Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 666/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. T. i K. T. na decyzję Ministra Infrastruktury, z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności części nieruchomości.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Wojewoda Ł., działając na podstawie art. 73 ust 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], odmówił nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miejską Ł. własności części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. Ż., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Ł.. Wojewoda ustalił, że nie wszystkie przesłanki wymienione w art. 73 ust. 1 ustawy zostały w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione. Nieruchomość nie została zajęta pod drogę publiczną. Wskazał, że z dokumentów, tj. pisma Zarządu Dróg i Transportu w Ł. z dnia [...] października 2006 r., pisma Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Ł. z dnia [...] stycznia 2007 r. oraz opracowania geodezyjno-prawnego z dnia [...] czerwca 2008 r. wynika, że żadna część działki nr [...] nie została wydzielona pod drogę, tj. ulice Ż. W odwołaniu M. i K. T. zarzucili błędne przywołanie adresu działki, tj..
Ż., podczas, gdy chodzi o adres H. Nadto podnieśli, że decyzję oparto o nieprawidłowo wykonane opracowanie geodezyjno-prawne. Według skarżących, podstawowym zdarzeniem wpływającym na sprawę jest fakt, że w 1987 r., za namową Gminy i w oparciu o mapkę, złożyli do ksiąg wieczystych wniosek o odpisanie gruntów zajętych pod drogi o powierzchni [...] m2. Wykonano to bez decyzji o wywłaszczeniu i bez aktu notarialnego o przejęciu własności. Zgodnie z prawem cywilnym, nie doszło do zmiany własności do czasu wejścia w życie przedmiotowej ustawy z 1998 r. Powyższe zdarzenie było jednak podstawą zmian w ewidencji gruntów. Doszło do bezprawnej próby przewłaszczenia gruntów przez Urząd Gminy, w wyniku podstępnych działań. W postępowaniu dotyczącym odszkodowania za grunty zajęte pod drogi na ulicy H. została wydzielona działka [...], o powierzchni [...] m2, którą przywrócono unieważniając część odpisu, o którym mowa wyżej. Skarżący podsumowali, że pozostały grunt o powierzchni [...] m2 znajduje się nadal w drogach i za ten grunt ubiegają się o odszkodowanie.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], Minister Infrastruktury utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił, że w dniu [...] grudnia 1998 r. prawo własności działki nr [...] przysługiwało M. i K. T. Ulica Ż. zaś na podstawie uchwały Rady Narodowej Miasta Ł., z dnia [...] stycznia 1990 r., w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg lokalnych miejskich i gminnych na terenie województwa łódzkiego (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego) została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Zgodnie z art. 103 ust. 2 w/w ustawy drogi lokalne miejskie stały się drogami gminnymi z dniem 1 stycznia 1999 r. Minister stwierdził, że najistotniejszą kwestię stanowi ustalenie, czy w dniu 31 grudnia 1998 r. jakakolwiek część nieruchomości – działki nr [...] – była zajęta pod drogę publiczną. Zauważył, że w trakcie postępowania prowadzonego przez organ wojewódzki zostało wykonane opracowanie geodezyjno-prawne, które nie potwierdziło zajęcia części przedmiotowej działki pod ulicę Ż..
W opracowaniu tym wskazano, iż brakująca część gruntu nie jest zajęta pod drogę publiczną, lecz znajduje się w działkach sąsiednich, a ponadto, że od strony ul. Ż. ogrodzenie wychodzi poza granice działki ewidencyjnej o ponad 2 m. Organ odwoławczy zaznaczył, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 73 ustala się faktyczne zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną. Niespełnienie którejkolwiek przesłanki z art. 73 wyklucza możliwość wydania przez organ decyzji deklaratoryjnej, potwierdzającej stan zaistniały z mocy samego prawa, a postępowanie prowadzone przez organ wojewódzki wykazało, że pod drogę publiczną nie została zajęta żadna część działki nr [...]. Kwestia zaś, jaka powinna być rzeczywista powierzchnia całej nieruchomości, nie należy do niniejszego postępowania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. i K. T. Zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji. Podtrzymali zarzuty podniesione w odwołaniu. Wskazali, że nabyli od Z. K., w dniu [...] listopada 1986 r., nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Łączne zmniejszenie nieruchomości decyzją administracyjną wynosi [...] m2. W stosunku do działki nr [...] zmniejszenie dotyczy wyłącznie części oznaczonej pierwotnie jako działka nr [...]. Pod ulicę Ż. została zajęta część ich działki o pow. [...] m2. Skarżący zarzucili opracowaniu geodezyjno-prawnemu, na które powołują się organy w decyzjach obu instancji, brak analizy aktu notarialnego jako dowodu zakupu i własności gruntów, braku analizy zapisów w księdze wieczystej, brak oceny prawnej zmian wprowadzonych do rejestru gruntów, brak sporządzenia mapy do celów prawnych.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi. Powtórzył, że działka nr [...]nie została zajęta pod drogę – ulicę Ż. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub własnością jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Skonstatował, że przepis ten określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności na Skarb Państwa lub właściwe jednostki samorządu terytorialnego. Przesłankami tymi są: zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oraz władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego.
Zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza zaś urządzenie na niej drogi zaliczonej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, a władanie nieruchomością oznacza pozostawanie jej w faktycznym władaniu Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego.
Sąd ustalił, że w dniu 31 grudnia 1998 r. działka nr [...] stanowiła własność M. i K. T. na prawach wspólności ustawowej na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1986 r. Rep. [...]. Ulica Ż. stanowi drogę publiczną bowiem została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich na podstawie uchwały Rady Narodowej Miasta Ł. z dnia [...] stycznia 1990 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg lokalnych miejskich i gminnych na terenie województwa łódzkiego (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego nr 7, poz. 40). Zgodnie z art. 103 ust. 2 w/w ustawy, drogi lokalne miejskie stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi. W dniu 31 grudnia 1998 r. ulica Ż. nie obejmowała obszaru działki nr [...]. Skoro przedmiotowa działka nie była zajęta pod drogę publiczna, to tym samym nie ma podstaw do przejęcia prawa własności w trybie art.
73. Sąd zaakcentował, że prowadząc postępowanie w trybie art. 73, organ orzekający bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r. Niespełnienie którejkolwiek przesłanki wyklucza wadliwość wydania przez organ decyzji deklaratoryjnej, potwierdzającej stan zaistniały z mocy samego prawa.
Według Sądu pierwszej instancji, organy przeprowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami K.p.a., zarówno w sposób wyczerpujący zbierając i rozpatrując materiał dowodowy w sprawie, jak również uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie. Zasadniczą podstawą rozstrzygnięcia był dowód z dokumentów składających się na zawartość opracowania geodezyjno-prawnego sporządzonego przez geodetę uprawnionego - N. G., a zatem przez specjalistę w kwestii ustalania powierzchni działek, przebiegu ich granic i sporządzania map. Sąd zauważył, że według opracowania, żadna część działki nr [...] nie jest zajęta pod drogę publiczną – ul. Ż. Wbrew stanowisku wyrażonemu przez Zarząd Dróg i Transportu, w piśmie z dnia [...] marca 2008 r., brakująca część gruntu nie jest zajęta pod drogę publiczną, lecz znajduje się w działkach sąsiednich. Stanowisko wyrażone w piśmie Zarządu Dróg i Transportu z dnia [...] marca 2008 r. nie zostało w żaden sposób uzasadnione, ani poparte żadnymi dowodami.
Poprzednie stanowisko zajęte w piśmie z dnia [...] października 2006 r. było zaś całkowicie przeciwne. Sąd odnotował jeszcze ustalenie geodety z którego wynika ponadto, iż obecne ogrodzenie przedmiotowej działki od strony ul. Ż. wychodzi poza granice działki ewidencyjnej o ponad 2 metry.
