Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. akt III SAB/Kr 40/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Z. Ś. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie.
Sąd orzekał w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: w dniu 28 maja 2013 r. wpłynęła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarga Z. Ś. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie. Skarżący zarzucił w niej naruszenie przepisów art. 35 § 3 i art. 36 § 1 i § 2 K.p.a., przez rażące uchybienie terminom załatwienia sprawy oraz wniósł o zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w dniu 11 kwietnia 2013 r. złożył "za pośrednictwem SKO Tarnów odwołanie od decyzji tego organu z dnia [...].12.2012 r. nr [...] odmawiającej wydania mu dokumentacji wspólnoty mieszkaniowej, jako obecnemu zarządcy tej wspólnoty". Zgodnie z treścią pisma z dnia 15 grudnia 2011 r. odwołanie zostało przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie. Sprawa do dnia 23 maja 2013 r., tj. od ponad 30 miesięcy, nie została rozstrzygnięta.
Skarżący podniósł także, że w świetle judykatury niewydanie przez samorządowe kolegium odwoławcze decyzji w ciągu miesiąca powoduje możliwość wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, bez konieczności uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a tryb postępowania z art. 37 K.p.a. nie ma zastosowania.
Skarga została przekazana przez Sąd I instancji do organu zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej: P.p.s.a., który następnie przekazał ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt III SAB/Kr 40/13.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie, ze względu na niewyczerpanie przysługujących skarżącemu środków zaskarżenia z art. 37 § 1 K.p.a. Ponadto organ wskazał, że w dniu 15 kwietnia 2013 r. wpłynęła datowana na 11 kwietnia 2013 r. skarga Z. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]. Skargę organ przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jej odrzucenie. Organ podał również, że sytuacja niezałatwienia sprawy skarżącego nigdy nie miała miejsca, zaś sam skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na jej uprawdopodobnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucając wniesioną skargę wskazał, iż środkiem zaskarżenia, który służy stronie zamierzającej zarzucić samorządowemu kolegium odwoławczemu bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy jest wyczerpanie środka przewidzianego przepisem art. 52 § 2 P.p.s.a., czyli wezwanie tego organu do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 K.p.a. przez wydanie aktu lub podjęcie czynności, co do której organ jest bezczynny lub prowadzi przewlekłe postępowanie. Niedokonanie tej czynności przed wniesieniem skargi oznacza, że skarżący nie wyczerpał służącego mu środka zaskarżenia. Wniesiona w taki sposób skarga jest skargą niedopuszczalną i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Ponadto Sąd wskazał, że datowana na 11 kwietnia 2013 r. skarga Z. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], została przekazana przez organ bez zwłoki (data wpływu do Sądu 14 maja 2013 r.). Sprawa z tej skargi została zarejestrowana pod sygnaturą akt III SA/Kr 532/13.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł pełnomocnik Z. Ś. Zaskarżając je w całości zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1) art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że skarżący nie wyczerpał dostępnych środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, mimo że skarżący wniósł pismo w dniu 10 stycznia 2012 r., w którym wezwał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie do usunięcia naruszenia prawa,
- 2) art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, mimo braku ku temu podstaw,
- 3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu sprawy w sposób niepełny, z pominięciem okoliczności wniesienia pisma z dnia 10 stycznia 2012 r.
W oparciu o powyższe zarzuty, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, iż w dniu 5 grudnia 2011 r. skarżący wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie pismo z dnia 4 grudnia 2011 r. zatytułowane: "Zażalenie. Pozew o nakazanie wydania dokumentacji wspólnoty mieszkaniowej". Pismo to zostało zarejestrowane pod numerem [...]. Następnie w dniu 10 stycznia 2012 r. skarżący sporządził pismo zatytułowane: "Zażalenie na opieszałość SKO Tarnów" i doręczył je temu organowi. Pismo to odnosiło się do kilku spraw prowadzonych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, których stroną był skarżący, o czym świadczą podane tam sygnatury akt. Jedną z nich była sprawa [...]. Zdaniem skarżącego pismo to było w istocie wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 37 § 1 K.p.a. Skierowane było bowiem do właściwego organu, względem którego nie ma organu wyższego stopnia, w swej treści wzywało do usunięcia naruszenia prawa, jakim zdaniem skarżącego było przekroczenie terminów przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, jak również wskazywało na konieczność wydania stosownej decyzji w sprawie.
Nazwanie tego pisma zażaleniem nie ma wpływu na jego treść. Pełnomocnik skarżącego stwierdził również, że nie jest tu istotna reakcja organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, bowiem samo złożenie pisma wyczerpuje już wymóg zaskarżenia niezbędny do wniesienia skargi do sądu. Wezwanie to znajduje się w aktach sprawy, a zatem Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie, przedstawił w uzasadnieniu stan faktyczny z pominięciem kluczowego elementu, jakim niewątpliwie było pismo z dnia 10 stycznia 2012 r., co w ocenie pełnomocnika skarżącego skutkowało bezzasadnym odrzuceniem skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę.
Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 37 § 1 K.p.a w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a gdy go nie ma wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Zatem wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest możliwe wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 K.p.a., ponieważ zażalenie, czy wezwanie, o którym mowa w tym przepisie, jest równoznaczne ze środkiem odwoławczym w rozumieniu art. 52 § 1 powołanej ustawy.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji, iż skarżący nie wyczerpał opisanego wyżej trybu i przed wniesieniem skargi na bezczynność nie zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak słusznie zauważono w skardze kasacyjnej, w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z dnia 10 stycznia 2012 r. zatytułowane "Zażalenie na opieszałość SKO Tarnów". W piśmie tym skarżący wyraźnie wskazuje swoje niezadowolenie z opieszałości organu w rozpoznaniu jego sprawy. Należy bowiem uznać, iż warunek wyczerpania środka z art. 37 § 1 K.p.a. następuje także wówczas, gdy strona zwróciła się do organu II instancji, a ten nie podjął czynności, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Powyższe oznacza, iż skarżący wniósł skutecznie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a odrzucenie jego skargi na bezczynność na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. naruszało przepisy art. art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a.
Za zasadny uznać należy również zarzut uchybienia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a., bowiem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie świadczy o wszechstronnym wyjaśnieniu sprawy. Sąd ten nie wziął pod uwagę znajdującego się w aktach sprawy pisma skarżącego z dnia 10 stycznia 2012 r., a tym samym błędnie uznał, że skarżący nie wyczerpał przysługujących mu środków zaskarżenia.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym.