Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 18 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1456/21

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 września 2020 r., I SA/Wa 2457/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2016 r. nr [...], a w punkcie 2. zasądził od Ministra Rozwoju na rzecz skarżącego kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W skardze kasacyjnej P. S.A. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że nie składa wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:

1. I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z "art. 77 §" w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji – w wyniku kontroli decyzji organów obu instancji – nie zaaprobował ustalenia, że przedmiotowa działka w dniu 28 lutego 2003 r. wchodziła w skład linii kolejowej, pomimo istnienia podstaw do dokonania takiego ustalenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało uznaniem, że nie zostało wykazane, że przedmiotowa nieruchomość spełniała przesłanki art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2014 r., poz. 1160 ze zm.; dalej: ustawa o komercjalizacji), co doprowadziło do uznania, że decyzje organu II instancji i organu I instancji nie są zgodne z prawem, i w konsekwencji ich uchyleniem;
2. II. prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 96, poz. 591; dalej: ustawa o transporcie kolejowym) przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie uwzględnił zastosowania powyższego przepisu do gruntu wchodzącego w dniu 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci decyzji nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z [...] grudnia 2000 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych i załącznika "Wykaz działek ewidencyjnych, przez które przebiegają linie kolejowe uznane jako tereny zamknięte", w granicach województwa m. opisane w Tomie VII, poz. [...] – na okoliczność potwierdzenia usytuowania linii kolejowej na przedmiotowej działce. W ocenie skarżącej kasacyjnie przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z tego dokumentu jest niezbędne do wyjaśnienia podnoszonych przez Sąd I instancji wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zgromadzony w sprawie materiał w sposób jednoznaczny wskazuje, iż na przedmiotowej działce znajduje się linia kolejowa, tj. urządzenia ze wskazaniem ich budowy i przeznaczenia. W ocenie skarżącej kasacyjnie ze zgromadzonych w sprawie wykazów jednoznacznie wynika, że znajdująca się na omawianym gruncie infrastruktura kolejowa, opisana w powołanych wykazach inwentarzowych urządzeń P. S.A., stanowi linię kolejową, której zarządcą jest spółka P. P. S.A. Ocena materiału zgromadzonego w sprawie, dokonana przez Sąd I instancji uznająca go za niekompletny i niewskazujący na spełnienie przesłanek wynikających z art. 37a ustawy o komercjalizacji, jest nieprawidłowa. Przedmiotowa działka zabudowana jest bowiem urządzeniami, które służą do obsługi i stanowią linię kolejową zgodnie z 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym. Jednak Sąd I instancji nie wziął pod uwagę kwestii, że na skutek dokonanych podziałów geodezyjnych, urządzenia do prowadzenia ruchu kolejowego i tory stacyjne pierwotnie zlokalizowane na jednej działce znalazły się obecnie na kilkunastu działkach ewidencyjnych stanowiących również – po podziale geodezyjnym – w istocie tory stacyjne i urządzenia do obsługi ruchu kolejowego linii nr [...] G. – P. Skarżąca kasacyjnie wskazała na uzupełniony materiał dowodowy, wskazujący daty budowy urządzeń sieci trakcyjnej 3kv DC, które pełnią funkcję zasilenia elektrycznych pojazdów trakcyjnych oraz urządzeń srk typu CBP-83, które pełnią funkcję prowadzenia ruchu pociągów – zostały wybudowane odpowiednio w 1987 r. i 1990 r. Taka informacja znajduje się w załączniku do wniosku o uwłaszczenie, gdzie urządzenia te zostały wpisane pod poz. LP 3 (urządzenia sieci trakcyjnej 3 kv DC, zasilanie elektrycznych pojazdów trakcyjnych) i pod poz. Lp 9 – urządzenia przekaźnikowe CBP83+urz.

ASR do prowadzenia ruchu pociągów + rozrząd. Natomiast urządzenia pod nazwą "Urządzenia elektrycznego ogrzewania rozjazdów", - funkcja: ogrzewanie rozjazdów W. O., jest urządzeniem nowym, które zostało wybudowane w 2009 r., a którego jeszcze w załączniku do wniosku uwłaszczeniowego nie było na gruncie, zostało to wskazane przez zarządcę infrastruktury kolejowej. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że w toku postępowania materiał został uzupełniony m.in. przez oświadczenia zarządcy linii kolejowej, które wskazuje, m.in. urządzenia do prowadzenia ruchu kolejowego. W toku postępowania organy obydwu instancji zbadały całokształt akt sprawy, uwzględniając złożone do akt sprawy oświadczenia i załączniki. Organ I instancji prawidłowo wskazał w załączniku do decyzji, że na przedmiotowym gruncie znajduje się linia kolejowa. Istotne jest, że wniosek o uwłaszczenie w trybie art. 37a ustawy o komercjalizacji został złożony na całą działkę, a następnie zostały dokonane podziały geodezyjne i załączniki musiały ulec modyfikacji, w wyniku czego ostatecznie w tabeli – Wykaz inwentarzowy urządzeń P. SA – w zakresie urządzeń do obsługi ruchu kolejowego, znalazły się m.in. urządzenia nowo wybudowane, a również służące do obsługi ruchu kolejowego linii kolejowej nr [...] G. – P. Nie zmienia to jednak faktu, że z całą pewnością zostało wykazane w aktach sprawy, iż w dacie 28 lutego 2003 r. na działce znajdowały się urządzenia do obsługi ruchu kolejowego linii kolejowej Nr [...] G. – P. Załącznik do decyzji Wojewody jednoznacznie wskazuje, że "Wykaz inwentarzowy budowli i urządzeń P. SA – W., obręb [...]. działka nr [...] o pow. 0,1487 ha" dotyczy właśnie przedmiotowej działki, w przedmiocie której rozstrzygała decyzja Wojewody.

Zatem treść załącznika pozwala na konkretne ustalenie, jakiej decyzji stanowi on załącznik, w konsekwencji nie został naruszony art. 107 § 1 k.p.a. Tym samym w ocenie skarżącej kasacyjnie sprawa została dostatecznie przez organy wyjaśniona i wbrew stanowisku Sądu I instancji nie doszło do naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. Potwierdzeniem dokonanych prawidłowych ustaleń faktycznych organów w niniejszej sprawie, jest również decyzja nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z [...] grudnia 2000 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych – załącznik "Wykaz działek ewidencyjnych, przez które przebiegają linie kolejowe uznane jako tereny zamknięte", w granicach województwa m. opisane w Tomie VII, poz. [...].

Ponadto Sąd I instancji nie uwzględnił, że przedmiotowa nieruchomość w dacie 28 lutego 2003 r. sąsiaduje z działką nr [...] obr. [...]. Działka nr [...] (wydzieloną również z dz. nr [...]) jest zabudowana linią kolejową w postaci torów stacyjnych linii kolejowej nr [...] G. – P. Linia kolejowa nr [...] jest linią państwowego znaczenia – na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 569), wydanego w wyniku delegacji ustawowej na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 86, poz. 789, z późn. zm.), gdzie w § 1 i § 2 został określony wykaz linii kolejowych, które ze względów gospodarczych, społecznych, obronnych lub ekologicznych mają znaczenie państwowe.

Natomiast na dzień 28 lutego 2003 r. obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z 8 lutego 2000 r. w sprawie wykazu linii kolejowych, które ze względów gospodarczych, społecznych, obronnych lub ekologicznych mają znaczenie państwowe (Dz.U. Nr 13, poz. 156), wydanego na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 1998 r. Nr 96, poz. 591, ze zm.). W dacie 28 lutego 2003 r. przedmiotowa działka stanowiła teren zamknięty na podstawie decyzji nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z [...] grudnia 2000 r. i została umieszczona w załączniku "Wykaz działek ewidencyjnych, przez które przebiegają linie kolejowe uznane jako tereny zamknięte", w granicach województwa m. opisane w Tomie VII, poz. [...]. Obecnie, przedmiotowa działka również znajduje się w terenach zamkniętych – na podstawie decyzji nr [...] Ministra Infrastruktury z [...] września 2020 r. w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe (Dz.Urz.