W ocenie Sądu, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie ma powodów by wątpić w rzetelność powyższej dokumentacji. Skarżący nie przedstawili bowiem dokumentacji geodezyjnej, która podważałaby materiały znajdujące się w aktach sprawy, a tym samym stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji. Treść odwołania i skargi dowodzi, że skarżący nadal uważają, iż aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1986 r. nabyli własność gruntu o pow. [...] m2, w sytuacji, gdy już z tego aktu wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż grunt nabywany przez nich według nowych pomiarów zawiera obszar [...] a. Sąd wywodził, że jeżeli obecnie skarżący stoją na stanowisku, że poza granicami ewidencyjnymi działki nr [...] pozostaje część gruntu, która stanowi ich własność, to powinni w trybie postępowania o rozgraniczeniu, ustalić przebieg wg nich – prawidłowej granicy. Nie jest bowiem rolą organu ustalanie granic działki nr [...] w przedmiotowym postępowaniu, którego celem było ustalenie czy jakakolwiek część działki nr [...] zajęta została pod drogę publiczną – ulicę Ż. Skoro zaś ustalony przez organ przebieg granicy nieruchomości skarżących na dzień [...] grudnia 1998 r. wskazuje, że nie została ona zajęta pod ul. Ż., należy uznać, iż decyzje organów I i II instancji są prawidłowe.
Skargę kasacyjną złożyli M. T. i K. T., reprezentowani przez pełnomocnika adwokata. Zaskarżyli powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie:
- 1) art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) przez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie brak jest spełnienia warunku, iż część działki [...] zajęta pod drogę publiczną nie wchodzi w skład nieruchomości skarżących, tj. działki [...] podczas gdy nie wzięto pod uwagę, że w opracowaniu geodezyjno-prawnym z dnia [...] czerwca 2008 r., sporządzonym przez "G. ", działki nr [...] i nr [...] nie bilansują powierzchni zakupionej przez skarżących aktem notarialnym Rep A nr [...], z dnia [...] listopada 1986 r., sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym przed Notariuszem G. B. i brakuje w bilansie rozliczenia powierzchni gruntów [...] m kw., której to różnicy nie wyjaśniono, a która według skarżących zajęta jest pod drogę publiczną przy ul. Ż. w Ł. Mając powyższe na względzie, wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Dodali, że w sprawie zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia zagadnienia, czy w sytuacji, gdy wskutek nowych oznaczeń geodezyjnych działek i nowego podziału geodezyjnego osoba zostaje pozbawiona części swojego gruntu pod drogę publiczną, ma zastosowanie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), a ponadto, czy opracowanie geodezyjno-prawne "G." z dnia [...] czerwca 2008 r. nie powinno jednoznacznie wskazać, w skład jakiej działki wchodzi powierzchnia [...] m kw., której skarżący zostali pozbawieni wskutek nowego podziału geodezyjnego.
W toku postępowania kasacyjnego, w dniu 24 czerwca 2011 r., zmarła strona postępowania kasacyjnego – K.T. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 909/11, Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe wywołane skargą kasacyjną. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 909/11, Naczelny Sąd Administracyjny, po ustaleniu na podstawie pisma Urzędu Skarbowego Ł., że następcami prawnymi zmarłego K. T. są: żona M. T., córka A. T. i syn W. T., podjął zawieszone postępowanie sądowe wywołane skargą kasacyjną.
Po wyznaczeniu rozprawy na dzień [...] lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącej adw. G. M. złożyła wniosek o odroczenie rozprawy z uwagi na kolizję terminów oraz odmowę kolegów adwokatów pełnienia zastępstwa substytucyjnego. Na rozprawie w dniu 16 lipca 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po K. T.. Pełnomocnik organu pozostawił wniosek do uznania Sądu. Obecna na rozprawie A. T. nie złożyła żadnego oświadczenia. Sąd odroczył rozprawę i zobowiązał pełnomocnika skarżącej do podania sygnatury akt sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po K. T. Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla Ł. w Ł.stwierdził, ze spadek po K. T. nabyli wprost: żona M. T. oraz dzieci W. T. i A. T. po 1/3 części spadku każde z nich.
