Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 1142/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K.T. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], działając na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz § 25 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...], skreślił skarżącą z listy studentów stacjonarnych studiów pierwszego stopnia na kierunku administracja. Organ wyjaśnił, że w roku akademickim 2013/2014 studentka nie zaliczyła II roku III semestru mimo uzyskania zgody Dziekana na przedłużenie sesji egzaminacyjnej do dnia 15 kwietnia 2014 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji K.T. podniosła, że na pierwszym roku studiów nie zaliczyła następujących przedmiotów: etyka, socjologia, podstawy statystyki oraz podstawy mikro i makroekonomii. Z wyjątkiem podstaw statystyki nie składała wniosków o jakich mowa w § 25 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 25 ust. 2 Regulaminu, ani nie wniosła stosownych opłat. Nie było więc podstaw do wpisania jej na III semestr, a w konsekwencji również do skreślenia jej z tego semestru. Podkreśliła, że brak zaliczenia wymienionych wyżej modułów wynikał z naruszenia prawa przez uczelnię. Uzyskała bowiem zgodę Kierownika Studiów Administracji na zaliczenie ocen z tych przedmiotów, jakie uzyskała w trakcie studiów na kierunku prawo. Odmienną decyzję wydał Dziekan, o czym dowiedziała się dopiero w 2014 r. Tej decyzji jej nie doręczono, w związku z czym nie mogła się od niej odwołać, a zatem jej sytuację prawną powinna kształtować wymieniona decyzja Kierownika Studiów Administracji.
Zaskarżoną decyzją wydaną w trybie art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym Rektor Uniwersytetu [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Rektor podkreślił, że na I roku studiów Dziekan nie uznał skarżącej oceny z etyki uzyskanej podczas studiowania na prawie, gdyż okazało się, że była to ocena przepisana ze szkoły średniej. Zaś na wniosek studentki, wynikający z faktu nieuzyskania zaliczenia podstaw statystyki, Dziekan udzielił jej zgodę na warunkowy wpis na trzeci semestr w roku akademickim 2013/2014. Już w jego toku strona ponownie bezskutecznie wystąpiła o przepisanie oceny z etyki.
Następnie na jej wniosek uzyskała zgodę na przedłużenie sesji zimowej do dnia 15 kwietnia 2014 r. Z uwagi na brak kontaktu ze studentką i niezaliczenie tej sesji wszczęto postępowanie w przedmiocie skreślenia jej z listy studentów. Wówczas strona w dniu 17 czerwca 2014 r. wystąpiła o udzielenie jej urlopu dziekańskiego z mocą wsteczną, do czego Dziekan nie znalazł jednak podstaw. W rezultacie doszło do skreślenia z listy studentów.
Ponadto Rektor wskazał, że o niezaliczeniu oceny z etyki zadecydował Dziekan, a Kierownik Studiów jedynie przedstawił swoją opinię. Podkreślił również, że rozstrzygnięcie w tym zakresie nie ma charakteru decyzji administracyjnej lecz jest przejawem władztwa administracyjnego. Ponadto o nieuznaniu oceny z etyki strona wiedziała, ale nie podjęła starań o uzyskanie zaliczenia wraz z innymi studentami swojego kierunku studiów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K.T. zasadniczo powtórzyła zarzuty odwołania, wskazując na naruszenie przez organ art. 160 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym w związku z § 25 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 Regulaminu studiów przez dokonanie wpisu na trzeci semestr mimo niezaliczenia modułów z semestru drugiego i braku wniosku o dokonanie wpisu warunkowego lub powtarzanie semestru, naruszenie art. 10 § 1 i 3 k.p.a. przez niedopuszczenie jej do postępowania w sprawie wydania przez Dziekana Wydziału decyzji o braku zgody przepisania oceny z etyki, a także naruszenie art. 109 § 1 w związku z art. 6 i 9 k.p.a. przez odmowę doręczenia skarżącej decyzji podjętych w indywidualnych sprawach studenckich, a w szczególności powyższej decyzji Dziekana.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), wymienionym na wstępnie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że jeżeli uznać zgodnie z twierdzeniem skarżącej, iż nie uzyskała ona wpisu na semestr III studiów i nie składała w tym zakresie odpowiednich wniosków, to stosownie do § 25 ust. 1 Regulaminu studiów Dziekan mógł wydać jedynie decyzję o skreśleniu skarżącej z listy studentów (pkt 3 tego przepisu), gdyż stosownie do § 25 ust. 2 pozostałe decyzje objęte § 25 ust. 1 podejmowane są na wniosek studenta. Zgodnie zaś z art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie uznaje za fakultatywną podstawę skreślenia z listy studentów. Skarżąca nie uzyskała zaś zaliczenia z etyki oraz statystyki.
Jeżeli zatem skarżąca nie dokonała czynności przewidzianych regulacją wewnątrzzakładową (złożenie stosownego wniosku), umożliwiających rozważanie przez Dziekana innych możliwości załatwienia sprawy, to działanie organu zostało zredukowane do zastosowania jedynej pozostałej możliwości w postaci skreślenia z listy studentów.
Sąd stwierdził, że skarżąca pismem z dnia 17 grudnia 2013 r. wniosła o wpisanie jej na II rok studiów tj. trzeci semestr i taka zgoda została jej wyrażona. We wniosku wskazała ona jedynie na niezliczenie "Podstaw statystyki", powyższe nie powoduje jednak w ocenie Sądu ani wadliwości wyrażonej zgody, ani nie oznacza, że wszystkie inne niewskazane we wniosku przedmioty zostały uznane przez Dziekana za zaliczone. Sąd podkreślił, że wyłączna kompetencja kierownika jednostki organizacyjnej uczelni, do której student się przeniósł, w zakresie przenoszenia osiągnięć uzyskanych przez studenta w czasie innych studiów wynika z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. w sprawie warunków i trybu przenoszenia zajęć zaliczonych przez studenta (Dz. U. Nr 201, poz. 1187). Zaś kompetencja Dziekana w tym zakresie jest potwierdzona w § 15 i 18 Regulaminu studiów. Skoro zatem to Dziekan jest organem odpowiedzialnym za przepisywanie ocen z innego kierunku studiów, i do niego zwracała się skarżąca aby uzyskać wcześniejsze zgody na przepisanie ocen, to nieuzasadnionym byłoby by w przypadku przedmiotu etyki skarżąca była przekonana o innym trybie postępowania.
Sąd podkreślił, że mimo ostatecznego uzyskania wiedzy o stanowisku Dziekana, nie podjęła ona próby jego podważenia w sposób przewidziany prawem, lecz po uzyskaniu zgody na warunkowy wpis na III semestr ponownie wystąpiła o zgodę na przepisanie oceny z etyki, na co nie uzyskała zgody, od tego rozstrzygnięcia skarżąca też się nie odwołała.
Zdaniem Sądu w sytuacji gdy skarżąca nie podjęła nauki na II roku studiów, nie godząc się z koniecznością zaliczania przedmiotu etyki, a jednocześnie nie próbowała ona zweryfikować stanowiska Dziekana w trybie przewidzianym prawem, to wystąpiły podstawy do skreślenia jej z listy studentów i to nie tylko z art. 190 ust. 2 pkt 2 ale i z ustępu 1 pkt 2 tego artykułu gdyż impas który spowodowała może być zakwalifikowany jako rezygnacja ze studiów. Dlatego pewne braki zaskarżonej decyzji w zakresie użytej argumentacji nie stanowią uchybienia, które mogło mieć wpływ na rozstrzygniecie sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K.T. domagając się zmiany zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie skargi i w rezultacie uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz 138 § 1 pkt 2 ewentualnie art. 138 § 2 k.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nieustalenie, że decyzja Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów w swym uzasadnieniu jest wewnętrznie sprzeczna, gdyż stwierdza, że skarżąca zaliczyła III semestr studiów i jednocześnie skreśla skarżącą z III semestru studiów z uwagi na niezaliczenie tego semestru; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3, art. 9, art. 10 i art. 11 oraz 138 § 1 pkt 2 ewentualnie art. 138 § 2 k.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 207 Prawa o szkolnictwie wyższym przez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstawy prawnej dopuszczającej możliwość opiniowania przez Kierownika Studiów Administracji podań kierowanych do Dziekana; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3, art. 9, art. 10 i art. 11 oraz 138 § 1 pkt 2 ewentualnie art. 138 § 2 k.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie za prawdziwy stanu faktycznego określonego w zaskarżonej decyzji i uznawaniu, że podanie skarżącej z dnia 24 marca 2014 r. o przedłużenie sesji egzaminacyjnej stanowi wniosek o przedłużenie sesji zimowej III semestru studiów, co jest rozumowaniem wbrew treści dokumentu, który stwierdza, że dotyczy on I roku studiów tj. II semestru; a także naruszenie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 3 oraz art. 236 k.p.c. przez przeprowadzenie postępowania dowodowego na wniosek organu lub z urzędu i niepoinformowanie o tym skarżącej, a także błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie czasu trwania studiów prawniczych skarżącej tj. przyjęcie, że trwały one od 2005 do 2012 roku.
W skardze kasacyjnej zarzucono ponadto naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 160 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym w zw. z § 25 ust. 2 Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] stanowiącego załącznik do uchwały nr 127 Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 24 kwietnia 2012 r. poprzez błędne przyjęcie, że przepisy te dopuszczają możliwość dokonania wpisu warunkowego (o którym mowa w § 25 ust. 1 pkt 1 Regulaminu) na kolejny semestr studiów bez wniosku studenta w tym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał jej w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy stwierdzić, że nie są one zasadne z niżej przedstawionych względów.
Prawdą jest, że Dziekan Wydziału w uzasadnieniu decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów podał, że "Studentka po ukończeniu semestru III uzyskała zgodę dziekana na przedłużenie sesji egzaminacyjnej do dnia 15.04.2014. Decyzją z dnia 27.05.2014 zostało wszczęte postępowanie mające na celu skreślenie Pani z listy studentów. Nie zaliczyła Pani II roku III semestru w roku ak. 2013/2014 wobec czego podjęto decyzję o skreśleniu z listy studentów". W sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie ukończyła III semestru, co wynika z kontekstu całego uzasadnienia decyzji Dziekana Wydziału. Potwierdza to także decyzja Rektora. Zatem zapis "po ukończeniu III semestru" należy uznać za niefortunnie sformułowanie, w którym chodziło w rzeczywistości o upływ terminu do zaliczenia III semestru. Dlatego ta oczywista nieścisłość nie miała wpływu na ocenę decyzji organu pierwszej instancji.
Odnośnie braku wskazania przez Rektora podstawy prawnej dopuszczającej możliwość opiniowania przez Kierownika Studiów Administracji podań kierowanych do dziekana, należy wskazać, że nie ulega wątpliwości, iż przenoszenie osiągnięć uzyskanych przez studenta w czasie innych studiów należy do dziekana. Wynika to z zapisu § 15 i 18 Regulaminu studiów. Kwestia ta pozostaje poza merytoryczną kontrolą sądu administracyjnego, bowiem jest elementem władztwa zakładowego. Brak jest przeszkód prawnych aby dziekan przed podjęciem decyzji w kwestii rozpoznania wniosku studenta o przepisanie oceny, nawet przy braku regulacji w tym zakresie w regulaminie studiów, nie mógł skorzystać z opinii swoich podwładnych, w szczególności Kierownika Studiów na których studiuje ten student.
Nie można też zgodzić się ze skarżącą, że wyrażenie takiej pozytywnej opinii przez Kierownika Studiów Administracyjnych jest rozstrzygnięciem wniosku studenta, skoro tenże Kierownik nie miał upoważnienia do rozstrzygania takich spraw. Opinią tą nie był związany Dziekan Wydziału, który zgodnie z Regulaminem studiów posiadał kompetencję do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej. Ustna informacja pracownic dziekanatu o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku przez Kierownika Studiów oraz brak znajomości regulaminu studiów u skarżącej, nie może prowadzić do podważenia negatywnego rozstrzygnięcia Dziekana Wydziału.
Należy tu zaznaczyć, że skarżąca nigdy nie skorzystała z uprawnienia przewidzianego w § 36 ust. 2 Regulaminu studiów i nie odwołała się do rektora od decyzji dziekana odmawiającego przepisania oceny z etyki.
Nie można się także zgodzić, z twierdzeniem skarżącej, że jej pismo z dnia 24 marca 2014 r. o przedłużenie sesji do dnia 15 kwietnia 2014 r. nie stanowiło wniosku o przedłużenie sesji zimowej III semestru studiów. Takie stanowisko Sądu akceptującego stan faktyczny ustalony przez Rektora, nie jest wbrew autorowi skargi kasacyjnej rozumowaniem wbrew treści tego dokumentu. Nie ulega wątpliwości, że Dziekan Wydziału uwzględnił wniosek skarżącej z 17 grudnia 2013 r. i wyraził warunkową zgodę na wpis skarżącej na trzeci semestr II roku studiów. Tym samym skoro 24 marca 2014 r. skarżąca wystąpiła o przedłużenie sesji egzaminacyjnej nie określając, którego roku studiów dotyczy wniosek, to Dziekan słusznie uznał, że wniosek dotyczy osoby studiującej na II roku, dotyczy zatem sesji zimowej III semestru studiów.