MI z 2020 r. poz. 38). W tym akcie w § 1 wskazano, że ustala się tereny zamknięte zastrzeżone ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, przez które przebiegają linie kolejowe, dla województwa m. określone w załączniku nr 6 do decyzji. W tym załączniku nr [...] do decyzji została umieszczona i zapisana pod poz. [...] przedmiotowa działka. Już z tego faktu wynika, że skoro teren objęty został przedmiotową decyzją Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej a obecnie Ministra Infrastruktury o zaliczeniu linii kolejowej do terenu zamkniętego, to grunt objęty tą decyzją był zajmowany pod linię kolejową.

Tym samym, na tym terenie nie mogła równocześnie przebiegać bocznica kolejowa, gdyż grunt ten nie mógłby wówczas zostać zaliczony do terenów, przez które przebiegają linie kolejowe lub o państwowym znaczeniu. W toku postępowania skarżąca kasacyjnie przedstawiła dokumenty otrzymane od P. P. S.A. potwierdzające usytuowanie linii kolejowej na terenie przedmiotowej działki. Tymczasem, Sąd I instancji pominął, że zgodnie z obecnie obowiązującym art. 15 ust. 4 ustawy o komercjalizacji P. P. S.A. jest zarządcą linii kolejowych, tym samym zarządcą linii kolejowej nr [...] G. – P. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 27 czerwca 1997 r o transporcie kolejowym o kwalifikacji linii kolejowej decyduje Rada Ministrów po zasięgnięciu opinii zarządu kolei m.in. o znoszeniu lub nadawaniu statusu linii kolejowej.

Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że w niniejszej sprawie, tylko i wyłącznie zarząd kolei (obecnie zarządca infrastruktury kolejowej) jest umocowany do wskazania, czy przedmiotowa działka stanowi linię kolejową. Tym samym dla bocznicy kolejowej nie można ustanowić statusu linii kolejowej. Należy przy tym rozróżnić, że spółki P. S.A. i P. P. S.A. są odrębnymi podmiotami, którym to sam ustawodawca nadał szczególne kompetencje i uprawnienia – przy czym są to kompetencje w różnych obszarach i o innym przedmiocie działalności. W świetle powyższych okoliczności w ocenie skarżącej kasacyjnie, sprawa została dostatecznie przez organy wyjaśniona, a tym samym nie doszło do naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., lub art. 80 k.p.a. stąd niezasadnie doszło do uchylenia obu decyzji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.

W skardze kasacyjnej zawarty został wniosek o przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu w postaci kopii decyzji Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z [...] grudnia 2000 r., ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym MTiGM nr 7, poz.

49. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu. Na podstawie art. 106 § 5 p.p.s.a., do postępowania dowodowego stosuje się odpowiednio przepisy k.p.c. Zgodnie z art. 2432 k.p.c., dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia, natomiast pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny, przeprowadzając dowód z tego dokumentu, nie był wobec powyższego zobowiązany do wydania postanowienia w tym przedmiocie. Zgodnie zaś z art. 2351 k.p.c., we wniosku o przeprowadzenie dowodu strona jest obowiązana wyszczególnić fakty, które mają zostać wykazane tym dowodem. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że przedmiotem dowodu jest potwierdzenie, że na działce [...] (wydzielonej z działki nr [...]) usytuowana jest linia kolejowa. Odnosząc się do przeprowadzonego dowodu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wskazana decyzja z 28 grudnia 2000 r. została wydana na podstawie art. 4 ust. 2a ustawy z 17 maja 989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r., nr 100, po. 1086; dalej: p.g.i.k.), dotyczącego ustalania terenów zamkniętych w rozumieniu art. 2 pkt 9 p.g.i.k., którymi są tereny o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, określone przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych. Skutki ustalenia terenu zamkniętego dla obowiązków ewidencyjnych i zasad prowadzenia prac geodezyjnych określa w szczególności art. 4 ust. 2-3 p.g.i.k. Decyzja ta uznaje za tereny zamknięte tereny, na których zlokalizowane są linie kolejowe, określone w załączniku, którego nie dołączono. Decyzja określa przebieg granic i powierzchnię terenów zamkniętych według podziału administracyjnego i ewidencji gruntów, przy czym granice terenów zamkniętych są granicami działek ewidencyjnych, teren taki stanowiła działka nr [...] z obrębu [...]. Znaczenie tego dowodu dla rozstrzygnięcia sprawy i oceny prawidłowości poczynionych ustaleń faktycznych zostanie przedstawione poniżej, przy okazji rozpatrywania zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Należy jednak zwrócić uwagę, że zastosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu kasacyjnym, jakkolwiek nie jest wykluczone, to ma ograniczoną skuteczność, ze względu na fakt, że w granicach zarzutów kasacyjnych kontroli podlega wyrok Sądu I instancji, który kontrolował zaskarżoną decyzję w oparciu o materiał sprawy i orzekał w oparciu o akta sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Nie można zatem Sądowi I instancji zarzucić naruszenia przepisów postępowania, jeżeli ocena kompletności materiału dowodowego i wykazania przesłanek do zastosowania prawa materialnego odnosiła się do materiału pozbawionego dowodu zgłoszonego dopiero na etapie postępowania kasacyjnego.

Sąd administracyjny II instancji nie orzeka ponownie w sprawie, lecz ma kompetencje kasacyjne, a uchylenie wyroku Sądu I instancji może nastąpić tylko pod warunkiem stwierdzenia naruszenia przez ten Sąd przepisów prawa materialnego lub procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. Zarzut naruszenia prawa materialnego, jakkolwiek nominalnie dotyczący zarówno błędnej wykładni, jak i niewłaściwego zastosowania, na poziomie konkretyzacji został jednak sprowadzony do kwestii niewłaściwego zastosowania art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji w zw. z art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym polegającego na tym, że Sąd I instancji nie uwzględnił zastosowania tego przepisu do gruntu wchodzącego w skład linii kolejowej. Zarzut niewłaściwego zastosowania dotyczy etapu kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego. Niezastosowanie przez Sąd I instancji wskazanych przepisów w rozpoznawanej sprawie było spowodowane stwierdzonymi przez Sąd brakami w zakresie postępowania dowodowego. W tych okolicznościach zasadność zarzutu zależy od skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które podlegają rozpoznaniu w pierwszej kolejności.

Zgłoszone w sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie znajdują potwierdzenia, nie uzasadniają uznania, że ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonana przez Sąd jest nieprawidłowa, a w konsekwencji uchylenia wyroku Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym stanowisko, że przepis art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji ma charakter wywłaszczeniowy, wobec czego nie tylko przesłanki jego stosowania muszą być wykładane w sposób ścisły, ale także stan faktyczny będący podstawą do ich zastosowania musi zostać ustalony w sposób dostatecznie bezsporny.

Spór w sprawie dotyczy tego, czy teren ograniczony aktualnie do działki [...], wydzielonej z działki nr [...], zajęty jest pod urządzenia związane z linią kolejową czy z bocznicą. Przepis art. 37a ustawy o komercjalizacji, w odniesieniu do przedmiotu regulacji, posługuje się określeniem "grunty", a nie pojęciem nieruchomości czy działki ewidencyjnej. W przepisie tym zatem chodzi o taki obszar gruntu, który w dniu 23 lutego 2003 r. wchodził w skład linii kolejowej. Materiałami dostatecznie potwierdzającymi zajęcie tego terenu pod linię kolejową nie mogą być zatem dokumenty potwierdzające taki stan w odniesieniu do pierwotnej, rozległej działki nr [...].

Sąd I instancji nie kwestionował, że przez działkę nr [...] przebiegała linia kolejowa bądź linie kolejowe, nie jest to jednak wystarczające do potwierdzenia, że przebiegała ona względem działki nr [...] w takim położeniu, że działka ta stanowi teren przyległy do linii kolejowej. Z tego właśnie powodu dowód przeprowadzony z załączonej do skargi kasacyjnej decyzji z [...] grudnia 2000 r. nie mógł odnieść skutku i nie podważył stanowiska Sądu I instancji. Decyzja ta i załączniki do niej dotyczą bowiem działki nr [...]. W oparciu o dane z tej decyzji dołączone do skargi kasacyjnej nie można zatem rzeczowo zweryfikować złożonej kwestii, czy obiekty znajdujące się bezpośrednio na działce [...] i sama działka związane są z linią kolejową, czy z bocznicą. Jak bowiem stwierdził Sąd I instancji, przez fakt, że na działce brak jest lokalizacji drogi szynowej, kwestia zajęcia jej pod linię kolejową powinna być rozpatrywana z perspektywy pasa gruntu przyległego do niej i zlokalizowanych na gruncie urządzeń i budowli.

W sprawie nie zidentyfikowano jednak ani samej drogi szynowej, ani jej funkcjonalnych i technologicznych związków z urządzeniami i budowlami istniejącymi na działce. Sąd I instancji, wbrew tezom skargi kasacyjnej, nie pominął zatem faktu, że pierwotnie różnego rodzaju obiekty związane z infrastrukturą transportu kolejowego zlokalizowane były na jednej dużej działce ewidencyjnej, która uległa podziałom. Ta okoliczność znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu Sądu I instancji, który zwrócił uwagę, że na terenie samej działki [...] nie przebiega droga szynowa, w otoczeniu działki przebiega zaś szereg dróg szynowych, których charakter nie został jednak ustalony. Jak jednak wyżej wskazano, fakt przebiegu linii kolejowej (bez jej lokalizacji w terenie) na działce nr [...] nie daje podstaw do uznania, że teren przedmiotowej działki i znajdujące się na nim urządzenia są związane właśnie z tą linią.

Należy też zwrócić uwagę, że punktem odniesienia przy kontroli wyroku Sądu I instancji nie mogą być okoliczności faktyczne czy dowody zgłaszane w skardze kasacyjnej. Sąd I instancji kontrolował konkretne decyzje i swoją ocenę dotyczącą poczynionych ustaleń faktycznych i postępowania dowodowego odnosił do twierdzeń zawartych w tych decyzjach i materiału zwartego w aktach. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji stwierdził jedynie, że fakt zajęcia działki pod linie kolejowe nr [...] i nr [...] wynika z oświadczenia Spółki z 9 czerwca 2015 r., a wypis z rejestru gruntów potwierdza, że jest to "teren kolejowy". Powołane zaś przez organ wykazy inwentaryzacyjne jedynie wymieniają zlokalizowane na nich urządzenia i budowle.

Organ odwoławczy natomiast fakt zajęcia działki pod linię kolejową potwierdził m. in. w oparciu o oświadczenia przedstawicieli Spółki z lipca 2014 r. i czerwca 2015 r., przypisując im "domniemanie prawdziwości" i przyjmując, że organ może poprzestać na odebraniu oświadczenia, jeżeli jego prawdziwości nie budzi wątpliwości. W tym kontekście Sąd I instancji trafnie zauważył, że taka ocena oświadczeń nie jest uzasadniona. Pomijając fakt, że oświadczenia były składane przez przedstawicieli jednej ze stron w sytuacji spornych interesów i rozbieżnych żądań, Sąd I instancji zwrócił też uwagę na zawarte w nich niedokładności oraz złożenie z pominięciem warunków określonych w art. 75 § 2 k.p.a. (bez pouczenia o rygorze odpowiedzialności karnej).

Organ odwoławczy powołał się na decyzję lokalizacyjną Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji polegającej na rozbudowie i przebudowie linii kolejowej nr [...]. Zasadnie w tym zakresie Sąd I instancji stwierdził, że działka nr [...] nie znalazła się w tej decyzji w liniach rozgraniczających inwestycję, a w obszarze, w którym istniała potrzeba ograniczenia właścicielom sposobu korzystania z nieruchomości w celu zapewnienia inwestorowi dostępu do terenu realizacji inwestycji. Takie rozstrzygnięcie niewątpliwie nie potwierdza faktu zajęcia terenu pod przebudowywaną linię kolejową.

W decyzji organ odwoławczy ustalił daty realizacji na działce budowli i urządzeń, co ma znaczenie ze względu na rozstrzygnięcie dotyczące nabycia takich obiektów istniejących na działce w dniu 28 lutego 2003 r. Fakt istnienia takich urządzeń na działce nie jest kwestionowany, podważany jest natomiast ich status i związek z linią kolejową. Decyzja organu odwoławczego tego związku nie wykazuje, albowiem powołuje się jedynie na wykaz inwetaryzacyjny. Ma jednak rację Sąd I instancji, że powołany wykaz inwentaryzacyjny nie pozwala na przesądzenie o charakterze i funkcji wymienionych w nim obiektów w aspekcie istniejącego w 2003 r. w otoczeniu działki układu torów i na tej podstawie nie sposób ustalić, że działka wchodziła w skład linii kolejowej, a nie bocznicy. Rozróżnienie to dotyczy kwestii objętych wiedzą specjalistyczną, a zarazem poddanych regulacjom prawnym zawierającym definicje legalne poszczególnych elementów istotnych dla rozstrzygnięcia powstałego sporu.

