Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2316/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania.
Wnioskiem z dnia 6 lutego 2023 r. Rzecznik Praw Obywatelskich, na podstawie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wystąpił o podjęcie uchwały w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie rozstrzygnięcia następującego zagadnienia prawnego: "Czy nabywcy roszczeń wynikających z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.) przysługuje przymiot strony – w rozumieniu art. 28 K.p.a. – w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu?".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zarzucając m.in. naruszenie art. 7 ust. 1 i 5 i art. 8 oraz art. 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344), dalej powoływanej jako "u.g.n." oraz z art. 28 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że uprawnionym do odszkodowania może być wyłącznie osoba legitymująca się prawem własności nieruchomości na datę wejścia w życie dekretu, a tym samym zanegowanie długoletniej i ugruntowanej wykładni przepisów dekretowych oraz orzecznictwa dopuszczającego następstwo prawne singularne nabywcy roszczeń dekretowych skutkujące odmową uznania skarżącej i jej poprzednika prawnego za stronę postępowania, które to naruszenie skutkowało odmową uznania skarżącej za stronę postępowania administracyjnego o odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n.
Ponadto skarżąca kasacyjnie wniosła, z uwagi na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 6 lutego 2023 r. z wnioskiem o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych mogącej mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie (sygn. akt I OPS 1/23), o zawieszenie postępowania do czasu wydania przedmiotowej uchwały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis ten określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego, a zagadnienie wstępne, będące przyczyną zawieszenia, musi mieć wpływ na wynik danego postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, udzielenie odpowiedzi na przedstawione powyżej przez Rzecznika Praw Obywatelskich pytanie prawne może mieć znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej skargi kasacyjnej, gdyż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanął na stanowisku, że przesłanką uzyskania odszkodowania za nieruchomość dekretową jest legitymowanie się prawem własności na datę wejścia w życie dekretu. Tymczasem, zdaniem Sądu, skoro poprzednik prawny skarżącej nabył sporną nieruchomość w 1946 r. a więc już po wejściu w życie dekretu, to nie jest uprawniony jako "właściciel dekretowy" do odszkodowania.
W tej sytuacji, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, skoro skarżąca kasacyjnie wywodzi swoje prawa z faktu nabycia nieruchomości wraz z roszczeniami przez jej poprzednika prawnego na podstawie aktu notarialnego z dnia 25 maja 1946 r., rozstrzygnięcie przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego o kwestii objętej wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.