Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 303/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K. H. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że pismem z dnia 13 grudnia 2013 r. K. H. zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego w T. o udzielenie pisemnej informacji publicznej polegającej na podaniu:
- - listy sędziów z wyodrębnieniem na wydziały, w którym sędzia winien orzekać według stanu na dzień 31 grudnia 2009 r., 31 grudnia 2010 r., 31 grudnia 2011 r., 31 grudnia 2012 r. oraz na dzień sporządzenia informacji, z jednoczesny podaniem wieku sędziego na pierwszej i ostatniej liście;
- - miesięcznego wynagrodzenia w kwocie brutto i netto w rozbiciu na poszczególne składniki wynagrodzenia na dzień 31 grudnia 2010 r., 31 grudnia 2011 r., 31 grudnia 2012 r. oraz na dzień 1 stycznia 2014 r.
- a) Prezesa, Wiceprezesów Sądu,
- b) Przewodniczących Wydziałów i ich Zastępców Sądu,
- c) innych sędziów sprawujących funkcję w Sądzie.
Pismem z dnia 18 grudnia 2013 r. Prezes Sądu wezwał skarżąca w terminie siedmiu dni do wskazania interesu publicznego w uzyskaniu żądanych informacji pod rygorem odmowy udzielenia informacji.
W odpowiedzi skarżąca zwróciła uwagę, że przedmiotem jej wniosku jest informacja prosta.
Następnie Prezes Sądu decyzją z dnia z [...] stycznia 2014 r., nr [...] na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1, art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j: Dz. U. z 2014 r., poz. 782, zwanej dalej w skrócie u.d.i.p) oraz art. 104 i art. 107 k.p.a. odmówił skarżącej udostępnienia żądanej informacji publicznej. W uzasadnieniu podał, że skarżąca nie wykazała interesu publicznego uzasadniającego jej wniosek. Zdaniem Prezesa Sądu wykazanie interesu publicznego w uzyskaniu informacji jest podstawową i decydującą przesłanką warunkującą uwzględnienie żądania bez względu na prosty lub przetworzony charakter informacji, ponieważ prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła, że żądane przez nią informacje mają charakter informacji prostych i nie istniała konieczność uprzedniego wykazania istniejącego interesu publicznego w ich uzyskaniu.
Wobec tego skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i nakazanie niezwłocznego udzielenia żądanej informacji oraz wymierzenie Prezes Sądu "stosownej kary".
W odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu przedstawił przebieg postępowania w przedmiocie udzielenia informacji publicznej oraz wskazał, że decyzja odmawiająca udzielenia żądanych przez skarżącą informacji została jej przesłana prawidłowo. W wyniku dwukrotnego awizowania i niepodjęcia jej przez stronę przesyłka zawierająca rozstrzygnięcie została pozostawiona w aktach sprawy.
Odnosząc się do odpowiedzi na skargę, strona wskazała, że PGP S.A. nie doręcza przesyłek na adres skrytki pocztowej na Poczcie Polskiej. Pozostawienie zawiadomienia a nie przesyłki pod wskazanym adresem skrytki pocztowej nie jest doręczeniem korespondencji.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że z bezczynnością podmiotu obowiązanego na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy podmiot ten milczy w sprawie wniosku strony o udostępnienie informacji publicznej, w szczególności nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej, tj. nie udostępnia żądanej informacji w ustawowym terminie (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) bądź nie wydaje decyzji, w sytuacji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostepnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 u.d.i.p. (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
W ocenie Sądu wniosek skarżącej z dnia 13 grudnia 2013 r. został rozpoznany zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Okolicznością niekwestionowaną przez Prezesa Sądu jest, że żądane przez skarżącą informacje, są informacjami publicznymi pochodzącymi od podmiotu wykonującego zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Skoro więc w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z informacją publiczną oraz podmiotem zobowiązanym do jej udostępniania, to powinien mieć tu zastosowanie tryb przewidziany w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Wskazano ponadto, że Prezes Sądu odmawiając skarżącej udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej rozpoznała wniosek z zachowaniem ustawowego terminu oraz w przypisanej formie decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Sąd w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu nie jest uprawniony rozstrzygać o prawidłowości decyzji, czyli o zasadności odmowy udostępnienia informacji publicznej. Skarżąca miała ewentualnie możliwość zaskarżenia powyższej decyzji w odrębnym trybie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. H. domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:
art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przez błędną wykładnię pojęcia "bezczynności" w sytuacji gdy z bezczynnością mamy do czynienia również wtedy, kiedy organ mając obowiązki natury materialno-technicznej (doręczenie) skutecznie tego nie uczynił,
- - art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez nieprzeprowadzenie sądowej kontroli doręczenia decyzji jako istotnej - dla ustalenia bezczynności - czynności materialno-technicznej,
- - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zupełny brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia kwestii doręczenia decyzji i wprowadzenia jej do obrotu a także wyjaśnienia prawa w tym zakresie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, kiedy organ wprawdzie przygotował na piśmie informację publiczną albo decyzję o odmowie jej udostępnienia, ale jej (skutecznie) nie doręczył stronie. Inne rozumienie bezczynności przez Sąd I instancji, tzn. takie, które powyższą sytuację za bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. nie uznaje, jest błędem wykładni tego ustawowego pojęcia. Celem skargi na bezczynność jest wymuszenie (zobowiązanie) organu do zachowania określonego w przepisach, a takim zachowaniem jest materialno-techniczna czynność doręczenia decyzji. Doręczenie jest obowiązkiem organu i powinno być dokonane prawidłowo, a nie wadliwie, z zastosowaniem właściwych przepisów. Skutki niedoręczenia lub wadliwego doręczenia pisma spoczywają na organie, a nie na podmiocie doręczającym. Dopiero skuteczne prawnie doręczenie stronie decyzji (odmawiającej udostępnienia informacji) racjonalnie usuwa cel skargi o bezczynność, albo popieranie takiej skargi w dalszym ciągu czyni bezzasadnym.
Sąd I instancji pomimo wynikającego z art. 3 § 3 upsa w zw. z art. 21 u.d.i.p. obowiązku przeprowadzenia kontroli sądowej czynności doręczenia decyzji, na której wprowadzenie do obrotu powołuje się organ, kontroli tej w ogóle nie przeprowadził. Sąd ten w ogóle nie wskazał nawet na wzorzec kontroli w tym zakresie tzn. jakie przepisy dot. doręczeń winny w sprawie znaleźć zastosowanie i czy zastosowane zostały przez organ prawidłowo. W tym zakresie w zaskarżonym wyroku zupełnie brak obligatoryjnej zawartości uzasadnienia jakim jest podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, co uchybia art. 141 § 4 upsa i uniemożliwia jego merytoryczną kontrolę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Z uwagi na to, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą kwestii doręczenia stronie skarżącej decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej zasadne jest łączne odniesienie się do nich, biorąc pod uwagę to, że bezspornie decyzja taka została przez organ wydana.
Przywołać należy w tym miejscu treść przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a., który w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego wyroku stanowił, że Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zatem bezczynność organu, podlegająca badaniu przez sąd kończy się z chwilą wydania decyzji lub dokonania czynności. Do tego celu zmierza bowiem środek prawny pozostający w dyspozycji sądu orzekającego w sprawie bezczynności organu administracji.
W sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej orzeczenie sądu I instancji uwzględniające skargę zobowiązuje organ do załatwienia wniosku. Załatwienie wniosku może przybrać formę czynności udostępnienia informacji lub wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia. W każdym z tych przypadków dochodzi do ustania stanu bezczynności organu.
Kwestia skuteczności doręczenia wydanej decyzji pozostaje obojętna z punktu widzenia oceny zasadności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Stronie, która zarzuca organowi administracji wadliwość doręczenia decyzji przysługują natomiast środki prawne określone w k.p.a. i p.p.s.a. - inne niż skarga na bezczynność organu.
Wobec powyższej oceny prawnej, z której wynika, że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, za pozbawione usprawiedliwionych podstaw należy uznać zarówno zarzuty naruszenia art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przez błędną wykładnię pojęcia "bezczynności" jak i art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 21 u.d.i.p. przez zaniechanie przeprowadzenia sądowej kontroli doręczenia decyzji.
Sąd I instancji nie naruszył także art. 141 §4 p.p.s.a. nie dokonując w uzasadnieniu wyroku oceny prawidłowości doręczenia decyzji – skoro ocena ta pozostawała obojętna z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.