Podsumowując tą część rozważań, należy uznać, że nie są zatem zasadne zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, 9,10, 11, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz 138 § 1 pkt 2 i art. 138 § 2 k.p.a., w zw. z art. 207 ustawy o szkolnictwie wyższym.
Nie są również usprawiedliwione zarzuty naruszenia art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 3 oraz art. 236 k.p.c. Jak wynika z protokołu rozprawy przed Sądem pierwszej instancji, pełnomocnik organu złożył do akt kartę osiągnięć skarżącej za pierwszy rok studiów. Skarżąca uczestniczyła w rozprawie i miała możliwość odniesienia się do złożonej dokumentacji. Ponadto informacje zawarte w tej dokumentacji nie są kwestionowane przez skarżącą. Wobec tego zarzut naruszenia wskazanych przepisów jest niezrozumiały a nawet gdyby był słuszny, byłby bez wpływu na wynik sprawy, a co stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., było wymogiem koniecznym do uwzględnienia skargi.
Przyznać natomiast należy rację skarżącej, że Sąd pierwszej instancji wadliwie ustalił, iż studia prawnicze skarżącej trwały od 2005 r. do 2012 r., podczas gdy ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że trwały w latach 2007 do 2011. Przy czym Sąd pierwszej instancji powołał się na okoliczność studiowania prawa jedynie w kontekście wiedzy i doświadczenia skarżącej co do procedury przepisywania ocen. Dlatego istotny był jedynie fakt studiowania prawa a nie okres, w którym to miało miejsce. Wobec tego uchybienie Sądu nie miało wpływu na wynik sprawy, a tylko takie uchybienie jak już wskazano wyżej mogło być podstawą uwzględnienia skargi.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. studiów art. 160 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z § 25 ust. 2 Regulaminu studiów, wskazać trzeba, że zgodnie z § 25 ust. 2 Regulaminu uchwalonego na podstawie art. 160 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, dziekan na wniosek studenta podejmuje decyzję o warunkowym wpisie na następny semestr, jeżeli student nie uzyskał zaliczenia z nie więcej niż dwóch modułów. Skarżąca pismem z dnia 17 grudnia 2013 r. skierowanym do Dziekana Wydziału zwróciła się "z prośbą o wyrażenie zgody na warunkowy wpis z przedmiotu "Podstawy statystyki" na semestr 3 na kierunku administracja". Dziekan Wydziału uwzględnił wniosek, zatem skarżąca została wpisana warunkowo na 3 semestr. Składając wniosek skarżąca nie miała zaliczonych dwóch modułów z pierwszego roku, rzeczonych "Podstaw statystyki" oraz " Etyki". Brak wskazania we wniosku "Etyki", jak to trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji nie powoduje wadliwości wyrażonej zgody, gdyż § 25 ust. 1 pkt 1 Regulaminu studiów dopuszcza warunkowy wpis na następny semestr nawet jeżeli student nie uzyskał zaliczenia z nie więcej niż dwóch przedmiotów.
Poprawność załatwienia wniosku, zgodnie z pierwotną wolą skarżącej, została potwierdzona jej dalszymi działaniami, których podstawą było warunkowe studiowanie na trzecim semestrze, tj. pismem z 4 marca 2014 r. wystąpiła o "przepisanie ocen z kierunku prawo i zaliczenie trzeciego semestru studiów na kierunku administracja" oraz o ponownie wystąpiła o zgodę na przepisanie oceny z etyki. Dnia 24 marca 2014 r. złożyła wniosek o przedłużenie zimowej sesji egzaminacyjnej roku akademickiego 2013/2014 z uwagi na jej nierozliczenie i uzyskała zgodę Dziekana na przedłużenie sesji do 15 kwietnia 2014 r. Następnie w dniu 17 czerwca 2014 r. złożyła wniosek o udzielenie urlopu dziekańskiego – wstecznie na rok akademicki 2013/2014 (który dobiegał końca). Dla porządku dodać tu trzeba, że Sąd pierwszej instancji rozpoznał zagadnienie skreślenia skarżącej z listy studentów w dwóch aspektach. Przy czym pierwszy oparto na stanowisku skarżącej w celu podkreślenia, że konsekwencją oparcia się na jej stanowisku byłoby również skreślenie z listy studentów.
Jednak Sąd ten oparł się na stanie faktycznym ustalonym przez organy, co doprowadziło Sąd do prawidłowego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosku o zgodnym z prawem skreśleniu skarżącej z listy studentów. W rezultacie nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 160 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z § 25 ust. 2 Regulaminu studiów.
Z powyżej przedstawionych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.