Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 421/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. D. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...]. nr [...], uchylił tę decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia 29 września 2005 r. Decyzjami tymi odmówiono J. D. zatrudnionemu na stanowisku nauczyciela - instruktora modelarni, nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd stwierdził, że warunkiem nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, w myśl art. 9 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie uzyskiwania stopnia awansu zawodowego przez nauczycieli, jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 tej ustawy, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego za okres stażu oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej, przy czym organ orzekający w sprawie stopnia awansu zawodowego jest związany stanowiskiem Komisji, zaś niespełnienie ww. warunków powoduje wydanie decyzji o odmowie nadania stopnia ze wskazaniem warunków, których nauczyciel nie spełnił (art. 9b ust. 6 w zw. z art. 9b ust. 1 i ust. 4 pkt 3).
Wojewódzki Sąd podkreślił, że w tej sprawie jest zobowiązany ocenić, czy organ orzekający trafnie uznał, że protokół z przebiegu prac Komisji kwalifikacyjnej spełnia warunki określone w § 11 ust. 2 i § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia, z których to przepisów wynika, że każdy z członków Komisji ma obowiązek ocenić spełnienie przez nauczyciela wymagań w skali od 0-20 punktów. W protokóle prac Komisji jest zawarte twierdzenie, że J. D. uzyskał 41 punktów (do protokółu dołączono karty ocen), ale powinien on też zawierać ocenę spełnienia wymagań wiążącą dla organu, która powinna być uzasadniona poprzez wskazanie powodów, które przyczyniły się do jej wydania, z uwzględnieniem wymagań kwalifikacyjnych, określonych § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia, a ocena ta powinna też znaleźć się w uzasadnieniu decyzji, bowiem tylko w odwołaniu, nauczyciel może zakwestionować brak należytej i pełnej oceny Komisji kwalifikacyjnej – kontynuował Sąd.
Uzasadnienie oceny punktowej – zdaniem Sądu – ograniczone zostało w krótkiej i ogólnikowej ocenie dokumentacji skarżącego, brak w niej wyjaśnienia co do ilości uzyskanych 41 punktów na 100 możliwych i przyczyn ich przyznania, a także nie pozwala na zrozumienie sprzeczności jakie zawiera.
Sprzeczności jakie wskazał Sąd to: rozbieżność między ustaleniem Komisji że skarżący prowadził zajęcia otwarte dla nauczycieli i stwierdzeniem, iż nie wykazał umiejętności dzielenia się wiedzą i doświadczeniem z innymi pracownikami szkoły (§ 5 ust. 2 rozporządzenia) bez wyjaśnienia, co miałby zrobić i dla kogo jeszcze prowadzić zajęcia, aby zasłużyć na uznanie spełnienia tego warunku; przyjęcie, że działania wydawane wpłynęły na zmianę postawy dzieci i stwierdzenie, że działania nie wpłynęły na podniesienie jakości pracy szkoły. Nadto Sąd wskazał, iż w protokóle podano treść pytań zadanych skarżącemu, jednak informacja o udzielonych odpowiedziach jest lakoniczna, ograniczając się do stwierdzenia, że "rozmowa nie dostarczyła wystarczających odpowiedzi merytorycznych na zadane pytania", co stanowi niczym nieuzasadnioną ocenę członków Komisji. Pominięcie przez organ tych istotnych w sprawie kwestii świadczyło – w ocenie Wojewódzkiego Sądu – o niespełnieniu obowiązku wynikającego z art. 9h – Karty Nauczyciela, tj. o braku nadzoru nad czynnościami postępowania kwalifikacyjnego.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Minister Edukacji Narodowej, domagając się uchylenia wyroku i przekazana sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie art. 9b ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.) w zw. z § 11 ust. 2 i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. Nr 70, poz. 825) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 czerwca 2002 r., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że ocena Komisji kwalifikacyjnej powinna znaleźć się w uzasadnieniu decyzji odmawiającej nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego oraz, że uzasadnienie oceny punktowej powinno zawierać wyjaśnienie, ile spośród 41 uzyskanych na 100 możliwych i dlaczego taką ilość punktów nauczyciel otrzymał za spełnienie poszczególnych wymagań.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, ze Wojewódzki Sąd dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 9b ust. 1 i 6, art. 9h ust. 2 Karta Nauczyciela oraz § 11 ust. 2 i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 3 sierpnia 2002 r., gdyż w świetle art. 9h ust. 2 organ sprawujący nadzór nad czynnościami postępowania kwalifikacyjnego stwierdza ich nieważność jeżeli naruszają przepisy, a czynności Komisji kwalifikacyjnej nie są dotknięte wadą nieważności. W myśl § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia z przebiegu prac Komisji sporządza się protokół zawierający w szczególności punktację z uzasadnieniem, zaś zgodnie z § 11 ust. 2, każdy z członków Komisji ocenia spełnianie wymagań w punktach w skali 0-20, a akceptacja komisji dla nauczyciela - to osiągnięcie co najmniej 2/3 możliwych do uzyskania punktów – kontynuowano w uzasadnieniu, stwierdzając, że z tych przepisów nie można wywieść obowiązku wskazania przez Komisję kwalifikacyjną w protokóle, ile punktów i dlaczego nauczyciel otrzymał i podniesiono, iż Sąd wybiórczo potraktował zapisy zawarte w protokóle Komisji, nie odnosząc się do oceny Komisji na temat dokumentów przedłożonych przez J. D., a zawierających błędy ortograficzne, gramatyczne, stylistyczne.
Minister nie zgodził się też z oceną Sądu co do intencji dotyczącej odpowiedzi na zadane pytania, a także stwierdził, że art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela zawiera warunki nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, zaś jeśli nauczyciel ich nie spełnia, to zgodnie z art. 9b ust. 6 odmawia się nadania stopnia, a nauczyciel ma prawo wglądu do akt i zapoznania się z protokółem Komisji. W konkluzji skargi stwierdzono, że Komisja kwalifikacyjna w protokóle uzasadniła szczegółowo swoje rozstrzygnięcia podając, których wymagań przewidzianych w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia J. D. nie spełnił.
Odpowiadając na skargę kasacyjną, J. D. wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz.1112 ze zm.) zawiera warunki, jakiem musi spełniać nauczyciel, aby został mu nadany kolejny stopień awansu zawodowego, wspólne dla wszystkich stopni awansu zawodowego oraz w p-tach 1-3 dodatkowo, dla poszczególnych stopni. W przypadku nauczyciela mianowanego pkt 3 ust. 1 przewiduje uzyskanie akceptacji Komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie. Z przepisu tego wynika, że stopień awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego zależy od spełnienia przez niego warunków, które musi spełniać każdy nauczyciel, bez względu na to jaki stopień awansu zawodowego zajmuje, a także od uzyskania akceptacji Komisji kwalifikacyjnej. To zatem akceptacja Komisji kwalifikacyjnej w istocie przesądza o nadaniu bądź odmowie nadania stopnia awansu, choć decyzje w sprawie wydaje właściwy organ (art. 9b ust. 4 i 6).
Taki wymóg zawarty w art. 9b ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela powoduje, że ocena Komisji kwalifikacyjnej powinna być uzasadniona w sposób szczegółowy, z którego wynikałoby co legło u podstaw jej wydania. Ocena Komisji kwalifikacyjnej jest "aktem", z którym oceniany nauczyciel nie ma możliwości polemiki innej, aniżeli w odwołaniu od decyzji organu, wydanej w sprawie awansu zawodowego. Powinna ona zatem być szczegółowo przytoczona w uzasadnieniu lub dołączona do tej decyzji jako załącznik, stanowiący jej integralną część. Uzasadnienie wyników pracy Komisji kwalifikacyjnej musi bowiem umożliwiać nauczycielowi uwarunkowania do niej, a organowi wyższego stopnia – ocenę co do prawidłowości dokonanych czynności i zasadności zajętego przez Komisję stanowiska. Organ wyższego stopnia sprawdza działania Komisji kwalifikacyjnej nie tylko na skutek odwołania nauczyciela, a i z urzędu sprawując nad Komisją nadzór przewidziany w art. 9h Karty Nauczyciela.
Jeśli instrumenty służące organowi wyższego stopnia nie mogą być tylko czystą formalnością, Komisja kwalifikacyjna powinna przedstawić materiał niepozostawiający żadnych wątpliwości co do przeprowadzonych czynności i dokonanej oceny, gdyż w przeciwnym wypadku ww. uprawnienia organu będą tylko iluzją.
Konieczność uzasadnienia stanowiska Komisji kwalifikacyjnej wynika nie tylko z art. 9b ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela, jako warunku przesądzającego o otrzymaniu przez nauczyciela stopnia awansu zawodowego, ale również z przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego nauczycieli. Każdy członek Komisji ocenia spełnianie wymagań w skali punktowej – w przypadku skarżącego 0-20, bowiem w brzmieniu przepisów sprzed 30 czerwca 2002 r. – jak wynika z § 11 ust. 2 ww. rozporządzenia.
Zgodnie z § 12 ust. 1 tego rozporządzenia, z przebiegu prac Komisji sporządzany jest protokół zawierający w szczególności uzyskaną punktację wraz z jej uzasadnieniem. Przepis ten nie pozostawia zatem żadnych wątpliwości co do konieczności uzasadnienia punktacji tak, aby z niego wynikało co legło u jej podstaw.
W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że uzasadnienia oceny dokonanej przez Komisję kwalifikacyjną, powołaną w sprawie skarżącego, nie wyjaśniały w sposób niebudzący wątpliwości co legło u podstaw braku akceptacji, wskazując na rozbieżności i sprzeczności opinii i brak uzasadnienia proponowanej punktacji. Takiemu uznaniu Sądu nie można zarzucić naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów, bowiem z nich właśnie wynika słuszność stanowiska Sądu.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).