Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 23 stycznia 2020 r. oddalił skargę P.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie skierowania na kurs reedukacyjny.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący. Zaskarżył to rozstrzygnięcie w całości, wniósł o jego uchylenie i rozpoznanie skargi co do istoty bądź przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
- 1) prawa materialnego, tj.:
- a) art. 135a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. 2019 r. poz. 341, z późn. zm.), dalej: ukp, w zw. z art. 2, art. 7 i art. 45 Konstytucji RP przez nieuwzględnienie obowiązującego na dzień wyrokowania stanu prawnego i przyjęcie przez Sąd, że organ administracji publicznej był uprawniony do wszczęcia postępowania w przedmiocie skierowania skarżącego na kurs reedukacyjny w oparciu o doręczony odpis wyroku sądu rejonowego, pomimo że upłynął termin wskazany w rzeczonym przepisie;
- b) art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b ukp w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 5 ukp przez błędne zastosowanie i uznanie, że informacje uzyskane od administratora danych i informacje zgromadzone w ewidencji (CEPIK) nie stanowią wyłącznej podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie skierowania skarżącego na kurs reedukacyjny;
- 2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, przez błędne zastosowanie, będące skutkiem wadliwej wykładni art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 135a oraz art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b ukp w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 5 ukp.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 §2 ppsa w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół zagadnienia dopuszczalności skierowania kierowcy pojazdu na kurs reedukacyjny w sytuacji, gdy organ uzyskał informację o kierowaniu przez niego pojazdem mechanicznym pod wpływem alkoholu na podstawie doręczonego odpisu wyroku sądu karnego, a nie w oparciu o dane zawarte w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej: CEPiK). Działające w niniejszej sprawie organy administracji publicznej skierowały bowiem skarżącego na kurs reedukacyjny, uzyskując uprzednio informację o prowadzeniu przez niego pojazdu mechanicznego pod wpływem alkoholu na podstawie odpisu wyroku Sądu Rejonowego w Mielcu z 8 maja 2019 r., sygn. akt II K 143/19, warunkowo umarzającego postępowanie karne przeciwko skarżącemu.
Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 5 ukp starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Jednocześnie w myśl art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b ukp starosta wydaje powyższą decyzję na podstawie informacji uzyskanych od administratora danych i informacji zgromadzonych w ewidencji.
Zauważyć jednakże należy, że centralna ewidencja kierowców, o której mowa w zacytowanym powyżej przepisie – stanowiąca część CEPiK 2 – w okresie wydawania kontrolowanych rozstrzygnięć nie osiągnęła jeszcze pełnej funkcjonalności. Z uwagi na powyższe przepisami ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 957, z późn. zm.) przyjęto określone rozwiązania obowiązujące do czasu uzyskania pełnej, zakładanej funkcjonalności przez tę ewidencję.
Należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 14 ust. 1 przywołanej ustawy do wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 [tj. ustawy o kierujących pojazdami] nie stosuje się. Powyższy przepis w sposób jednoznaczny wyłącza zatem możliwość zastosowania art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b ukp do czasu umożliwienia odnotowywania w ewidencji danych umożliwiających skierowanie kierowcy na kurs reedukacyjny. Przepis ten zatem nie obowiązywał, a więc nie mógł zostać naruszony tak przez organy administracji publicznej, jak i orzekający w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Tym samym zarzut naruszenia art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b ukp należało uznać za niezasadny.
Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia art. 135a ukp należy wyjaśnić, że przepis ten został dodany do ustawy przepisami ustawy z dnia 4 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2013 r. poz. 82). W pierwotnym brzmieniu przewidywał on, że do dnia 3 stycznia 2016 r. skierowanie na badanie lekarskie i badanie psychologiczne w przypadku kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, następuje na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy.
Zauważyć w tym miejscu należy, że przepis ten z biegiem czasu ulegał zmianom, które rozszerzyły jego zastosowanie m.in. na skierowanie na kurs reedukacyjny oraz kilkukrotnie przesunęły datę graniczną, do której wydanie decyzji wskazanych w tym przepisie możliwe było na podstawie nadesłanego odpisu wyroku. Ostatecznie datę tę ustalono na 3 czerwca 2018 r. Odnotować przy tym wypada, że data ta została skorelowana z wejściem w życie określonych w art. 139 pkt 3 ukp przepisów, które miało nastąpić z dniem 4 czerwca 2018 r. Jednym z tych przepisów był omówiony powyżej art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b ukp dotyczących kierowania na kurs reedukacyjny na podstawie informacji uzyskanych od administratora danych i informacji zgromadzonych w ewidencji kierowców.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro zatem rozwiązanie przyjęte w art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b ukp nie weszło w życie w związku z art. 14 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, to brak było podstaw do stosowania art. 135a ukp w oderwaniu od art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b tej ustawy (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 6 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1257/20 i I OSK 1562/20).
Zauważyć należy, że stosowanie prawa nie polega na stosowaniu przepisów, ale na stosowaniu norm prawnych dekodowanych na podstawie jednego bądź więcej przepisów. W rozpoznawanej sprawie norma prawna umożliwiająca wydanie decyzji o skierowaniu na kurs reedukacyjny powinna być rekonstruowana z uwzględnieniem opóźnienia wejścia w życie niektórych przepisów ustawy o kierujących pojazdami w związku nieosiągnięciem pełnej funkcjonalności przez CEPiK 2.
W konsekwencji powyższych wywodów należało uznać, że zarzut naruszenia art. 135a ukp w zw. z art. 2, art. 7 i art. 45 Konstytucji RP okazał się niezasadny.
Przechodząc z kolei do rozpoznania zarzutu naruszenia prawa procesowego, należy odnotować, że został on oparty na argumentacji zakładającej, że skoro w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia norm art. 99 ust. 1 pkt 5, ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 135a ukp, to doszło także do naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa. Mając na uwadze, że zarzuty naruszenia wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego okazały się niezasadne, brak było podstaw uwzględnienia także powiązanego z nimi zarzutu naruszenia prawa procesowego.
Na marginesie powyższego wskazać należy, że uzasadnienie powyższego zarzutu nie odnosi się do kwestii naruszenia art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ppsa wskazanych jako podstawy prawne zarzutu naruszenia prawa procesowego. Podkreślenia ponownie wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, jest – co do zasady – związany jej granicami. Sąd ten nie jest zatem uprawniony do samodzielnego poszukiwania argumentacji na poparcie podstaw zarzutów kasacyjnych. Skoro zatem autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił, w jaki sposób jego zdaniem Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny pominął w swoich rozważaniach tę część zarzutu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.