Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 27 czerwca 2006 r. sygn. akt II SO/Lu 13/06 wymierzył Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] grzywnę w kwocie 500 zł za nieprzekazanie Sądowi pierwszej instancji skargi Z. W. na bezczynność Wójta Gminy [...].
W uzasadnieniu wskazano, że skarga Z. W. na bezczynność Wójta Gminy [...] w zakresie wniosku o pomoc społeczną złożonego 16 lutego 2005 r., była wyraźnie adresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zatem – wskazał Sąd – bezwzględnie podlegała przekazaniu sądowi zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ten obowiązek spoczywał na Kierowniku Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], któremu skarga została złożona i który z upoważnienia Wójta Gminy [...] wydaje decyzje administracyjne w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej. Od obowiązku przekazania skargi na drogę sądową nie zwalnia organu okoliczność, że toczyło się postępowanie administracyjne celem rozpatrzenia wniosku Z. W. z dnia 16 lutego 2005 r. Wbrew stanowisku organu – zaznaczył Sąd – w sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie o sygn. akt II SAB/Lu 62/05 i II SO/Lu 82/05, przedmiotem rozstrzygnięcia nie była skarga Z. W. złożona organowi w dniu 22 lutego 2005 r., lecz złożona później.
W zaistniałej sytuacji zostały spełnione przesłanki dla wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jej wysokość została określona przy rozważeniu czasu, przez który organ nie dopełniał ustawowego obowiązku.
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] złożył skargę kasacyjną od powyższego postanowienia zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez bezzasadne wymierzenie organowi administracji grzywny z powodu jego bezczynności w załatwieniu skargi Z. W., podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej nie dopuścił się zarzucanej mu bezczynności.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że strona skarżąca złożyła do Ośrodka dwa wnioski (z 16 lutego 2005 r. oraz 3 marca 2005 r.) o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej z przeznaczeniem na opał w kuchni węglowej, opłatę energii elektrycznej, zakup pralki, żywności, ubrania i obuwia zimowego oraz o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych. W dniu 16 marca 2005 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wydał decyzję nr [...], w której odmówił przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na wymienione potrzeby. Z. W. złożył zażalenie na niezałatwienie sprawy dotyczącej wniosku z dnia 16 lutego 2005 r. w terminie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznało zażalenie skarżącego za nieuzasadnione wskazując, że strona złożyła zażalenie na bezczynność jeszcze w miesięcznym terminie przysługującym temu organowi na załatwienie sprawy oraz że w tej sprawie została wydana [...] decyzja.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] zostało wznowione postępowanie administracyjne w sprawie decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], z uwagi na to, że Z. W. nie odwołał się od niej i przez to stała się ona decyzją ostateczną. Decyzją z dnia [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił uchylenia prawomocnej decyzji z dnia [...] a w decyzji z dnia [...] nr [...] przyznał Z. W. pomoc w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, o które skarżący zwracał się we wniosku z dnia 16 lutego 2005 r.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało za nieuzasadnione zażalenie Z. W. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w sprawie nierozpatrzenia jego wniosku z dnia 16 lutego 2005 r. odnoszącego się do przyznania mu specjalistycznych usług opiekuńczych, gdyż w sprawie tej wydana została w dniu [...] decyzja zgodna z żądaniem skarżącego.
Pismem z dnia 6 kwietnia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przekazało Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie skargę Z. W. w przedmiocie wniosku z dnia 16 lutego 2005 r. i poinformowało Sąd, że postanowieniem z dnia [...] Nr [...] stwierdziło brak bezczynności organu I instancji.
Ponadto organ wskazał, że postępowanie strony skarżącej polegające na kierowaniu licznych pism, skarg, wniosków, zażaleń, odwołań do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w toku postępowania, przed prawomocnym zakończeniem postępowań administracyjnych, ma na celu zakłócenie prawidłowego toku instancyjnego oraz celowe i świadome wprowadzenie w błąd organów administracji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepis art. 55 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter represyjno-dyscyplinujący. Przesłanką jego zastosowania jest niedopełnienie obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, w terminie 30 dni od dnia wniesienia skargi i złożenie stosownego wniosku przez skarżącego. Tak więc możliwość zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie uzależniona jest od wskazanych wyżej dwu przesłanek. W przypadku braku wystąpienia którejkolwiek z nich przepis ten nie może być zastosowany. Jednakże wystąpienie wskazanych przesłanek nie oznacza, iż Sąd zobligowany jest orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Zgodnie z treścią art. 55 ust. 2 ww. ustawy możliwość taka pozostawiona jest uznaniu Sądu.
W związku z tym obowiązkiem Sądu jest uzasadnienie swojego stanowiska w przedmiocie wymierzenia grzywny. Sąd powinien przedstawić argumenty przemawiające bądź za wymierzeniem grzywny, bądź uzasadniające odstąpienie od jej wymierzenia.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie uzasadnił swojego stanowiska w tym zakresie. Bezsporne jest, iż skarga na bezczynność Wójta Gminy [...] datowana na dzień 21 lutego 2005 r. nie została przekazana do Sądu w ustawowym terminie. Jednakże jak to wskazano wyżej nie może to stanowić jedynej przesłanki orzeczenia w wymierzeniu grzywny. Sąd pierwszej instancji nie uzasadnił swojego stanowiska co do wymierzenia grzywny i w żaden sposób nie odniósł się do okoliczności sprawy, które to okoliczności winne być brane pod uwagę przy ocenie czy należy wymierzyć organowi grzywnę i ewentualnie w jakiej wysokości. W niniejszej sprawie mają one zasadnicze znaczenie.
Należy wziąć pod uwagę, iż wniosek o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej został złożony przez Z. W. w dniu 16 lutego 2005 r., a już w dniu, jak podaje sam wnioskodawca, 19 lutego 2005 r. zostało złożone do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na bezczynność Wójta, a następnie nie czekając na rozpatrzenie tego zażalenia, Z. W. składa w dniu 21 lutego 2005 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia 16 lutego 2005 r. W związku zaś ze złożonym zażaleniem organy podejmują stosowne czynności, a rozpoznanie przedmiotowego wniosku następuje decyzją z dnia 16 marca 2005 r. Sąd pierwszej instancji wymierzając grzywnę nie uzasadnił czym się kierował w tym zakresie, a był zobligowany do tego uznaniowością wymierzenia grzywny przewidzianej w art. 55 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tej sytuacji uznać należy, iż został naruszony powołany przepis a skarga kasacyjna co do samego naruszenia przepisu art. 55 § 1 p.p.s.a. jest zasadna, chociaż jej uzasadnienie odnosi się głównie do argumentów co do braku bezczynności przy rozpoznaniu wniosku z dnia 16 lutego 2005 r. a wymierzenie grzywny spowodowane było nieprzekazaniem skargi do Sądu.
W tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 oraz art. 207 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku, uznając jednakże, iż sytuacja Z. W. uzasadnia odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.