Analiza stanu faktycznego powinna zatem zostać przeprowadzona z zastosowaniem tych regulacji, nie jest adekwatne odrębne przedstawienie stanu prawnego regulującego warunki techniczne budowli kolejowych, rodzaj budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruch kolejowego, transport kolejowy czy prowadzenie ruchu na liniach kolejowych, a odrębnie opisanie okoliczności stanu faktycznego. Wymagane jest, aby okoliczności te zostały zestawione w regulacjami prawnymi i odpowiednio zakwalifikowane. Ustalenie, czy działka pozostaje w powiązaniu z linią kolejową czy bocznicą kolejową wymaga odwołania się do kryteriów techniczno-budowlanych i funkcjonalnych.

W sprawie wymaga wyjaśnienia, z jakimi elementami infrastruktury położonymi w sąsiedztwie działki powiązane są obiekty położone na niej i czy tory znajdujące się w jej otoczeniu były w dniu 28 lutego 2003 r. drogami szynowymi linii kolejowej, czy drogami szynowymi bocznymi, tj. torami bocznicowymi stanowiącymi połączenie z linią kolejową lub stanowiącymi tory bocznicy, o których mowa w § 32 ust. 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia MTiGM z 10 września 1998 r w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r., nr 151, poz. 987).

Sąd I instancji zasadnie zwrócił w tej sytuacji uwagę, że brak jest w materiale sprawy dokumentacji geodezyjnej, map i planów sytuacyjnych, natomiast kolejowa mapa sytuacyjno-wysokościowa nie identyfikuje charakterystyki i funkcji torów przebiegających w sąsiedztwie działki co jest istotne, albowiem nie pozwala na ustalenie, czy dany układ torowy wchodzi w skład linii kolejowej, czy też bocznicy. Natomiast powoływany przez organ I instancji wypis z rejestru gruntów nie jest wystarczający dla oceny charakteru obszaru kolejowego, gdyż geodezyjne oznaczenie terenów kolejowych jest zbyt ogólne.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela rygorystycznie sformułowanych przez Sąd I instancji zaleceń odnoszących się do koniecznych do przeprowadzenia dowodów i ich nie podtrzymuje. Ponieważ, jak wyżej wskazano, podlegające wykazaniu okoliczności związane są zarówno z wiedzą specjalistyczną, jak i podlegają reglamentacji prawnej, rzeczą organów będzie ocena, czy dla wykazania przesłanek przewidzianych w art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji, dysponują przekonującymi dowodami. Decyzja wywołuje skutki wobec obu stron postępowania o spornych interesach, w tym wobec dotychczasowego właściciela gruntu, jej uzasadnienie dotyczące spornej kwestii powinno zatem umożliwiać rzeczowe zweryfikowanie przez zainteresowanych, że wnioski wyprowadzane z materiału dowodowego znajdują w nim rzeczowe oparcie. Spór dotyczy kwestii związanych z różnicami między linią kolejową i bocznicą, wobec tego ta kwesta musi zostać wyraźnie rozstrzygnięta i na niej powinny skoncentrować się zarówno czynności dowodowe, jak i uzasadnienie wydanej decyzji.

Nie są zatem uzasadnione tezy skargi kasacyjnej, że z zebranego w sprawie materiału jednoznacznie wynika, że znajdująca się na działce infrastruktura kolejowa opisana w wykazach inwentaryzacyjnych stanowi linię kolejową. Ocena przez Sąd I instancji przeprowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego i wyprowadzonych przez organy wniosków jest uzasadniona. Uchylając decyzje Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uznając, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji nie jest uzasadniony również zarzut niewłaściwego zastosowania art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez skarżącego – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Koszty te w niniejszej sprawie ograniczają się do kosztów zastępstwa procesowego przez pełnomocnika będącego adwokatem, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną (art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).