Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 maja 2007 r. o sygn. akt IV SA/Wa 228/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. C., C. C. i P. C. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
W dniu [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] w przedmiocie operatu ewidencji gruntów i budynków.
Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z urzędu sprostował oczywistą omyłkę w decyzji z dnia [...] w ten sposób, że w jej uzasadnieniu, na stronie 5, zamiast pierwotnie wpisanej daty "[...]", odnoszącej się do wizji terenowej, wpisano datę "[...].". Organ wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie jednoznacznie wynika, że właściwą datą wizji terenowej był dzień [...], a data zamieszczona w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] była błędna i wyniknęła z pomyłki przy elektronicznym sporządzaniu czystopisu decyzji. Podstawą postanowienia był art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
W zażaleniu na to postanowienie J. C. (reprezentująca ponadto C. C. i P. C.) podniosła, że w drodze sprostowania oczywistej omyłki nie można zmienić stanu faktycznego, ustalonego niezgodnie z dokumentami zgromadzonymi w postępowaniu. Nie można prostować błędów istotnych, których dopuszczono się przy ustalaniu stanu faktycznego. Podkreśliła, że wizja terenowa w postępowaniu geodezyjnym przeprowadzona została w dniu [...], przy której nie była ona obecna. Natomiast wzięła udział w wizji w dniu [...], choć nie zgodziła się z ustaleniami tej wizji. Podała też, że w dniu [...] nie przeprowadzono czynności opisanych na str. 5 uzasadnienia decyzji z dnia [...]. W decyzji tej nie mogło więc chodzić o wizję z dnia [...].
Postanowieniem z dnia [...] Główny Geodeta Kraju utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] i powtórzył argumentację tam zawartą. Organ odwoławczy ocenił, że dokonane sprostowanie nie wykracza poza ramy określone w art. 113 § 1 kpa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie strona skarżąca ponownie podkreśliła, że niedopuszczalną była zmiana daty wizji lokalnej, gdyż wykroczyła ona poza ramy art. 113 § 1 kpa, co miało wpływ na merytoryczną ocenę legalności decyzji z dnia [...]. W jej ocenie, organ odwoławczy nie rozpoznał całości materiału, naruszając przez to art. 107 § 3, art. 126 i art. 140 kpa, a także art. 24a i 32 Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz art. 64 Konstytucji RP, poprzez naruszenie prawa własności. Stwierdzenie, że w aktach znajdują się dokumenty świadczące o przeprowadzeniu wizji w dniu [...] powinno prowadzić do wniosku, że ewentualna rozbieżność nie mogła zostać usunięta w trybie art. 113 § 1 kpa, gdyż nie spełnia ona warunku oczywistości. Organy zamierzały całkowicie pominąć i zaprzeczyć faktowi, że wizja lokalna miała miejsce także w dniu [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko, jakie zajął w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując skargę, nie stwierdził, by zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa.
Sąd wyjaśnił, że stosownie do art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Nie istnieje co prawda legalna definicja pojęcia "błąd pisarski", ale doktryna i orzecznictwo sądowe konsekwentnie przyjmują, że są to "widoczne, wbrew zamierzeniu władzy, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widocznie niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów itp." (błąd pisarski). Z kolei, "inna oczywista omyłka" to co do istoty swojej omyłka stojąca na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi, a zatem tylko omyłka polegająca na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów, itp. (komentarz do art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005, a także powołane tam orzecznictwo i literatura). Ustalając zatem w niniejszej sprawie, czy zamieszczenie na 5 stronie decyzji z dnia [...] daty "[...]" wyniknęło z oczywistej omyłki, ocenić należało, czy organowi (Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P.) istotnie chodziło o tę datę, czy też o datę inną, tj. "[...]".
W ocenie Sądu I instancji, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że intencją organu dokonującego sprostowania w decyzji z dnia [...] było wskazanie drugiej z powyższych dat. W oczywisty sposób świadczą o tym dwie okoliczności. Przedmiotowa wizja terenowa odbyła się z udziałem skarżącej ("...wizja terenowa na gruncie z udziałem Pani J. C...."). Jest bezsporne, że skarżąca nie była obecna przy wizji w dniu [...]. Fakt, że nie była wówczas obecna potwierdziła dodatkowo na rozprawie. Skoro tak, to logicznie rozumując, przyjąć należy, że rzeczywistą intencją organu wydającego decyzję z dnia [...] było przywołanie wizji terenowej z dnia [...], gdyż skarżąca była obecna przy wizji z tego dnia, choć zakwestionowała jej ustalenia. Po drugie, nie jest trafny zarzut skarżącej, że na stronie 5 uzasadnienia sprostowanej decyzji opisano okoliczności, które nie miały miejsca w dniu [...]. Z zawartej w aktach administracyjnych sprawy notatki z tego dnia wynika, że "...odszukano w pkt. nr 10, 9 słupki betonowe...". W sprostowanej decyzji mowa jest o tym fakcie w następnym zdaniu po zdaniu zawierającym prostowaną omyłkę. Zatem także ta okoliczność dowodzi, że organ zamierzał przywołać wizję terenową z dnia [...]. Na uznanie zasługuje w związku z tym wyjaśnienie organu I instancji, że przywołanie niewłaściwej daty było skutkiem błędu przy sporządzaniu elektronicznej wersji czystopisu decyzji. Sąd wskazał, że takie błędy zdarzają się często, a istniejące orzecznictwo pozwala stosować w takich przypadkach instytucję sprostowania oczywistej omyłki (op. cit., choć z oczywistych powodów istniejące, dawniejsze orzecznictwo sądowe traktuje raczej o błędach "maszynowych", a nie "komputerowych").
WSA w Warszawie uznał za niezasadny zarzut skarżącej, że organy wykroczyły poza dopuszczalne ramy, określone w art. 113 § 1 kpa. Sprostowana omyłka nie jest istotna, nie wpływa w żaden sposób na meritum decyzji z dnia [...]. Trudno też przyznać, że intencją organów było ukrycie faktu, iż w dniu [...] odbyła się wizja terenowa – akta sprawy fakt ten potwierdzają, a poza tym w zaskarżonym postanowieniu oraz w postanowieniu utrzymanym nim w mocy w najmniejszym nawet zakresie faktu tego się nie kwestionuje. Nie zasługuje na uznanie zarzut naruszenia przywołanych w skardze przepisów prawa procesowego, gdyż przedmiotem postępowania administracyjnego było jedynie ustalenie rzeczywistych intencji organu wydającego decyzję z dnia [...], a ustalenie tego nie wymagało żadnego dodatkowego postępowania dowodowego. Nie naruszono art. 24a bądź 32 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Choć skarżąca nie sprecyzowała, na czym polega naruszenie pierwszego z tych przepisów, co znacznie utrudnia odniesienie się do tego zarzutu, to Sąd, analizując tę kwestię z urzędu, nie zauważył żadnego związku dokonanego sprostowania z materią objętą tym przepisem. Drugi z tych przepisów dotyczy zasad doręczania wezwania do stawienia się na gruncie oraz sposobu utrwalania dokonywanych czynności geodezyjnych – sprostowanie omyłki w decyzji także nie pozostaje z tym przepisem w żadnym związku.
Za zupełnie bezpodstawny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji RP. Prostując omyłkę w decyzji z dnia [...], nie dokonano żadnej ingerencji w jej meritum. Prawo własności skarżącej nie zostało naruszone. Intencją strony skarżącej jest ustalenie rzeczywistych prawnych granic jej nieruchomości. Podnoszone okoliczności nie mają jednak prawnego znaczenia w niniejszym postępowaniu. Mogą one natomiast mieć zasadnicze znaczenie w postępowaniu zawisłym już przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, a zainicjowanym skargą na decyzję z dnia 18 lipca 2006 r.
Uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła J. C., C. C. i P. C., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Opierając skargę kasacyjną na podstawie z art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżonemu wyrokowi strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przepisów formalnych i materialnych przez organy w toku postępowania administracyjnego, a to art. 113 § 1 kpa, przez wykroczenie poza dopuszczalne ramy, określone tym przepisem, powodujące zmianę stanu faktycznego sprawy, co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest trafny przedstawiony w podstawie kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji istotnych uchybień w stosowaniu przez organ w toku postępowania administracyjnego art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Jako uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, można zarzucić Sądowi naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli w wyniku stosowania art. 113 § 1 kpa doszłoby – na co wskazuje strona skarżąca – do uchybień organu administracyjnego w zakresie ustaleń stanu faktycznego w stopniu na tyle istotnym, że mającym wpływ na wynik sprawy, a których to uchybień Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uznał za stanowiące wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi.
Stosownie do treści art. 113 § 1 kpa, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.
Uregulowana ww. przepisie instytucja sprostowania zawartych w decyzjach oczywistych omyłek służy przywróceniu rzeczywistej woli organu, ilekroć zachodzi pewna niezgodność między rzeczywistą wolą tego organu a jej wyrażeniem na piśmie.
Sprostowaniu w trybie cytowanego przepisu podlegają wyłącznie niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe oraz oczywiste pomyłki. Omyłka pisarska to między innymi widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, zwrotów, czy – jak w niniejszej sprawie – daty. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z typową oczywistą omyłką w tekście uzasadnienia decyzji.
W niniejszym przypadku chodzi bowiem o dwie z przeprowadzonych wizji terenowych, oznaczonych konkretnymi datami dziennymi, co w istocie nie jest kwestionowane, a z kontekstu uzasadnienia decyzji jasno wynika, że powołana pierwotnie data wizji terenowej nie jest tą, która winna być użyta dla oznaczenia tegoż zdarzenia, co dodatkowo potwierdza zgromadzona w sprawie dokumentacja, wskazująca na oczywistość omyłki. W takiej sytuacji zmiana daty wizji terenowej na prawidłową, dokonana w trybie art. 113 § 1 kpa, odpowiada treści tego przepisu. W ten sposób ani nie doszło do zmiany ustaleń faktycznych organu, ani tym bardziej do zmiany zawartego w decyzji rozstrzygnięcia, a oczywistość omyłki uzasadnia słuszność podjętego na podstawie powyższego przepisu postanowienia o sprostowaniu, które w żadnym razie nie narusza praw podmiotowych strony skarżącej.
Warto podkreślić, że do zmiany stanu faktycznego w wyniku sprostowania treści decyzji dochodzi wtedy, gdy organ, używając tej instytucji procesowej, tworzy nowy stan faktyczny sprawy, który nie odpowiada zgromadzonym materiałom dowodowym, albo gdy w ten sposób uzupełnia stan faktyczny, zmieniając swoje ustalenia i przydając im nowy, nieznany dotąd wymiar, mający zupełnie inne znaczenie niż przed sprostowaniem i to nie tylko z punktu widzenia stanu sprawy, ale i samego rozstrzygnięcia. Wówczas niewątpliwie sprostowanie jest nieprawidłowe. W rozpoznawanej sprawie nie można mówić o tego rodzaju naruszeniach.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.