy w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,
- - w art. 81 ust. 1a, który stanowi, że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wstrzymuje wykonania decyzji.
Skarżący podniósł, że zwolnienie go ze służby nastąpiło z dniem doręczenia mu decyzji, zatem decyzja ta uległa wykonaniu przed terminem do złożenia środka odwoławczego. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, przyjmując, że decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy nie zastosował art. 130 § 1 Kpa, który stanowi, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Toruniu wniósł o jej oddalenie, wskazując, że z dniem 1 września 2003 r. miała miejsce zmiana ustawy o Służbie Celnej poprzez dodanie art. 81 ust. 1a, zgodnie z którym złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wstrzymuje wykonania decyzji. Przepis ten wprowadził odstępstwo od ogólnej, wynikającej z Kodeksu postępowania administracyjnego zasady wstrzymania wykonania decyzji do czasu rozpatrzenia środka odwoławczego. Za słuszne zatem uznał Dyrektor Izby Celnej w Toruniu stanowisko Sądu, że brak jest podstaw do uznania za uzasadniony zarzut skarżącego, iż w przedmiotowej sprawie zostały naruszone przepisy postępowania w takim zakresie, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim (art. 175 § 1 – 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalnym.
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie odpowiada tym wymaganiom, jednakże podniesione w niej zarzuty nie są trafne.
Wbrew stanowisku skarżącego nie może w rozpoznawanej sprawie mieć zastosowanie przepis art. 130 § 1 kpa w związku z art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tj. Dz. U, Nr 156, poz. 1641 ze zm.). W przepisie art. 130 § 1 kpa została zawarta zasada, że decyzja przed upływem terminu do wniesienia odwołania nie ulega wykonaniu. Natomiast stosownie do § 2 przepisu art. 130 kpa wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Od tej zasady zostały wprowadzone wyjątki w § 3 art. 130 kpa, a mianowicie przepisów o wstrzymaniu wykonania decyzji przewidzianych w § 1 i 2 nie stosuje się, gdy decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności oraz gdy decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. Właśnie z takim wyjątkiem mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Przepis art. 81 ust. 1a wskazanej wyżej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, która to ustawa ma zastosowanie w tej sprawie, stanowi, że złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie wstrzymuje wykonania decyzji, a zatem stanowi wyjątek, o którym mowa w art. 130 § 3 kpa.
Przepis ten jasno określa, że samo wniesienie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie wstrzymuje wykonania decyzji a zatem stanowi wyjątek, o którym mowa w art. 130 § 3 kpa. Dlatego też stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w tym przedmiocie jest prawidłowe a wskazane zarzuty skargi kasacyjnej całkowicie chybione.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nie mającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.