Po wyznaczeniu rozprawy na dzień [...] lutego 2014 r. adw. G. M., pismem z dnia [...] lutego 2015 r., wysłanym [...] lutego 2015 r., poinformowała, że wskutek wypowiedzenia pełnomocnictwa przez M. T., z dniem [...] lutego 2015 r. przestała być pełnomocnikiem w sprawie. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r., M. T. wniosła o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 1[...] lutego 2015 r. Wskazała, ze pełnomocnictwo udzielone adw. G. M. zostało wypowiedziane. Sama skarżąca jest chora i nie może stawić się na rozprawę. Chciałaby osobiście uczestniczyć w rozprawie, gdyż posiada nowe dowody świadczące o słuszności skargi kasacyjnej. Stwierdziła, że jej dzieci, tj. A. T. i W. T.i nie mają rozeznania w sprawie i jej udział w rozprawie jest konieczny. Przedłożyła zaświadczenie lekarskie. Z zaświadczenia lekarza sądowego z dnia [...] lutego 2015 r. wynika, ża M. T. nie mogła stawić się na rozprawę w dniu [...] lutego 2015 r., a niemożność stawienia się miała trwać przez okres trzech tygodni.
W dniu [...] lutego 2015 r.. A.T. i W. T. nie stawili się na rozprawę. Stwierdzono brak potwierdzeń odbioru powiadomień od tych skarżących. Po rozprawie powiadomienia te zostały przez pocztę zwrócone z adnotacja o doręczeniu zawiadomień przed rozprawą, tj. w dniu [...] stycznia 2015 r. (W. T.) i [...] lutego 2015 r. (A.T.). W dniu [...] lutego 2015 r. Sąd odroczył rozprawę.
Kolejną rozprawę wyznaczono na dzień [...] kwietnia 2015 r. Zawiadomienia o rozprawie doręczono wszystkim skarżącym w dniu[...] marca 2015 r. W dniu [...] kwietnia 2015 r. A. T. sporządziła pismo, wysłane [...] kwietnia 2015 r., w którym to piśmie wniosła o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień [...] kwietnia 2015 r. Wskazała, że od [...] kwietnia 2015 r. do dnia [...] kwietnia 2015 r. będzie przebywała poza granicami kraju. Stwierdziła, że wyjazd został wcześniej ustalony i jest niemożliwy do odwołania, a chciałaby osobiście uczestniczyć w rozprawie. Dodała, że matka M. T. bez jej pomocy nie może stawić się w wyznaczonym terminie. Poinformowała, że prace geodezyjne związane ze skargą kasacyjną są w toku z uwagi na utrudnienia ze strony urzędów. Załączyła kopię imiennego biletu lotniczego A., z którego wynika, że [...] kwietnia 2015 r. wylatuje z Warszawy do M., a następnie do T., zaś w dniu [...] kwietnia 2015 r. wylatuje z T. do M., a następnie do Warszawy.
Na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2015 r. Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku o odroczenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zarzutów wyartykułowanych w podstawie kasacji.
Rozważania merytoryczne poprzedzić jednak należy uwagami o charakterze formalnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy złozonego przez skarżącą A. T. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. W myśl art. 109 P.p.s.a., rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Strony zostały prawidłowo zawiadomione o terminie rozprawy. W tej sytuacji przyczyną odroczenia mogła być nieobecność strony lub jej pełnomocnika wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną Sądowi przeszkodą, ktorej nie można przezwyciężyć. Rozważając ewentualne odroczenie rozprawy sąd musi brać pod uwagę sformułowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, zawartą w art. 7 P.p.s.a. zasadę szybkości postępowania, zgodnie z którą sąd powinien dążyć do rozstrzygnięcia sprawy na pierwszym posiedzeniu, jak również wynikającą z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. zasadę zapewnienia przez sąd możliwości obrony praw stronom postępowania sądowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2011 r., sygn. I OSK 258/11, niepublikowany, treść [w:] CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieobecność strony nie została wywołana ani nadzwyczajnym wydarzeniem, ani inną przeszkodą, ktorej nie można przezwyciężyć. Przed dalszymi uwagami podkreślić należy, że kwalifikacja okoliczności jako spełniającej lub niespełniającej przesłankę odroczenia sformułowaną w art. 109 P.p.s.a., powinna byc dokonywana w odniesieniu do konkretnej, indywidualnej sytaucji. Wyjazd skarżącej A. T. za granicę nie stanowił okoliczności o nadzwyczajnym charakterze lub przeszkody ktorej nie można przezwyciężyć. A. T. uczestniczy w postępowaniu kasacyjnym od [...] czerwca 2014 r. (data zawiadomienia o terminie rozprawy). Od tego okresu nie przejawiala żadnej aktywności procesowej. Stawiła sie jedynie na pierwszą rozprawę, o ktorej została powiadomiona, tj. w dniu [...] lipca 2014 r. Następnie, mimo prawidlowego powiadomienia, nie stawiła sie na rozprawę w dniu [...] lutego 2015 r. Nie ustanowiła w postępowaniu kasacyjnym pełnomocnika.
