Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 27 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1484/12

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2551/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. B. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie mianowania na stopień służbowy.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że Dyrektor Izby Celnej w T., działając na podstawie art. 223 ust. 1, 5 i 7 w zw. z art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. d/ ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323), mianował skarżącego z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy młodszego rachmistrza celnego w korpusie podoficerów Służby Celnej.

W wyniku rozpoznania odwołania A. B., Szef Służby Celnej powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z [...] listopada 2009 r. w zakresie określenia korpusu.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, iż obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do 30 listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

Badając zasadność żądania skarżącego dotyczącego mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, Szef Służby Celnej doszedł do przekonania, iż w jego przypadku przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania. Przepis ten dotyczy bowiem funkcjonariusza, który w dniu wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko wiążące się z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika zaś jednoznacznie, że w dacie tej skarżący zajmował stanowisko starszego kontrolera celnego i posiadał stopień służbowy młodszego dyspozytora celnego. Wobec powyższego obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w T. było mianowanie go na stopień w korpusie podoficerów Służby Celnej – zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 5 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

Organ odwoławczy podkreślił, iż podporządkowanie służbowe, o którym mowa w art. 223 ust. 3 ww. ustawy, dotyczy stanowisk należących do wyższych stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej oraz stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej wymienionych odpowiednio w art. 17 ust. 1 i ust. 13 ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, przy czym do stanowisk kierowniczych wymienionych w art. 17 ust. 13 ustawodawca zaliczył kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Zwrócił również uwagę na załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni (Dz.U. Nr 25, poz. 301 ze zm.), podkreślając, iż zawiera on pełen katalog stanowisk służbowych w Służbie Celnej. W omawianym załączniku nie wyszczególniono natomiast stanowiska kierującego sekcją.

Nie ulega zaś wątpliwości, że w kontekście uregulowań zawartych tak w ustawie z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, jak i w ww. rozporządzeniu, źródłem podporządkowania służbowego jest zajmowane stanowisko. Wobec powyższego przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy mógł mieć zastosowanie wyłącznie do funkcjonariuszy zajmujących stanowiska kierownicze wymienione w załączniku do ww. rozporządzenia. Organ zaznaczył, że kwestie związane ze stanowiskami kierowniczymi w Służbie Celnej unormowane zostały w Rozdziale 4 poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie Celnej.

Wyjaśnił także, iż nie kwestionuje faktu pełnienia obowiązków kierowania przez skarżącego sekcją. Nawet jednak w sytuacji, gdy skarżący pełnił obowiązki kierowania sekcją w dniu wejścia w życie ustawy, fakt ten nie mógł skutecznie wpłynąć na określenie mu stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Kierowanie sekcją nie jest równoznaczne z zajmowaniem stanowiska kierowniczego. Istotną różnicę stanowi tryb obsadzania stanowisk kierowniczych. W izbach celnych oraz podległych jej urzędach i oddziałach celnych właściwy w tym zakresie jest dyrektor izby celnej. Organ podkreślił, że różnica pomiędzy stanowiskami kierowniczymi a kierującym sekcją została podkreślona w obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy zarządzeniu Nr 30 Ministra Finansów z 29 października 2009 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz. Urz. MF Nr 13, poz. 72). Zgodnie z § 13 ust. 5 rozporządzenia, referatami i oddziałami kierują wyznaczeni kierownicy, a sekcją osoba wyznaczona przez naczelnika urzędu. W regulacji tej istotne jest to, że odnośnie wyznaczania kierowników referatów czy oddziałów nie wymieniono organu uprawnionego do dokonania tej czynności, gdyż kwestie te zostały uregulowane w ustawie o Służbie Celnej.

Natomiast odnośnie wyznaczenia osoby kierującej sekcją wskazano, że właściwym w tym zakresie jest naczelnik urzędu celnego, czyli organ, któremu nie przypisano kompetencji dotyczących obsadzania stanowisk służbowych, w tym również stanowisk kierowniczych.

Organ podkreślił, że kierujący sekcją nie jest stanowiskiem służbowym w rozumieniu ustawy o Służbie Celnej i tym samym nie jest też stanowiskiem kierowniczym. Skarżący 30 października 2009 r., tj. w dniu poprzedzającym wejście w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej nie zajmował więc stanowiska kierowniczego. Natomiast zadania kierującego sekcja zostały mu powierzone w trybie § 5 ust. 3 zarządzenia Ministra Finansów. Organ zauważył jednocześnie, iż akta osobowe skarżącego nie zawierają arkuszy ocen opinii służbowych z lat 2009–2010, na podstawie których można stwierdzić, że skarżący w okresie tym oceniany był na zasadach dotyczących kadry kierowniczej.

W ocenie organu z treści art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy wynika w sposób jednoznaczny, że źródłem podporządkowania służbowego jest zajmowane stanowisko.

W kontekście powyższego organ odwoławczy uznał, że organ I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, gdyż przepis ten w przypadku skarżącego nie mógł mieć zastosowania. Skoro skarżący w okresie bezpośrednio poprzedzającym wejście w życie ustawy pełnił służbę na stanowisku starszego kontrolera celnego w stopniu służbowym młodszego dyspozytora celnego, to Dyrektor Izby Celnej w T., związany ustawowym mechanizmem przypisywania funkcjonariuszy do danego korpusu, prawidłowo dokonał mianowania skarżącego na podstawie art. 223 ust. 5 ustawy na stopień w korpusie podoficerów Służby Celnej.

Organ za bezzasadne uznał również pozostałe zarzuty podnoszone w skardze, w tym zarzuty naruszenia przepisów art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji.

W skardze na powyższą decyzję, A. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Sąd podzielił stanowisko organu, że dla wykładni użytego w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej pojęcia "zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku" należy odwołać się do przepisów ustawy wcześniejszej z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. O tym, czy w dniu wejścia w życie określony funkcjonariusz zajmował stanowisko oraz jakie to było stanowisko rozstrzygała bowiem ustawa z 1999 r.

Ustawodawca w tej ustawie tylko w jednym przypadku, a mianowicie w art. 17 ust. 13, posłużył się pojęciem "stanowisk, które wiążą się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników".

Sąd wskazał, że katalog stanowisk związanych z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników wymieniony w art. 17 ust. 13 nie był oczywiście katalogiem wyczerpującym, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności". Nie ulega jednak wątpliwości, że powoływanie na stanowiska kierownicze związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, w świetle przepisów ustawy z 24 lipca 1999 r., należało do właściwości dyrektora izby celnej.

Sąd stwierdził, że skoro w świetle przepisów zarządzenia Ministra Finansów Nr 24 z 23 grudnia 2008 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz.Urz. MF. Nr 14, poz. 103), osoba kierująca sekcją nie była powoływana przez dyrektora izby celnej, na wniosek naczelnika urzędu celnego, lecz wyznaczana przez naczelnika urzędu, to nie można uznać, że było to stanowisko związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników w rozumieniu art. 17 ust. 13 ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Zaznaczyć także należy, że ani przepisy poprzedniej ustawy, ani ustawy obowiązującej obecnie nie przewidują stanowiska kierującego sekcją. Stanowiska takiego brak było również w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni (Dz.U. Nr 25, poz. 301 ze zm.), które, co zasługuje na szczególne podkreślenie, zawierało wykaz wszystkich stanowisk służbowych w Służbie Celnej oraz określało kwalifikacje wymagane do ich zajmowania. Przepisy ustawy nie przewidują przy tym możliwości pełnienia przez funkcjonariuszy celnych służby na stanowiskach innych niż stanowiska służbowe określone w przepisach ww. rozporządzenia.

W sprawie niniejszej jest okolicznością niesporną, że skarżący został wyznaczony na kierującego sekcją Stałego Nadzoru przez Naczelnika Urzędu Celnego w Bydgoszczy. Dyrektor Izby Celnej w T. ani nie powołał go na to stanowisko, ani też nie powierzył mu pełnienia obowiązków na tym stanowisku.

Powyższe wskazuje, w ocenie Sądu jednoznacznie, że skarżący przed dniem wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej nie zajmował stanowiska, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, w rozumieniu przepisów ustawy o Służbie Celnej z 24 lipca 1999 r. Nie było zatem podstaw do mianowania go na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Za przyjęciem innego stanowiska nie przemawiają ani regulamin organizacyjny Urzędu Celnego w Bydgoszczy, ani też karta zakresu obowiązków i uprawnień skarżącego, gdyż z dokumentów tych nie wynika, aby skarżący objął stanowisko związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników.

Skarżący, w dacie wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, zajmował stanowisko starszego kontrolera celnego i posiadał stopień służbowy młodszego dyspozytora celnego, a zatem w oparciu o przepis przejściowy art. 223 ust. 5 tej ustawy został prawidłowo mianowany na stopień służbowy w korpusie podoficerów Służby Celnej.

Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi organ dokonał prawidłowej wykładni art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i zasadnie uznał, że nie mógł być on zastosowany w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a co w sprawie istotne, jej okoliczności faktyczne nie są sporne między stronami. Organ nie kwestionuje bowiem, że skarżący do 30 listopada 2009 r. kierował sekcją Stałego Nadzoru, jednak, jak słusznie ocenił, fakt ten nie mógł wpłynąć na określenie skarżącemu stopnia służbowego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Kierowanie sekcją nie jest bowiem równoznaczne z zajmowaniem stanowiska kierowniczego.

W ocenie Sądu, w toku postępowania przed organem odwoławczym nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. B..

Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie:

1. 1) przepisów postępowania – art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez nieodniesienie się do zarzutu niepodjęcia przez organy administracji celnej działań w kierunku pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prowadzeniu postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej, nieuwzględnienie dokumentów świadczących o przebiegu służby Skarżącego w następstwie czego dokonano oceny, iż w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323) Skarżący nie zajmował stanowiska związanego z podporządkowaniem pracowników przez co organy administracji naruszyły przepisy art. 77 i 80 k.p.a.;
2. 2) przepisów prawa materialnego:
3. a) art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuprawnionym przyjęciu iż pojęcie "stanowisko, które wiąże się z podporządkowaniem służbowym" jest tożsame z pojęciem "stanowisko kierownicze", o którym mowa w art. 17 ust. 13 uchylonej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej,
4. b) art. 223 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przypisaniu go do korpusu podoficerów, mimo iż spełniał warunki określone w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd dokonał wadliwej wykładni prawa materialnego albowiem przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej nie odwołuje się do przepisów uchylonej ustawy, które definiowały stanowiska kierownicze oraz zasady ich obsadzania, lecz określa sytuację funkcjonariusza dającą mu uprawnienie do zaliczenia go do korpusu młodszych oficerów.

W tym stanie sprawy Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten precyzuje co winno zawierać uzasadnienie wyroku. W niniejszej sprawie motywy rozstrzygnięcia całkowicie odpowiadają wymogom powołanego przepisu. Zawierają bowiem zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podnoszonych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji ustosunkował się do zarzutów skargi, zasadnie koncentrując się na kwestii interpretacji przepisów prawa materialnego. Bowiem do oceny legalności zaskarżonego aktu niezbędne było dokonanie wykładni tych przepisów. Przy czym stwierdzić należy, iż stan faktyczny i prawny sprawy nie budził wątpliwości. Ustalenia dokonane przez organy były bezsporne. Spór natomiast sprowadzał się do odmiennej interpretacji art. 223 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy o Służbie Celnej. Przy czym stwierdzić należy, iż dokonana przez Sąd wykładnia powołanego przepisu była prawidłowa.

