Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 1 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 15/06

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 lipca 2005 r. sygn. akt. VI SA/Wa 599/05 oddalił skargę J. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 42 ust. 1 i art. 92 ust. 1 oraz l.p. 1.4.4. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.), § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]. nr [...] o nałożeniu na J. R. kary pieniężnej w wysokości 3 000 zł za nieprzedstawienie w dniu 20 lipca 2004 r. podczas kontroli drogowej dowodu uiszczenia opłaty drogowej. Kierujący pojazdem okazał bowiem dobową kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych, na której wpisano okres ważności w sposób odpowiadający karcie tygodniowej, tj. od godz. 645 dnia 19 lipca 2004 r. do godz. 645 dnia 25 lipca 2004 r. W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego dokument ten nie mógł stanowić dowodu uiszczenia opłaty dobowej, gdyż w chwili kontroli dobowy termin ważności tej karty wyekspirował. Zakupiona przez stronę karta opłaty dobowej nie odpowiada zamiarowi jej wykorzystywania jako karty opłaty siedmiodniowej.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego w szczególności art. 107 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 42 ust. 1, art. 92 ust. 1 oraz l.p. 1.4.4. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, § 4 ust. 1 i § 5 ust. 3 i 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców krajowych opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684). Zdaniem skarżącego uiścił on wymaganą przepisami prawa opłatę i w momencie kontroli posiadał dowód opłaty. Brak było zatem podstaw do nałożenia kary pieniężnej. Podkreślił, iż nie może on ponosić odpowiedzialności za brak w punktach sprzedaży kart tygodniowych i wydawanie zamiast nich kart dobowych, przy jednoczesnym pobieraniu opłaty tygodniowej.

Skarżący zarzucił, iż w świetle art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym oraz załącznika l.p. 1.4.4. do tej ustawy organ był uprawniony do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 500,00 zł, a nie 3 000,00 zł.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż nie można było uznać, że karta opłaty dobowej była nieprawidłowo wypełniona, gdyż w momencie kontroli termin jej ważności upłynął.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę stwierdził, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W ust. 7 art. 42 cyt. ustawy minister właściwy do spraw transportu został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia rodzaju i stawki opłaty za przejazd po drogach krajowych, zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2, oraz trybu wnoszenia i sposobu rozliczania tej opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres półroczny lub roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także wzory dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty.

Minister Transportu na podstawie powyższego upoważnienia w dniu 14 grudnia 2001 r. wydał rozporządzenie w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). W § 2 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia ustalił rodzaje opłat dobowa, siedmiodniowa, miesięczna, półroczna i roczna oraz stawki opłat. W § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia określił tryb uiszczania opłaty, zaś w § 5 wskazał sposób wypełnienia karty opłaty. Termin ważności karty dobowej i siedmiodniowej określa sam przedsiębiorca wpisując konkretne daty i godziny, w których karta ta jest ważna i może być użyta jako dowód opłaty za przewóz wykonywany w datach wpisanych w karcie.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Głównego Inspektora Transportu Drogowego, że uiszczenie opłaty za przejazdy po drogach krajowych jest czynnością sformalizowaną. Polega na nabyciu karty odpowiadającej rodzajowi pojazdu oraz przewidywanemu okresowi jej wykorzystania. Przepisy ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego nie upoważniają przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy na terytorium RP do przedłużania okresu ważności nabytej karty na kartę dokumentującą dłuższy okres jej ważności nawet w przypadku uiszczenia należnej opłaty za ten dłuższy okres. Dokumentem potwierdzającym wniesienie opłaty może być tylko prawidłowo wypełniona karta, której termin ważności nie upłynął w chwili kontroli. Przepisy powołanego wyżej rozporządzenia określające sposób prawidłowego wypełnienia karty opłaty pod rygorem nieuznania jej za dokument potwierdzający dokonanie opłaty, wyłączają możliwość jej swobodnej interpretacji zarówno przez stronę jak i osoby kontrolujące.

Przedsiębiorca wykonujący transport drogowy, który w dniu kontroli nie posiada wymaganej karty opłaty ponosi odpowiedzialność w postaci kary pieniężnej. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro skarżący w dniu kontroli nie legitymował się ważnym dokumentem potwierdzającym uiszczenie opłaty, to nałożenie na niego kary pieniężnej było zgodne z prawem. Przedstawiona przez skarżącego karta nie mogła być potraktowana jako karta wypełniona nieprawidłowo, gdyż była ona nieważną, bowiem termin jej ważności wyekspirował w dniu kontroli. Brak było również podstaw do uznania, że karta dobowa stanowiła dowód uiszczenia opłaty za dalszy czas, gdyż strona poniosła ciężar finansowy. Nie było to bowiem równoznaczne z uiszczeniem opłaty, gdyż rodzaj karty nie dokumentował wniesienia opłaty za czas, w którym faktycznie wykonywano przewóz.

