Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013r. Nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we Wrocławiu, działając na podstawie art. art. 113§1 i 3 kpa sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w decyzji [...] z dnia [...] maja 2013r. w ten sposób, że zwrot: "pokonywał bezpośrednią drogę z miejsca zamieszkania do jednostki wojskowej" zastąpił zwrotem: " podczas powrotu z przepustki stałej do jednostki wojskowej". W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że określenie drogi do miejsca wypadku nastąpiło wskutek oczywistej omyłki pisarskiej i nie miała żadnego wpływu na treść decyzji, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym.
W zażaleniu na to postanowienie J. C. wniósł o jego uchylenie podnosząc zarzut braku przesłanek do zastosowanie w przedmiotowej sprawie trybu określonego w art. 113§1 kpa, jako że skutkiem wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zmiana dotycząca meritum sprawy, co może mieć wpływ na treść decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013r. Nr [...] Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie tego organu, w przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji obarczonej błędem pisarskim mającym charakter oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113§ 1 kpa. Organ nie negował bowiem faktu powrotu żołnierza z przepustki do jednostki wojskowej, a oczywistość tej omyłki pisarskiej wynika z porównania treści decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami.
W skardze na to rozstrzygnięcie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, J. C. podniósł, że w sprawie doszło do wytworzenia nowej treści oświadczenia woli. Przyjęcie, iż skarżący wyjechał do domu na przepustkę nie skutkowałoby bowiem wnioskiem, że dokonał samowolnego oddalenia się z jednostki, a takie stanowisko byłoby podstawą do odmowy wypłaty odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1085/13 uwzględnił skargę. Wskazał, że w niniejszej sprawie dokonano sprostowania decyzji z dnia [...].05.2013r. w trybie art. 113§1 kpa w ten sposób, że wskazano zupełnie nowe ustalenie jednego z elementów stanu faktycznego sprawy. Sprostowanie to w istocie polegało na zmianie uzasadnienia, zatem ingerowało w merytoryczną treść decyzji, co powoduje niedopuszczalność zastosowania przepisu art. 113§1kpa. Mylne ustalenia faktyczne wskazane przez organ orzekający w uzasadnieniu decyzji nie mogły być zatem konwalidowane poprzez modyfikację wydanego orzeczenia, gdyż doprowadziły do zmiany statusu prawnego adresata pierwotnie wydanego orzeczenia. Konsekwencją takiego działania organów orzekających w sprawie jest naruszenie zasady trwałości ostatecznej decyzji.
Od tego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie:
- - art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku w całkowitym oderwaniu od akt sprawy, pomimo że organ wykonał obowiązek, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a.;
- - art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu przedstawienia pełnego stanu sprawy, w szczególności dokumentu w postaci ksiązki opuszczających miejsce przebywania, treści zeznań świadka, pism procesowych skarżącego i ich zestawienia z treścią uzasadnienia wydanej decyzji, a także braku wyjaśnienia z powołaniem się na te dowody, dlaczego sprostowanie w tym przypadku oczywistej omyłki nie jest możliwe;
- - art. 1 § 1 i § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie postanowień oraz błędne przyjęcie, że w sprawie nie nastąpiła oczywista omyłka.
Wniósł o uchylenie ww. wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu wskazał na orzeczenia sądów administracyjnych potwierdzających jego zdaniem stanowisko organu. Stwierdził też, że z całokształtu dowodów zebranych w sprawie wynika, że skarżący uległ wypadkowi podczas powrotu z przepustki stałej do jednostki wojskowej. Nie ma w tym względnie sprzeczności pomiędzy dokumentami w sprawie. Sam skarżący podaje, że do wypadku doszło w czasie wolnym od zajęć, podczas przepustki stałej. Nie doszło zatem w wyniku sprostowania do zmiany stanu faktycznego sprawy. Skarżący bez względu na sprostowanie omyłki nie mógłby uzyskać odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazał, że dokonana przez organ zmiana nie mieści się w pojęciu omyłki pisarskiej. Zmiana mogła stać się przyczyna odmowy przyznania skarżącemu odszkodowania. Przeprowadzenie dowodu ze wskazywanych przez organ dokumentów potwierdzałoby stanowisko skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że zakres jego kontroli ograniczony jest wyłącznie do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), której przesłanki określa przepis art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie zachodziły jednak przesłanki nieważności postępowania. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej powoduje po stronie ją wnoszącego konieczność prawidłowego sformułowania zarzutów w niej zawartych.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej wskazać trzeba, że organ nie ma racji twierdząc, że w sprawie mamy do czynienia ze sprostowaniem oczywistej omyłki pisarskiej. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Oczywista omyłka – ze względu na wyjątkowy charakter – powinna być rozumiana wąsko. Warunkiem zastosowania instytucji sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. jest to, aby wada decyzji była nieistotna, nie mająca wpływu na treść ustaleń. W rozpatrywanej sprawie natomiast sprostowaniu uległ fragment decyzji odnoszący się do ustaleń faktycznych sprawy. W rozpatrywanej sprawie istotniejsza jest jednak jeszcze inna kwestia. Drugim bowiem warunkiem jest oczywistość tej omyłki. Pojęcie "oczywisty błąd" dotyczy błędów pisarskich bądź rachunkowych, które są oczywiste, czyli widoczne na "pierwszy rzut oka", bez potrzeby przeprowadzenia dodatkowych badań czy ustaleń, oraz nie dotyczą merytorycznej strony danej sprawy (zob. wyr.
NSA z 27.3.1981 r., SA 592/81). Konsekwencją tego jest to, że sprostowanie oczywistej omyłki możliwe jest tylko wówczas, gdy dla wykazania, że określony zapis w decyzji jest błędny, nie jest konieczne przeprowadzanie postępowania dowodowego (wyr. WSA w Warszawie z 28.4.2008 r., IV SA/WA 306/08). Na gruncie niniejszej sprawy bez analizy akt postępowania nie można stwierdzić oczywistości owej omyłki. Wbrew zatem twierdzeniom organu, sąd nie powinien był przeprowadzać postępowania dowodowego, ani nawet analizy akt sprawy. Postulowana przez organ konieczność badania pełnego stanu sprawy przez sąd rozpoznający skargę na postanowienie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki świadczy dobitnie o tym, że omyłka ta nie miała charakteru oczywistego, a co za tym idzie nie mogła być sprostowana w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Niezasadny jest zatem również pierwszy podnoszony zarzut, gdyż z uzasadnienia sądu wynika, że sąd oparł swoje rozważania na materiale sprawy, rzecz jasna w takim jednak zakresie, w jakim był on uprawniony ze względu na przedmiot kontrolowanego postanowienia.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania NSA rozstrzygnął na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.