Uzasadnienie
W dniu 20 marca 2006 r. pełnomocnik M. E. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na, doręczoną w dniu 20 lutego 2006 r., decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...], którą utrzymano w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] o umorzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Wojewody [...] z dnia 14 maja 1949 r. o wywłaszczeniu nieruchomości stanowiącej własność J. W.K. Wpis od skargi pełnomocnik skarżącej uiścił w dniu 28 marca 2006 r.
Postanowieniem z dnia 10 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z uwagi na nieuiszczenie wpisu w terminie odrzucił skargę, stosownie do art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 19 maja 2006 r.
We wniesionej w dniu 17 czerwca 2006 r. skardze kasacyjnej od tego postanowienia pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając:
- 1) naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowanie art. 2, 45 ust. 1 i art. 81 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. Nr 190, poz. 1606 ze zm.),
- 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, czyli przepisu art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że w sytuacji braku obiektywnej możliwości zapoznania się z wejściem w życie tego przepisu w odniesieniu do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym – wniesienie opłaty stałej przez adwokata lub radcę prawnego przed wpłynięciem skargi od organu do sądu – nie spełnia wymogu należytego opłacenia pisma.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej stwierdził, że faktycznie dokonał wpłaty od skargi na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 28 marca 2006 r., a więc po upływie 30 dni od otrzymania decyzji Ministra Transportu i Budownictwa, niemniej jednak dokonanie wpłaty po terminie było wynikiem braku możliwości zapoznania się ze zmianą obowiązywania przepisów, wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r.
Zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisów art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, pełnomocnik podniósł, że do dnia 17 marca 2006 r. przyjmowano jednolicie, że konsekwencje nieuiszczenia opłaty stałej wynikające z treści art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnoszą się wyłącznie do skargi kasacyjnej. Wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. z dniem jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 17 marca 2006 r. spowodowało brak realnej możliwości zapoznania się z treścią tego orzeczenia w dniu publikacji. Pełnomocnik mógł zapoznać się z treścią orzeczenia dopiero w dniu 28 marca 2006 r., po czym niezwłocznie uiścił wpis, mając wątpliwości związane z wymogami określonymi w § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
Nr 221, poz. 2193). Komunikat w sprawie sposobu wnoszenia opłat pojawił się na stronie internetowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dopiero w dniu 5 kwietnia 2006 r. Zdaniem pełnomocnika skarżącej obciążanie obywateli konsekwencjami niemożliwości zapoznania się z treścią prawa, które wywołuje dla nich niekorzystne skutki prawne jest naruszeniem zasady państwa prawa. Postanowienie o odrzuceniu skargi zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy przez niezawisły sąd, co gwarantuje art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, dlatego w zaistniałej sytuacji faktycznej, słuszną wydaje się taka interpretacja art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która uznaje za należyte - uiszczenie opłaty jeszcze przed przekazaniem przez organ skargi do sądu administracyjnego oraz niezwłocznie po zapoznaniu się z treścią orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Następnie pełnomocnik zarzucił niezastosowanie art. 88 ust. 1 Konstytucji RP i art. 4 ust.1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Zdaniem pełnomocnika, w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepis art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązywać zaczął "dla nowego obszaru regulacji prawnej dotychczas nim nieobjętego. Należałoby w tej sytuacji przyjmować, że jest to jego pierwsza publikacja w odniesieniu do zakresu nim objętego (..) dla jego obowiązywania wymagane jest zastosowanie konstytucyjnych zasad ogłaszania przepisów prawa w tym w szczególności stosowania instytucji vacatio legis". Stan faktyczny sprawy prowadzi do wniosku, że nie stworzono żadnej możliwości zapoznania się z nowym stanem prawnym, a więc naruszono fundamentalną zasadę zaufania obywateli do Państwa – art. 2 i 88 ust. 1 Konstytucji RP. Ze względu na niezachowanie konstytucyjnych zasad ogłaszania przepisów prawa zasadna jest taka wykładnia, zgodnie z którą należy przyjąć, że w czasie uiszczenia wpisu przez pełnomocnika, obowiązywał jeszcze § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wskazane wyżej zarzuty prowadzą do wniosku, że przepis art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie powinien być stosowany w okresie bezpośrednio po utracie mocy obowiązującej § 5 ust. 2 w/w rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Do czasu w/w orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. linia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego była ukształtowana i uznawano, że § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się wyłącznie do skarg wnoszonych, za pośrednictwem organu, do Sądu I instancji. W takiej sytuacji pełnomocnik byłby zobowiązany do uiszczenia opłaty stałej od skargi, dopiero po wezwaniu przez Sąd. Skarga z dnia 17 marca 2006 r. wniesiona za pośrednictwem organu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła w dniu 24 marca 2006 r. Składając skargę pełnomocnik mógł zatem oczekiwać, że zostanie wezwany do uiszczenia wpisu sądowego. W sytuacji, gdy, realna możliwość zapoznania się z treścią orzeczenia Trybunału powstała w dniu 24 marca 2006 r. (data dostarczenia Dziennika Ustaw do Sądu), a interpretując je, pełnomocnik bez wezwania niezwłocznie uiścił wpis od skargi, to w tym konkretnym przypadku, nie można przyjąć, że został naruszony termin do uiszczenia wpisu od skargi.
W tej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu był bezprzedmiotowy i bezprzedmiotowe w tej sytuacji było postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Inna wykładnia prowadziłaby do pozbawienia strony prawa do Sądu, w sytuacji gdy zmiana stanu prawnego spowodowana była orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, powodującego utratę mocy prawnej przepisu, na podstawie którego pełnomocnicy wzywani byli do uiszczenia opłaty stałej od skargi. Należy podnieść, że sama publikacja sentencji wyroku mogła nie być wystarczająca dla zrozumienia konsekwencji zaistniałej zmiany. Niezbędna w takiej sytuacji może być analiza uzasadnienia, którego publikacja w "Orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego" nastąpiła ze znacznym opóźnieniem.
Pełnomocnik mógł mieć zatem uzasadnione wątpliwości co do sposobu wniesienia w zaistniałej sytuacji wpisu od skargi. Przepis § 5 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów stanowił bowiem, iż wpis uiszcza się gotówką do właściwego sądu administracyjnego albo na rachunek bankowy sądu, przy czym należy wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma oraz sygnaturę akt sadowych. W zaistniałej sytuacji pełnomocnik, który dopiero złożył skargę za pośrednictwem organu administracji nie znał z oczywistych względów sygnatury akt sądowych dotyczących skargi, bowiem nie została ona jeszcze przekazana do sądu. Pełnomocnik mógł zatem nie wiedzieć w jaki sposób w nowym stanie prawnym zaistniałym po w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego uiścić w sposób prawidłowy, zgodny z przepisami, wpis od skargi, tym bardziej, iż nie wykształciła się jeszcze odpowiednia praktyka w tym względzie odmienna od tej ustalonej przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego oraz orzecznictwo powstałe na tle powyższego wyroku.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.