Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1.06.2011 r., sygn. akt II SA/OI 839/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia [...].07.2010 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w Bartoszycach z dnia [...].05.2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w 2009 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.) część spraw związanych ze sporami funkcjonariuszy Służby Więziennej o roszczenia wynikające ze stosunku służbowego, poddana została orzekaniu przez sądy właściwe w sprawach z zakresu prawa pracy, a w stosunku do części została w ogóle wyłączona możliwość zaskarżenia w jakimkolwiek trybie. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż na podstawie art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, kognicja sądów administracyjnych wyłączona została między innymi w sporach dotyczących roszczeń funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 tej ustawy.
W ocenie Sądu I instancji sprawa dotycząca ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy nie została zawarta w katalogu spraw, do rozpoznania których właściwe są sady administracyjne, zamieszczonym w art. 218 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, a co za tym idzie skarga złożona w tym przedmiocie jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.".
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł A. Z., reprezentowany przez adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, rozpoznania sprawy na rozprawie oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny:
- – art. 183 § 2 pkt 2 w zw. z art. 29, art. 32, art. 28 § 2, art. 28 § 1, art. 35 § 2 P.p.s.a, w zw. z art. 268 a) K.p.a. na skutek art. 32 P.p.s.a. powodujące nieważność postępowania z powodu nieposiadania przez skarżony organ administracji zdolności sądowej ani też procesowej do występowania samodzielnie przed sądem w sprawie, jako Skarb Państwa lub organ administracji (brak dopuszczenia ustawą z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej do działania poza zakres tej ustawy) oraz braku delegacji ustawowej wynikającej z ustawy o Służbie Więziennej do ustanawiania pełnomocników i udzielania im pełnomocnictw do reprezentacji ww. organu i Skarbu Państwa lub występowania w jego imieniu, ustanowiony przez organ administracji pełnomocnik nie był należycie umocowany i tym samym nie był uprawniony do wnoszenia na mocy art. 54 § 2 P.p.s.a. w imieniu organu administracji pism procesowych, skargi skarżącego, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych niniejszej sprawy w tym podpisywania się i w imieniu organu na pismach procesowych organu oraz uwierzytelniania dokumentów niniejszej sprawy,
- – art. 183 § 2 pkt 5 w zw. z art. 10 w zw. z art. 90 § 1 P.p.s.a., na skutek art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 i 4 P.p.s.a. powodujące nieważność postępowania, bowiem w niniejszej sprawie strona skarżąca została pozbawiona możności działania wskutek naruszenia przez Sąd przepisów postępowania, gdyż Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym,
- – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i braku kontroli sądowej działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (brak kontroli zaskarżonej skargą skarżącego decyzji administracyjnej ww. organu), gdyż Sąd orzekający nie rozpoznał merytorycznie skargi skarżącego i bezpodstawnie ją odrzucił, gdy zakresem art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. obowiązany był sprawować wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem w zakresie czynności z zakresu administracji publicznej, do której to zalicza się i ww. organ, a której to kontroli w sprawie niniejszej nie przeprowadził mimo swoich obowiązków i nakazów prawa,
- – art. 2 Konstytucji RP polegające na tym, że zaskarżone postanowienie narusza zasadę sprawiedliwości społecznej, ponieważ każda sprawa administracyjna jest indywidualną i podlega odczytaniu w sposób indywidualny,
- – art. 45 Konstytucji RP w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., polegające na odmówieniu skarżącemu merytorycznego rozpoznania sprawy, chociaż nie można było w niej w ogóle przyjąć z powodu braku dowodów niebudzących wątpliwości, iż w sprawie są prawne i faktyczne ku temu podstawy,
- – art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3, 4 i 5 P.p.s.a. na skutek art. 58 § 3 P.p.s.a., przez bezpodstawne odrzucenie skargi, gdy brak było ku temu podstaw faktycznych i prawnych,
- – art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw, z art. 57 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. w zw. z art, 3 § 1 na skutek art. 2 P.p.s.a., polegające na tym, że wobec tego, iż Sąd I instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozstrzygnął sprawę poza jej granice, przez odniesienie się do kwestii roszczeń ze stosunku służbowego i możliwości wystąpienia o takie roszczenia do sądu pracy, co nie było w ogóle przedmiotem wniesionej do WSA w Olsztynie skargi skarżącego z dnia [...] lipca 2010 r., gdyż skarga ta tyczyła się decyzji administracyjnej organu,
- – art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a. na skutek art. 133 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, iż skarżący wnosząc skargę na decyzję administracyjną nie wypełnił w ogóle przesłanek prawnych i faktycznych do rozpoznania merytorycznie zakresu jego skargi, gdy skarga tyczyła się decyzji weryfikowanych przez sądy administracyjne na mocy art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a, w zakresie ich zgodności z prawem,
- – art. 141 § 4 P.p.s.a., który polega na uzasadnieniu orzeczenia niezgodnie ze stanem prawnym i rzeczywistym sprawy, bowiem w komparycji oraz też i sentencji uzasadnienia zaskarżonego powyżej kasacyjnie postanowienia, Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny niniejszej sprawy wskazał na decyzję administracyjną organu zaznaczając, że decyzja ta została zaskarżona skargą skarżącego do tego Sądu, natomiast już w pisemnym uzasadnieniu treści swojego postanowienia od strony drugiej, początku treści uzasadnienia, do strony piątej, końca uzasadnienia ww. postanowienia, pominął tą istotną dla jej wyniku sprawy okoliczność, gdyż nie odnosił się w ogóle tym uzasadnieniem merytorycznie do tej, ww. decyzji, ale jedynie do wykładni przepisów ustawy o Służbie Więziennej i rozważań w zakresie trybu załatwiania spraw funkcjonariuszy Służby Więziennej i ich możliwości zaskarżania do sądu pracy, co nie było przecież przedmiotem skargi skarżącego.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor rozwinął jedynie treść wyżej przytoczonych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Olsztynie, prawidłowo reprezentowany, wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały postawione w skardze kasacyjnej zarzuty odpowiadające przesłankom nieważności postępowania, które Naczelny Sąd Administracyjny - zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. - bierze z urzędu pod rozwagę.
Rozpoznając te zarzuty Sąd odwoławczy nie znalazł jednak uzasadnienia w obowiązujących przepisach, by podzielić stanowisko skarżącego co do braku po stronie organu zdolności sądowej i procesowej oraz braków w zakresie reprezentacji, które odpowiadałyby przesłance nieważności postępowania wymienionej w art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo, którym prawidłowo Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej umocował radcę prawnego do działania w jego imieniu w niniejszej sprawie. Nie istnieją też żadne przepisy, które uniemożliwiałyby Dyrektorowi działanie w sprawie, w tym także udzielenie pełnomocnictwa do działania w imieniu organu. Nie jest również zasadny zarzut pozbawienia skarżącego możliwości obrony swych praw, a zatem nie zachodzi przesłanka nieważności postępowania o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Z art. 58 § 3 P.p.s.a. wynika, że odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym, na którym sąd administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Stanowi to wyjątek od ogólnej reguły ustanowionej w art. 16 § 2 i art. 90 § 1 P.p.s.a. Dlatego też, skoro Sąd uznał, że sprawa podlega odrzuceniu, to mógł skierować ją do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Nie znajdują także usprawiedliwienia pozostałe zarzuty postawione Sądowi I instancji, nie można bowiem stwierdzić, iż Sąd ten, odrzucając skargę A. Z. naruszył którykolwiek z powołanych przez skarżącego przepisów.
Zasadnie bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, iż zgodnie z art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, sprawy z zakresu roszczeń funkcjonariuszy Służby Więziennej wynikających ze stosunku służbowego w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 tej ustawy przekazane zostały do rozpoznania sądom właściwym w sprawach z zakresu prawa pracy. Taką sprawą są między innymi roszczenia funkcjonariusza o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, a taki jest przedmiot niniejszej sprawy. Roszczenia te nie zostały wskazane w art. 218 powołanej ustawy, jako sprawy, które rozstrzygane są w drodze decyzji i w których dopuszczalna byłaby kontrola sądowoadministracyjna.
Tym samym za w pełni uzasadnione uznać należy stanowisko Sądu I instancji, iż skarga wniesiona w przedmiotowej sprawie była niedopuszczalna z uwagi na brak kognicji sądów administracyjnych, a jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w pełni odpowiada prawu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.