Przypomnieć zaś warto, że postępowanie kasacyjne ma szczególny charakter, wynikający z tego, że jego przedmiot jest ograniczony podstawami kasacji sformułowanymi przez pełnomocnika zawodowego, z uwagi na przymus adwokacko-radcowski ustanowiony w art. 175 § 1 P.p.s.a. Nadto, zauważyć trzeba, że o rozprawie wyznaczonej na dzień [...] kwietnia 2015 r. A. T. zostala powiadomiona w dniu [...] marca 2015 r. Już wowczas miała zaplanowany wyjazd za granicę. Wiedziala więc o tym, że rozprawa odbędzie sie w czasie jej pobytu za granicą. Dysponowała jednak wystarczająco długim okresem, w ktorym mogła ustanowić pełnomocnika, który zastąpiłby ją na rozprawie.
Podkreślic jeszcze należy, że sytuacja procesowa A. T. nie może byc rozpatrywana w oderwaniu od sytuacji strony skarżącej i wnoszącej skargę kasacyjną. Po stronie skarżącej występuje przecież współuczestnictwo procesowe trzech osób: M. T.j A. T. i W. T., wynikające ze wspólnego prawa. Skarga kasacyjna jest wspólnym pismem procesowym tych skarżących. Każdy ze skarżących ma możliwość obrony wspólnych interesów, wynikających ze współwłasności nieruchomości. Obronę praw zapewniało stronie skarżącej reprezentowanie przez adwokata. Wypowiedzenie pelnomocnictwa skutkowalo odroczeniem jednej z rozpraw, ale następnie, po odroczeniu rozprawy i wyznaczeniu następnego terminu rozprawy po trzech miesiącach, strona skarżąca miala możliwość ustanowienia innego pełnomocnika. O nadzwyczajnej sytuacji nie można mowić w odniesieniu do M. T., gdyż niemożhność stawienia się M. T. miała trwać przez okres trzech tygodni od daty wystawienia zaświadczenia, a zatem zakończyła sie w pierwszym tygodniu marca 2015 r., zaś nowego zaświadczenia M. T. nie przedłożyła.
Konieczne jest przy tym spostrzeżenie, że choroba strony, ktora zrezygnowała z pomocy adwokata i nie ustanowiła innego pełnomocnika, nie uzasadnia, sama przez się, odroczenia rozprawy w postepowaniu kasacyjnym. Na zakończenie uwag formalnych skonstatować jeszcze można, że starania strony skarżącej o uzyskanie nowego materiału dowodowego (geodezyjnego) nie stanowią okoliczności uzasadniajacej odroczenie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Strona skarżąca miała więc zapewniony konstytucyjnie gwarantowany dostep do sądu i ustawowo przewidywaną możliwość obrony swoich praw. Jednocześnie zrealizowania wymagał obowiązek rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wobec powyższego Sąd odmówił odroczenia po raz trzeci rozprawy i rozpoznal skarge kasacyjną.
W pierwszej kolejności rozważenia wymaga poprawność konstrukcyjna podstawy kasacji. Zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Wnoszący kasację zarzucili naruszenie prawa materialnego, ale nie wskazali sposobu naruszenia. Opis naruszenia, a mianowicie "przyjęcie, że w niniejszej sprawie brak jest spełnienia warunku" wyraźnie nawiązuje do zagadnienia zastosowania prawa materialnego, tj. powołanego w podstawie kasacji przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).
Tak sformułowany zarzut naruszenia prawa materialnego nie jest zasadny. Przedmiotem postępowania sądowego była skarga na decyzję załatwiającą co do istoty sprawę administracyjną o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Podstawę materialną rozstrzygania takiej sprawy stanowią przepisy art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Przepis ten miał zatem zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Proces stosowania polegał na tym, że organ badał, po ustaleniu stanu faktycznego, spełnienie przesłanek materialnych zawartych w hipotezie art. 73 ust. 1, a następnie, w zależności od efektu tego badania, powinno nastąpić zastosowanie dyspozycji art. 73 ust. 1 lub odmowa zastosowania tej dyspozycji. Do warunków hipotezy należy: pozostawanie nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, niestanowiących ich własności oraz zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną. Dyspozycja przewiduje zaś stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r.
Niewątpliwie trafne jest więc stanowisko, według którego, przesłankę materialną stwierdzenia nabycia nieruchomości z mocy prawa było zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną. Prawidłowe było także przyjęcie przez organy, że brak zajęcia jakiejkolwiek części działki nr [...] położonej w Ł. pod drogę publiczną (w tym przypadku ul. Ż. stanowiącą drogę gminną) uniemożliwia stwierdzenie nabycia jakiejkolwiek części tej nieruchomości z mocy prawa przez Gminę Miejską Ł. Przesłanka zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną ustalana była, jako okoliczność faktyczna, w drodze postępowania dowodowego. W skardze kasacyjnej nie podważono ustalenia faktycznego polegającego na tym, że żadna część działki nr [...] nie była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną. Nie podważono także prawidłowości postępowania dowodowego, na podstawie którego ta okoliczność faktyczna została ustalona. W skardze kasacyjnej nie zgłoszono przecież zarzutów o charakterze procesowym, o których mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Z opisu naruszenia sformułowanego w podstawie kasacji oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika jednak, że skarżący kwestionują okoliczności faktyczne w tym zakresie i materiał dowodowy, na którym oparły się organy, a czego nie zakwestionował Sąd pierwszej instancji.
Od razu zatem przypomnieć trzeba, że naruszenie prawa materialnego nie może polegać na kwestionowanym przez stronę ustaleniu faktu. Okoliczności faktyczne sprawy mogą być podważane w skardze kasacyjnej wyłącznie w drodze zarzutu naruszenia prawa procesowego (por. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 764/07, niepublikowany, treść [w:] CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/; wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 568/04, ONSA i wsa 2005/4/67).
Niezależnie od tego stwierdzić można, że kontrola sądowa w zakresie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy i postępowania dowodowego przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym była prawidłowa. Ustalenie o braku zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. było poczynione na podstawie materiału dowodowego zebranego i ocenionego w zgodzie z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Zarzuty skarżących pod adresem opracowania geodezyjno-prawnego nie podważają wiarygodności tej opinii w zakresie stanu faktycznego istotnego z punktu widzenia prawa materialnego, tj, na dzień 31 grudnia 1998 r. Zdaniem składu orzekającego, w trakcie stosowania art. 73 ust. 1 ustawy, nie można kwestionować okoliczności faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy z uwagi na zdarzenia, które miały miejsce w przeszłości, a które mogą stanowić kanwę innych spraw z zakresu prawa cywilnego lub prawa administracyjnego.
Dotyczy to także zarzutu zmniejszenia się w przeszłości powierzchni nieruchomości, co do której wydawana jest decyzja na podstawie art. 73 ust. 1 (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1947/10, niepublikowany, treść [w:] CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Abstrahując zaś od nieprzydatności zarzutu odnoszącego się do przeszłości, warto zauważyć, co podkreślił także Sąd pierwszej instancji, że z aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1986 r., na który powołują się skarżący, wynika, że nabyli nieruchomość o powierzchni [...] ha, a nie o powierzchni [...] ha.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.