Jednocześnie Sąd pierwszej instancji zauważył, że wskazanie w zaskarżonej decyzji, w podstawie prawnej liczby porządkowej załącznika l.p. 1.4.4. zamiast l.p. 1.4.1. stanowiło niewątpliwie oczywistą omyłkę pisarską, gdyż w uzasadnieniu decyzji potwierdzono zastosowanie jako podstawy prawnej wysokości kary l.p. 1.4.1., a nie l.p. 1.4.4.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. R. reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:

1. – naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 42 ust. 1, art. 92 ust. 1 oraz l.p. 1.4.4. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, § 4 ust. 1 i § 5 ust. 3 i 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych,
2. – naruszenie prawa formalnego, tj. art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 107 k.p.a. i art. 113 k.p.a.

Wskazując na powyższe podstawy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym oraz załącznik lp. 1.4.4. do ustawy uprawnia do nałożenia na kontrolowanego kary w wysokości nieprzekraczającej 500 zł, gdy nie posiada on dowodu uiszczenia opłaty. W tej sprawie skarżący taki dowód posiadał zaś nałożona kara wyniosła 3 000 zł.

Jednocześnie wyjaśnił, że kierowca poprosił o kartę siedmiodniową i za taki okres została pobrana opłata (18 zł). Natomiast wydano mu kartę dobową z informacją, że brak jest innych kart i taka karta będzie honorowana, albowiem uiszczona opłata była prawidłowa. Odmówiono jednak potwierdzenia wysokości wniesionej opłaty.

W późniejszym okresie osoba sprzedająca kartę dobową na jej odwrocie potwierdziła, że za tę kartę pobrano kwotę 18 zł, co odpowiadało opłacie siedmiodniowej.

Zdaniem skarżącego nie może on ponosić odpowiedzialności za brak w punktach sprzedaży kart tygodniowych i wydawanie zamiast nich kart dobowych przy jednoczesnym pobieraniu opłaty tygodniowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określa § 2 art. 183. W rozpoznawanej sprawie przesłanki te nie występują. W sytuacji, gdy skarżący w skardze kasacyjnej zarzuca zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie prawa procesowego w pierwszej kolejności należy ocenić zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego będą podlegać ocenie dopiero wtedy, gdy stan faktyczny sprawy przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

Zauważyć należy, iż zgłoszona podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy została sformułowana wadliwie. Powołuje bowiem w zakresie naruszenia przepisów postępowania wyłącznie naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. art. 7, 9, 107 i 113 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Odnosząc się do wspomnianego zarzutu zaznaczyć należy, że podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. odnosi się do naruszenia przepisów postępowania sądowego, a nie administracyjnego. Podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, należy w skardze kasacyjnej wskazać przepisy procedury sądowej. W rozpoznanej skardze kasacyjnej nie przedstawiono zarzutu naruszenia przez Sąd w zaskarżonym wyroku przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podniesione zarzuty odnoszą się do postępowania administracyjnego. Związanie zarzutami skargi kasacyjnej powoduje, że jeżeli brak jest zarzutów dotyczących uchybienia konkretnym przepisom procedury sądowoadministracyjnej, to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest ustaleniami zaskarżonego wyroku.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, że jest on nieuzasadniony.

Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie.

Stosownie do art. 92 ust. 1 cyt. ustawy kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy (...) podlega karze pieniężnej w wysokości 50 zł do 15 000 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy, który za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych przewiduje karę pieniężną w wysokości 3 000 zł (l.p. 1.4.1. załącznika).

Z akt sprawy wynika, iż w chwili kontroli skarżący nie legitymował się dokumentem potwierdzającym uiszczenie opłaty za przejazd, gdyż przedłożona przez niego karta dobowa była nieważna. Zatem nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia należnej opłaty w wysokości 3 000 zł. było w pełni zasadne.

Natomiast brak było podstaw prawnych do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 500 zł (l.p. 1.4.4. załącznika) za wykonywanie transportu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty. Jak wyżej wskazano była ona nieważna, ponieważ w chwili kontroli termin jej ważności wyekspirował.

Formułując zarzut naruszenia § 4 ust. 1 i § 5 ust. 3 i 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie autor skargi kasacyjnej ograniczył się jedynie do powołania przepisów które jego zdaniem zostały naruszone, lecz zarzutu tego nie uzasadnił. W skardze kasacyjnej należy bowiem przytoczyć podstawy kasacyjne wraz z ich uzasadnieniem (art. 176 Ppsa. Tak sformułowany zarzut nie spełnia warunków umożliwiających jego rozpoznanie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił.