Uzasadnienie
L.M.H. wniósł 20 października 2009 r. skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 750/06, którym oddalona została skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 905/04. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd oddalił skargę L.M.H. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję tegoż Ministra z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 1996 r. nr [...], która została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 1996 r. nr [...].
Jako podstawę skargi o wznowienie postępowania L.M.H. wskazał art. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 144, poz. 1179), podnosząc zarzut nieważności postępowania, gdyż w składzie Wojewódzkiego Sądu orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w postępowaniu zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 905/04 skarżący wskazywał, że zasiadający w składzie sędzia orzekał już w przedmiotowej sprawie, wydając negatywne rozstrzygnięcia. Miało to miejsce w sprawach zakończonych postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2003 r. II SA 3349/03 i II SA 3350/03, którymi odrzucone zostały wnioski o wznowienie postępowań zakończonych postanowieniami Naczelnego Sądu z dnia 18 marca 1997 r. i z dnia 5 lutego 2002 r. oraz z dnia 24 września 2003 r. II SA 1259/02, którymi umorzono postępowanie o wznowienie zakończone postanowieniem Naczelnego Sądu z dnia 21 maja 2001 r. – kontynuowano w uzasadnieniu skargi. Taki stan rzeczy powoduje nieważność postępowania z mocy art. 1 cyt. wyżej ustawy, którym dodano do art. 18 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi § 4, zgodnie z którym sędzia, który orzekał w postępowaniu sądowym w sprawie skargi na decyzję, nie może orzekać w postępowaniu sądowym dotyczącym tej samej sprawy po wznowieniu postępowania administracyjnego – skonkludowano w skardze.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wszczyna postępowanie dwuetapowe jej oceny. Po pierwsze, zgodnie z art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", Sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie rozpoznaje skargę na rozprawie (art. 281). Do tego drugiego etapu może jednak dojść dopiero jeśli okaże się na posiedzeniu niejawnym, że skarga spełnia wymagania, o których mowa w art. 280 § 1, jeśli nie bowiem skargę tę Sąd odrzuca. W niniejszej sprawie doszło do skierowania skargi na rozprawę, co oznacza, iż formalnie spełnia ona wymogi. Jednak stosownie do art. 281 P.p.s.a., na rozprawie Sąd rozstrzyga o dopuszczalności wznowienia i odrzuca skargę o ile brak ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wznowienia nie został zachowany.
W niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania została oparta o art. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 144, poz. 1179), dalej "ustawa nowelizująca". Ustawa ta weszła w życie 19 września 2009 r., skarga o wznowienie została wniesiona dnia 20 października 2009 r. zatem w terminie trzymiesięcznym, o którym mowa w art. 277 P.p.s.a. Nie wskazano w niej co prawda, żadnego przepisu P.p.s.a., ale podniesiono, że żąda się wznowienia z powodu nieważności postępowania ze względu na to, że orzeczenie wydał sędzia wyłączony z mocy ustawy co oznacza, że chodziło o art. 271 pkt 1 P.p.s.a. Formalnie zatem skarga o wznowienie postępowania spełniała wymogi dla niej przewidziane, łącznie ze wskazanymi w art. 276 (sporządzona przez sędziego).
Na rozprawie Naczelny Sąd zbadał czy przytoczona ustawowa podstawa skargi o wznowienie rzeczywiście w sprawie występuje, jeżeli bowiem nie, skarga podlega odrzuceniu.
Podstawę prawną skargi o wznowienie stanowił art. 1 ustawy nowelizującej, którym do art. 18 P.p.s.a. dodano § 4 w brzmieniu: "Sędzia, który orzekał w postępowaniu sadowym w sprawie skargi na decyzję, nie może orzekać w postępowaniu sądowym dotyczącym tej samej sprawy po wznowieniu postępowania administracyjnego". Przedmiotem sprawy, której dotyczy skarga o wznowienie postępowania było postępowanie nadzorcze, tj. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 1996 r. nr [...]. w ww. przepisie zaś jest mowa o wznowieniu postępowania administracyjnego. W obu trybach, tj. wznowienia postępowania administracyjnego i stwierdzenia nieważności decyzji, chodzi o wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej, jednak nie można pomiędzy nimi stawiać znaku równości. Są to bowiem postępowania różne, od siebie niezależne, a co za tym idzie są to również inne sprawy administracyjne. § 4 art. 18 P.p.s.a. stanowi, że sędzia nie może orzekać w postępowaniu sądowym dotyczącym tej samej sprawy po wznowieniu postępowania administracyjnego.
W sprawie zakończonej wyrokiem I OSK 750/06 nie doszło do wznowienia postępowania administracyjnego, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2005 r. odmawiała wszczęcia postępowania nadzorczego.
W dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny co do skargi L.M.H. o wznowienie postępowania art. 1 ustawy nowelizującej będący podstawą tej skargi nie obowiązywał, ustawą z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 1736) został bowiem uchylony § 4 art. 18 P.p.s.a. Dodano natomiast w § 1 pkt 6a, mocą którego sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Wobec zmiany stanu prawnego, na co wnoszący skargę o wznowienie postępowania L.M.H. nie mógł mieć wpływu, należało wziąć pod uwagę tę zmianę i ocenić podstawę skargi w świetle nowego przepisu. Podstawę bowiem skargi o wznowienie postępowania stanowił zarzut nieważności z uwagi na orzekanie przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy.
Cyt. § 1 pkt 6a art. 18 P.p.s.a. mówi tak jak i uchylony § 4 tego artykułu o postępowaniu w sprawie. Jak powiedziano wyżej, przedmiotem sprawy, której dotyczy skarga o wznowienie postępowania było postępowanie nadzorcze. Z mocy zatem tego przepisu, art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. wyłączenie dotyczy sędziego, który wcześniej orzekał w sprawie o tym samym przedmiocie, którym w niniejszej sprawie jest stwierdzenie nieważności decyzji.
W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania L.M.H. wskazał orzeczenia Naczelnego Sadu Administracyjnego w wydaniu których brał udział sędzia podlegający – jego zdaniem – wyłączeniu od orzekania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 905/04, a którego to wyroku dotyczy z kolei wyrok Naczelnego Sądu z dnia 21 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 750/06, wydany w postępowaniu, którego dotyczy skarga o wznowienie. Orzeczenia wymienione w skardze o wznowienie postępowania dotyczyły:
- – postanowienie z dnia 15 października 2003 r. sygn. akt II SA 3349/03 skargi o wznowienie postępowania sądowego zaskarżonego wyrokiem w sprawie skargi na decyzję z dnia [...] grudnia 1996 r. o wyznaczeniu na inne stanowisko służbowe,
- – postanowienie z dnia 15 października 2003 r. sygn. akt II SA 3350/03 skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem w sprawie skargi na decyzję z dnia [...] października 2000 r. o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego,
- – postanowienie z dnia 24 września 2003 r. sygn. akt II SA 1259/02 skargi o wznowienie postępowania sądowego zaskarżonego postanowieniem w sprawie skargi na decyzję z dnia [...] października 2000 r. o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego.
Wyrok Naczelnego Sądu z dnia 21 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 750/06 dotyczy skargi na decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji.
Z powyższego wynika, że orzeczenia wskazane w skardze o wznowienie postępowania nie dotyczyły decyzji wydanych w sprawie tożsamej z objętą tą skargą.
Uznać zatem należy, iż biorąc pod uwagę zarówno stan prawny obowiązujący w dacie wniesienia skargi o wznowienie postępowania, jak i obowiązujący obecnie w sprawie nie zachodzi przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 271 pkt 1 P.p.s.a. Skarga o wznowienie podlegała zatem odrzuceniu, na podstawie art. 281 P.p.s.a.