Przechodząc do rozważań na temat wykładni art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, na wstępie zauważyć należy, że przepis ten został umieszczony w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Stanowi on zatem element przewidzianej tam regulacji szczególnej, której celem było zapewnienie płynnej i transparentnej zmiany stosunków służbowych ukształtowanych pod rządami uchylonej ustawy w stosunki służbowe kreowane nową pragmatyką służbową. Wprowadzenie takich rozwiązań dostosowawczych było niezbędne, gdyż ustawodawca zdecydował, że osoby pozostające dotąd w służbie stają się funkcjonariuszami w rozumieniu nowej ustawy. Wszyscy zatem funkcjonariusze kontynuują służbę, ale na aktualnych warunkach i zasadach. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej przewidziała między innymi nowy katalog stopni służbowych, zmieniając nomenklaturę niektórych z poprzednio obowiązujących stopni.

Wprowadziła też nieznane wcześniej korpusy osobowe, a ponadto przypisała wszystkie aktualne stopnie służbowe do poszczególnych korpusów osobowych. Przemianowanie funkcjonariuszy miało odbywać się przede wszystkim na zasadach równoważności. Celnicy z reguły mieli być zatem mianowani na stopnie odpowiadające pozycji w hierarchii poprzedniego katalogu stopni służbowych. Dlatego też zarówno w art.223 ust. 2 jak i w art. 223 ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4, 5 i 6 nowej ustawy nadanie aktualnego stopnia służbowego w określonym korpusie uzależniono od tego, w jakim stopniu funkcjonariusz pełnił służbę bezpośrednio przed wejściem w życie nowej pragmatyki służbowej. Wyjątek w tym zakresie przewidziano jedynie w art. 223 ust. 3 pkt 2, stanowiąc, że przy przemianowaniu w tym trybie punktem odniesienia ma być nie dotychczasowy stopień służbowy lecz określone stanowisko, które zajmował celnik, lub na którym pełnił on służbę.

Nie może zatem ulegać wątpliwości, że regulacja zawarta w art. 223 ust. 3 pkt 2 ma charakter szczególny, i to nie tylko z uwagi na umieszczenie jej w przepisach przejściowych, ale także z tego względu, że dopuszczała uzyskanie stopnia służbowego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej na innych, korzystniejszych warunkach. Taka norma, jak każdy przepis szczególny, nie podlega wykładni rozszerzającej, mającej na celu dalsze złagodzenie przewidzianych w nim warunków. Omawiany przepis ma charakter zamknięty. W sposób wyczerpujący konstruuje on zakres podmiotowy zawartej w nim normy. Nie ma zatem jakichkolwiek podstaw do rozszerzania ściśle wyznaczonego tam kręgu osób uprawnionych, a do tego w istocie zmierza rozpoznawana skarga kasacyjna.

Przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy stanowi, że "funkcjonariuszowi, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku, oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej". Z treści tego przepisu wynika, że funkcjonariusza, nawet gdy do dnia wejścia w życie nowej pragmatyki posiadał niższy stopień służbowy, mianuje się na stopień w korpusie oficerów młodszych, jednakże pod warunkiem, że zajmował on wówczas stanowisko lub pełnił obowiązki na stanowisku, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Oznacza to, że do nadania stopnia w tym wyjątkowym trybie nie wystarcza samo wykonywanie przez celnika jakichkolwiek czynności, zadań czy funkcji związanych z podporządkowaniem innych osób.

Bezwzględną przesłanką skorzystania z tego przywileju – według ścisłego brzmienia omawianego przepisu – jest bowiem zajmowanie, aż do czasu wejścia w życie nowej ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienie obowiązków na takim stanowisku.

Użyte w powołanym przepisie terminy "stanowisko", "zajmował stanowisko" i "pełnił obowiązki na stanowisku" są pojęciami prawnymi. Wobec tego przy odkodowywaniu tych pojęć nie może być miejsca na intuicję znaczeniową wynikającą z języka potocznego. W konsekwencji przy ich wykładni nie można uwzględniać potocznego znaczenia tych wyrażeń. Znaczenia zwrotów prawnych należy bowiem poszukiwać przede wszystkim w akcie prawnym, w którym one się znajdują, bądź w innym akcie prawnym mającym zastosowanie w danej sprawie.

Artykuł 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej dotyczy stanów prawnych i faktycznych ukształtowanych w okresie obowiązywania przepisów poprzedniej pragmatyki służbowej i istniejących aż do czasu wejścia w życie nowej regulacji, na co wskazuje między innymi sformułowanie "do czasu wejścia w życie ustawy". Rozważając znaczenie wskazanych terminów należy zatem w pierwszej kolejności sięgnąć do przepisów ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Ustawa ta nie zawierała legalnej definicji stanowiska służbowego. Jednakże w art. 7 ust.1 stanowiła ona, że funkcjonariusze pełnią służbę na stanowiskach służbowych.

Z kolei w ust. 3 art. 7 ustawodawca przewidział dla ministra właściwego do spraw finansów delegację do określenia w drodze rozporządzenia stanowisk służbowych mających funkcjonować w strukturach Służby Celnej. Korzystając z tego upoważnienia Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni (Dz.U. Nr 25, poz. 301 ze zm.), które w załączniku nr 1 zawierało tabelę wszystkich stanowisk występujących w izbach celnych i urzędach celnych, z wyszczególnieniem kwalifikacji wymaganych do zajmowania takich stanowisk.

W związku z powyższym za stanowiska, na których celnik pełnił służbę w rozumieniu art. 7 ust.1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, należało uznać stanowiska wyszczególnione w załączniku do powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 marca 2000 r.

Dodać ponadto należy, iż powyższa ustawa przewidywała, że obsadzanie stanowisk służbowych następowało w drodze decyzji administracyjnej właściwego organu celnego. W takim samym trybie możliwe było czasowe powierzenie funkcjonariuszowi pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym (art. 81 ust. 1 i art. 18 ustawy). W tym kontekście stanowisko służbowe, na które funkcjonariusz został powołany lub na którym zlecono mu czasowo pełnienie służby, było jednym z elementów określających status prawny celnika. Nie może przy tym ulegać wątpliwości, że chodziło tu o stanowisko służbowe uznawane za takie w powołanych przepisach pragmatyki służbowej Służby Celnej i obsadzone z zachowaniem odpowiedniej procedury służbowej. Pełnienie przez funkcjonariusza innych obowiązków i wykonywanie innych zadań nie prowadziło do zmiany (stałego czy czasowego) stanowiska służbowego oraz nie mogło być utożsamiane z zajmowaniem stanowiska służbowego lub pełnieniem obowiązków na stanowisku służbowym w omówionym znaczeniu.

Powyższe uwagi w pełni odnoszą się także do stanowiska związanego podporządkowaniem służbowym, o jakim mowa art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Także i w tym zakresie należy odwołać się do poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. W art. 17 ust. 13 stanowiła ona, że stanowiska, które wiążą się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, w szczególności stanowiska: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej, są stanowiskami kierowniczymi w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności" świadczy, że wyliczenie stanowisk kierowniczych ma charakter przykładowy, nie tworzy zaś listy zamkniętej. Jednakże zastosowana egzemplifikacja stanowisk kierowniczych dowodzi jedynie, że za kierownicze należy uznać każde stanowisko związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy lub pracowników.

Okoliczność ta nie oznacza natomiast, że każde podporządkowanie służbowe może rodzić skutki przewidziane w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. W tym ostatnim przepisie, podobnie jak w art. 17 ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy, mowa jest wyłącznie o stanowisku związanym z podporządkowaniem innych osób. Nie ma zatem jakichkolwiek podstaw, aby terminowi "stanowisko" przypisywać inne znaczenie niż to wynika z przepisów obu omawianych pragmatyk służbowych, a w konsekwencji, aby sformułowania "zajmował stanowisko" i "pełnił obowiązki na stanowisku" utożsamiać z wykonywaniem jakichkolwiek innych zadań czy czynności. Zgodnie bowiem z utrwalonymi już poglądami doktryny i orzecznictwa sądowego identycznym sformułowaniom używanym w obrębie jednego aktu normatywnego nie można nadawać dwóch różnych znaczeń pod względem zakresu pojęciowego.

Wobec powyższego należy przyjąć, że źródłem przyporządkowania służbowego może być wyłącznie stanowisko służbowe, a zatem że art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej ma zastosowanie tylko do osób, które zajmowały stanowisko lub pełniły obowiązki na stanowisku służbowym w rozumieniu art. 17 ust. 13 w zw. z art. 7 ust.1 z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Skoro w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy pragmatycznej pełen katalog stanowisk w Służbie Celnej zawierało podane wyżej rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni, to nie może ulegać wątpliwości, że w kontekście uregulowań zawartych w ustawie z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej jak i rozporządzeniu z dnia 30 marca 2000 r., w rachubę mogą także wchodzić inne stanowiska kierownicze niewyszczególnione w art. 17 ust. 13 cyt. ustawy ale wymienione w załączniku nr 1 do powołanego rozporządzenia.

W wykazie tym nie przewidziano w ogóle stanowiska kierującego sekcją. Podobnie takiego stanowiska nie wyszczególniono również w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 2000 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego w Służbie Celnej oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłacania dodatków do uposażenia zasadniczego (Dz.U. Nr 36, poz. 408 ze zm.). Oznacza to, że przepisy poprzedniej pragmatyki służbowej nie kwalifikowały zadań związanych z kierowaniem sekcją jako stanowiska służbowego. Dlatego chociaż kierowanie sekcją może łączyć się z podporządkowaniem służbowym innych funkcjonariuszy lub pracowników, to jednak wykonywania takich zadań nie można pod względem prawnym utożsamiać z zajmowaniem stanowiska czy pełnieniem obowiązków na stanowisku kierowniczym w omawianym znaczeniu. Fakt wyznaczenia funkcjonariusza na kierującego sekcją nie jest bowiem równoznaczny ze zmianą dotychczasowego stanowiska służbowego i powołaniem na stanowisko lub powierzeniem obowiązków na stanowisku, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników.

Dodać należy, że gdyby prawodawca zamierzał uznać kierującego sekcją za stanowisko kierownicze, to, mógłby tego dokonać tak jak w przypadku niektórych innych formacji mundurowych (np. Policji). Z takiej jednak możliwości nie skorzystał, także przy kolejnych nowelizacjach rozporządzenia z dnia 30 marca 2000 r. Również gdyby ustawodawca uznał, że celowe jest nadanie stopnia służbowego w korpusie młodszych oficerów większej grupie funkcjonariuszy, to wyraźnie i jasno rozszerzyłby kręg uprawnionych, obejmując nim inne osoby oprócz tych, które zajmowały stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełniły obowiązki na takim stanowisku. Brak takiego zapisu i wyjątkowość przedmiotowej regulacji, nakazują by omawiany przepis interpretować ściśle, w sposób niewykraczający poza jego gramatyczną wykładnię, która dodatkowo znajduje pełne potwierdzenie w wykładni systematycznej powołanych przepisów omawianych pragmatyk służbowych.

Z powyższych względów zarzut błędnej wykładni art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej ocenić należy za chybiony. W rozpoznawanej sprawie Sądowi I instancji i organom celnym nie można też zarzucić niewłaściwego zastosowania tego przepisu. Z ustaleń faktycznych wynika bowiem, że A. B. do dnia 31 października 2009 r. kierował wprawdzie Sekcją Kontroli w Urzędzie Celnym w T., ale zajmował stanowisko starszego kontrolera celnego i posiadał stopień służbowy młodszego dyspozytora celnego. Skoro przepisy nie przewidywały w ogóle stanowiska "kierującego sekcją", to oczywistym jest, że nie mógł być na takie stanowisko powołany ani nie mogło mu być ono czasowo powierzone. Polecenie mu wykonywania zadań związanych z kierowaniem sekcją nie było zatem równoznaczne z objęciem nowego stanowiska służbowego.

Wobec tego, że nie spełniał przesłanek przewidzianych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, to nadanie stopnia służbowego na podstawie tego przepisu nie było dopuszczalne, gdyż powołany przepis nie miał do niego zastosowania.

Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.