Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 757/13, uwzględniając skargę Miasta Stołecznego Warszawy na opisaną w sentencji decyzję Ministra Sprawiedliwości uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], stwierdził że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i orzekł o kosztach postępowania.
Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd I instancji wskazał, iż przedmiotem postępowania nieważnościowego w sprawie jest decyzja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2011 r., nr [...], mocą której, stosując art. 170 ust. 1, art. 172, art. 173 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 192 pkt 2 lit. "a" ustawy o Służbie Więziennej, ppłk A. P. uzyskał przydział lokalu mieszkalnego nr [...], położony przy ul. [...] w Warszawie. Postępowanie to wszczęto wnioskiem Burmistrza Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] sierpnia 2012 r. opartym o przepis art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: K.p.a. Wskazano w nim, że wydanie przez ten organ decyzji o przydziale lokalu, mimo braku uprawnień do dysponowania lokalem i w sytuacji, gdy do Służby Więziennej została wystosowana prośba o zwracanie zwalnianych lokali właścicielowi, jest naruszeniem obowiązujących przepisów i uprawnień właściciela do rozporządzania chronionej prawem jego własności.
Przedmiotowy lokal od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) stanowi własność Miasta Stołecznego Warszawy, czego potwierdzeniem jest decyzja Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1994 r., nr [...], i jest niezbędny do realizacji ustawowych zadań Miasta. Powołano się na pismo z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], którym Burmistrz Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy, wskazując na art. 177 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), wystąpił do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej o zwrot pustych lokali mieszkalnych położonych na terenie Dzielnicy [...], dotychczas pozostających w dyspozycji Służby Więziennej, a stanowiących własność Miasta Stołecznego Warszawy. Podkreślono w nim, że na lokale mieszkalne lub kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy przeznacza się lokale uzyskane w wyniku działalności inwestycyjnej Służby Więziennej oraz pozostające i przekazane do dyspozycji Służby Więziennej, przy jednoczesnym przyjęciu zasady, że przepisy ustawy o Służbie Więziennej nie naruszają wynikających z prawa własności uprawnień do rozporządzania lokalem mieszkalnym właściciela innego, niż Skarb Państwa.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 158 § 1, art. 157 § 1 w związku z art. 156 § 1 K.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2011 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów o właściwości, gdyż Dyrektor Generalny Służby Więziennej jest uprawnionym organem w tej materii, a w dniu [...] października 2011 r. faktycznie dysponował przedmiotowym lokalem. Wprawdzie prawo własności lokalu przysługuje Miastu Stołecznemu Warszawie, jednakże w chwili podejmowania decyzji organ Służby Więziennej mógł w oparciu o przepis art. 177 w związku z art. 192 pkt 2 lit. "a" ustawy o Służbie Więziennej dokonać jego przydziału funkcjonariuszowi pełniącemu służbę w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej. Bowiem lokal ten od 1951 r. pozostawał w dyspozycji Służby Więziennej.
Skoro zatem organy tej Służby od wielu lat rozporządzały tym mieszkaniem, a w dniu [...] września 2011 r. został on przejęty przez Centralny Zarząd Służby Więziennej, to nie może budzić wątpliwości, że pozostawał on w dyspozycji organów Służby Więziennej w rozumieniu cytowanych przepisów i tym samym mogło dojść do zadysponowania nim poprzez przydzielenie funkcjonariuszowi. Powyższą decyzję Miasto Stołeczne Warszawa uczyniło przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., mającą za podstawę art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 158 § 1, art. 157 § 1 w związku z art. 156 § K.p.a., utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie, nie znajdując przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2011 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Miasto Stołeczne Warszawa podniosło zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 w związku z art. 156 § 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale w/w lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy decyzja ta rażąco narusza art. 177 ustawy o Służbie Więziennej, jako że przydzielono funkcjonariuszowi Służby Więziennej lokal, który nie pozostaje w dyspozycji organów Służby Więziennej. Wskazano również na naruszenie art. 192 pkt 4 w związku z art. 177 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez przyjęcie, że Dyrektor Generalny Służby Więziennej jest właściwy do wydania decyzji o przydziale lokalu, który nie pozostaje w dyspozycji organów Służby Więziennej oraz naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 w związku z art. 156 § 1 K.p.a., poprzez niedokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego, ustalonego w postępowaniu zwyczajnym, w szczególności kwestii dysponowania przydzielonym mieszkaniem.
Udzielając odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zaprezentowaną w podjętych w sprawie decyzjach.
W piśmie procesowym z dnia [...] września 2013 r. uczestnik postępowania A. P. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i wpierw przedstawił reguły postępowania nadzwyczajnego oraz przesłanki pozwalające na stwierdzenie nieważności decyzji, następnie zajął się kwestią legitymacji czynnej skarżącego. Dochodząc do przekonania, że Miasto Stołeczne Warszawa ma interes prawny w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2011 r. wywodzący się z prawa własności nieruchomości, na której znajduje się sporny lokal, a zatem służy mu przymiot strony w postępowaniu, rozważył legalność zapadłych sprawie decyzji. W wyniku tego nabrał przekonania, iż decyzje te nie odpowiadają prawu.
W ocenie Sądu I instancji nie zostały bowiem spełnione przesłanki z art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, gdyż lokal nimi objęty nie jest lokalem pozostającym i przekazanym do dyspozycji Służby Więziennej. Minister Sprawiedliwości nie wskazał żadnego dokumentu (np. porozumienia, pisma o oddaniu do dyspozycji, przekazaniu w zarząd, etc.), z którego wynikałoby, że Dyrektor Generalny Służby Więziennej na moment wydania kwestionowanej decyzji posiadał uprawnienie do zadysponowania tym konkretnym mieszkaniem. Brak dowodów w tym względzie świadczy zdaniem tego Sądu o nieprawidłowym i wadliwym motywowaniu rozstrzygnięć przez Ministra. Powoływanie się w tym przypadku jedynie na okoliczności faktyczne mające świadczyć o pozostawaniu lokalu w zasobach organów Służby Więziennej od 1951 r., uznał za niewystarczające dla odparcia argumentów Miasta Stołecznego Warszawy, jako właściciela, o nieuprawnionym zadysponowaniu spornym lokalem przez organ Służby Więziennej.
Ponadto zdaniem Sądu I instancji niewskazanie dowodów świadczących o przekazaniu przedmiotowego lokalu organom Służby Więziennej do dyspozycji prowadzi do wniosku, że takich dowodów po prostu może nie być. Nawet jeżeli po wejściu w życie ustawy o samorządzie gminnym i potwierdzeniu faktu nabycia prawa własności przedmiotowego lokalu przez Miasto Stołeczne Warszawa mocą decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1994 r., nr [...], organ Służby Więziennej nadal dysponował spornym lokalem, to w przypadku braku jakichkolwiek dowodów, dysponowanie to miało za podstawę wyrażoną w sposób dorozumiany (per facta concludentia) zgodę Miasta. Jednakże z chwilą, w której Burmistrz Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy pismem z dnia [...] listopada 2010 r., powołując się na art. 177 ustawy o Służbie Więziennej, wystąpił do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej o zwrot pustych lokali mieszkalnych, a takim lokalem z pewnością był w chwili przydziału w dniu [...] października 2011 r. lokal mieszkalny nr [...], położony przy ul. [...] w Warszawie, wyrażona w sposób dorozumiany zgoda właściciela lokalu na dysponowanie nim została cofnięta.
Wobec tego odpadła przesłanka pozostawania przekazanego lokalu w dyspozycji organów Służby Więziennej. Jeśli natomiast istniały po stronie organu wątpliwości co do intencji właściciela, a więc co do tego, czy rzeczone pismo Burmistrza pozbawiało Służbę Więzienną dysponowania tym konkretnym lokalem, to Minister winien wątpliwości te wyjaśnić w toku postępowania administracyjnego. Zadysponowanie spornym lokalem w formie władczej przez organ Służby Więziennej w sytuacji skutecznego cofnięcia zgody przez właściciela na władanie nim, zdaniem Sądu meriti świadczy o naruszeniu interesu prawnego Miasta Stołecznego Warszawy, wywodzonego z art. 21 i art. 165 Konstytucji RP, art. 177 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej i art. 140 Kodeksu cywilnego, które to naruszenie Minister winien odnieść do treści kwestionowanej decyzji i zawartego w niej rozstrzygnięcia, by zbadać czy podjęcie takiego aktu nie narusza w sposób rażący wskazanych przepisów, o czym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zatem na tej podstawie i na mocy art. 135 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak wyżej.
Od tego wyroku wywiedziono dwie skargi kasacyjne. Skargą kasacyjną Ministra Sprawiedliwości zaskarżono go w całości, postulując jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje według norm przypisanych.
Zarzucono mu naruszenie:
- 1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
- - art. 177 ust 1 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez przyjęcie konieczności wykazania wyłącznie dokumentem (np. porozumieniem, oddaniem do dyspozycji, przekazaniem w zarząd, etc.) przy przydziale, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w Warszawie, jest lokalem pozostającym i przekazanym do dyspozycji Służby Więziennej;
- - art. 177 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej poprzez przyjęcie, że pismo Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] listopada 2010 r. dotyczące ogólnie zwrotu pustych lokali położonych na terenie Dzielnicy [...], które dotychczas pozostawały w dyspozycji Służby Więziennej, a stanowią własność Miasta Stołecznego Warszawy, mogło zostać uznane za cofniecie zgody właściciela na dysponowanie konkretnym lokalem i spowodowało odpadnięcie przesłanki pozostawania przekazanego lokalu w dyspozycji organów Służby Więziennej;
- - art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że roszczenia dotyczące ochrony prawa własności, skonkretyzowane w przepisach art. 140 i art. 222 Kodeksu cywilnego, mieszczą się w zakresie kontroli prowadzonej w trybie art. 156 K.p.a., gdy tego rodzaju ocena wykracza poza granice nawet najbardziej ogólnie pojmowanych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych,
- 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" P.p.s.a. poprzez zastosowanie tych przepisów przy braku przyporządkowania wadliwości postępowania konkretnym przepisom procedury administracyjnej oraz braku określenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik sprawy administracyjnej, a także braku określenia wpływu na wynik sprawy wskazywanych naruszeń prawa materialnego;
- - naruszenie przepisów art. 140 i art. 222 Kodeksu cywilnego poprzez wyprowadzenie z ich treści skutków prawnych nie tylko w porządku prawa administracyjnego ale w szczególnym, nadzwyczajnym trybie tego postępowania, tj. w postępowaniu nieważnościowym, a jednocześnie przyjęcie de facto, że ewentualna możliwość naruszenia norm regulujących odrębne porządki prawne może prowadzić do rażącego naruszenia przepisów skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej, podczas gdy ochrona wynikająca z powołanych przepisów została uregulowana i powinna być dochodzona przed sądami powszechnymi;
- - naruszenie przepisu art. 177 ust 1 ustawy o Służbie Więziennej poprzez przyjęcie, że organy Służby Więziennej przydzielając lokal będący własnością Miasta w dniu [...] października 2011 r. nie dysponowały dowodami potwierdzającymi uprawnienie do dysponowania lokalem, a dysponowanie to odbyło się jedynie na zasadzie wyrażonej w sposób dorozumiany zgody, gdy tymczasem okoliczność dysponowania lokalem została potwierdzona dokumentami w postaci wcześniejszych decyzji o przydziale tego lokalu oraz protokołami przejmowania lokalu od osób zdających, które to dowody sięgają roku 1951, a prawo własności lokalu przysługujące Miastu znajduje potwierdzenie w decyzji Wojewody Warszawskiego nr [...] z dnia [...] grudnia 1994 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzuty te rozwinięto, podważając pogląd Sądu meriti o naruszeniu decyzją dotychczasową przepisu art. 177 ustawy o Służbie Więziennej, gdyż sporny lokal pozostawał w dyspozycji tej służby od wielu lat. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, iż eksponowane wyżej pismo z dnia [...] listopada 2010 r. nie dotyczyło tego konkretnego lokalu, a przede wszystkim nie stanowiło cofnięcia zgody na dysponowanie nim. W dalszej kolejności wywiódł, że Sąd meriti oparł się na zbyt szerokiej interpretacji przesłanek stwierdzenia nieważności, bo nie tylko wykraczała ona poza granice kontroli w postępowaniu nieważnościowym, ale również wyszła poza ramy swobodnej oceny dowodów.
Ponadto zaakcentował, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie procedując w przedmiocie decyzji administracyjnej wydanej w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności, udzielił de facto ochrony własności odwołując się bezpośrednio do dyspozycji art. 140 i art. 222 Kodeksu cywilnego, a także przepisów Konstytucji RP. Tymczasem instytucja ochrony własności funkcjonuje i znajduje konkretyzację na gruncie prawa cywilnego. Tego rodzaju rozstrzygnięcie sądu administracyjnego jest więc nie tylko nietrafne, ale może stanowić niebezpieczną praktykę, gdyż miesza porządki prawne.
W skardze kasacyjnej A. P. zaskarżono wyrok Sądu I instancji w całości, postulując jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Miasta Stołecznego Warszawy zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- 1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. polegające na uwzględnieniu skargi, chociaż postępowanie nie było dotknięte żadną wadą określona w tym przepisie, w szczególności bezpodstawne przyjęcie, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej organ powinien badać kwestie cywilnoprawne związane z pozostawaniem lokalu w dyspozycji organów Służby Więziennej, a także naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na niewskazaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu skarżonego wyroku konkretnych przepisów postępowania, którym organ administracji uchybił,
- 2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 177 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego błędną wykładnię.
Zdaniem autora tej skargi kasacyjnej w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji stosując art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. nie wskazał przepisów postępowania, którym organ administracji uchybił wydając skarżoną decyzję, natomiast kwestie cywilnoprawne, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przypisał pierwszoplanowe znaczenie, nie powinny być przedmiotem postępowania administracyjnego, w szczególności w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, lecz powinny być ewentualnie rozstrzygane przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Ponadto kwestie związane z dyspozycyjnością danego lokalu mieszkalnego (art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej) nie powinny być przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale funkcjonariuszowi Służby Więziennej lokalu mieszkalnego.
W odpowiedzi na obie skargi kasacyjne Miasto Stołeczne Warszawa wniosło o ich oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargi kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie, gdyż przedstawione w nich zarzuty są nieusprawiedliwione.
Na wstępie trzeba przypomnieć, że przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., w niniejszej sprawie nie zostały stwierdzone, brak też jest innych okoliczności branych pod rozwagę z urzędu. Oznacza to związanie tego Sądu podstawami kasacyjnymi i zarzutami przytoczonymi na ich uzasadnienie.
Podstawy, na których można wywieść skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 P.p.s.a., a są to: naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć wadliwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie nieprawidłowej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. W przypadku powołania się na obie podstawy konieczne jest w pierwszej kolejności dokonanie oceny zasadności zarzutów procesowych, gdyż dopiero wówczas, gdy okażą się one niesłuszne, a stan faktyczny przesądzony, można przejść do badania zarzutów materialnoprawnych.
Podniesione w rozpoznawanej w pierwszej kolejności skardze kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości zarzuty procesowe są oczywiście chybione. Po pierwsze art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. reguluje sposób i formę rozstrzygnięcia w wypadku zajścia określonych tam sytuacji. Zatem jego zastosowanie jest wynikiem wnioskowania dokonanego na bazie ustalonego stanu faktycznego i rozważań prawnych, przeto naruszenie go może mieć miejsce wówczas, gdyby Sąd bądź zastosował inną formę rozstrzygnięcia, do czego w sprawie nie doszło, albo gdyby mimo legalności decyzji je uchylił. Ta ostatnia kwestia należy wszak do kategorii materialnoprawnej i dotyczy meritum sprawy, przeto nie może być objęta zarzutem w ramach podstawy uchybień procesowych. Po wtóre przepisy art. 140 i art. 222 (powołany bez wskazania jednostek redakcyjnych) K.c. są przepisami należącymi do kategorii przepisów materialnoprawnych, zatem ich eksponowanie w tym miejscu jest nieporozumieniem.
Poza tym trzeba wskazać, że Sąd meriti ich w zasadzie nie stosował, bo tylko na uzasadnienie legitymacji prawnej Miasta Warszawy przytoczył w motywach zaskarżonego wyroku. W tym też kontekście przywował je w końcowym fragmencie uzasadnienia wyroku wraz z przepisami Konstytucji RP i art. 177 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (str. 10). Przy czym wypada podkreślić, iż wyraźnie do prawa własności odwołuje się sam przepis art. 177 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, z którego normy Sąd meriti trafnie wywiódł nie tylko legitymację skarżącego, ale i podstawę naruszenia prawa kontrolowaną w trybie nadzorczym decyzją. Przesadzone są zatem wywody Ministra eksponujące okoliczność, jakoby Sąd meriti wprowadził je do porządku prawa administracyjnego i to w zakresie nadzwyczajnego postępowania. Ów kontekst zresztą nie podważa samego rozstrzygnięcia, tym bardziej, że znikomy byłby wpływ tej ewentualnej wadliwości na wynik sprawy.
Po trzecie zarzut naruszenia art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który również błędnie znalazł się w ramach zarzutów opartych na tej podstawie, bo jest to oczywiście przepis należący do kategorii materialnoprawnej, zostanie omówiony poniżej.
Sąd I instancji nie dopuścił się również naruszenia prawa materialnego. Oto bowiem przepis art. 177 stanowi w ust. 1, że na lokale mieszkalne lub kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy przeznacza się lokale uzyskane w wyniku działalności inwestycyjnej Służby Więziennej oraz pozostające i przekazane do dyspozycji Służby Więziennej, zaś w ust. 2, że przepisy ustawy nie naruszają wynikających z prawa własności uprawnień do rozporządzania lokalem mieszkalnym właściciela innego niż Skarb Państwa. Słusznie przeto dostrzegł Sąd meriti, iż przydział lokalu funkcjonariuszowi Służby Więziennej może obejmować wyłącznie lokal, który został uzyskany w wyniku działalności inwestycyjnej tej Służby albo został przekazany i pozostaje w jej dyspozycji, nadto nie może naruszać praw właścicielskich podmiotów innych niż Skarb Państwa. Słusznie także wywiódł, iż materiał sprawy nie przekonuje do konkluzji o spełnieniu przesłanki z art. 177 ust. 1 tej ustawy, a odmienne twierdzenia organów Służby Więziennej i Ministra Sprawiedliwości są gołosłowne.
Nie zostały wszak poparte żadnymi dowodami na prawne dysponowanie przedmiotowym lokalem. Wydane uprzednio decyzje o przydziale nie stanowią środka dowodzącego tej okoliczności, zaś sam fakt wieloletniego dysponowania braku tego nie sanuje. Przecież nie mogło dojść do zasiedzenia czy z innego powodu do nabycia tego uprawnienia. Błędny jest pogląd, jakoby Sąd meriti ograniczył możliwość dowodzenia faktu pozostawania lokalu w dyspozycji do dokumentów, bo stwierdził, iż uprawnienie to mogło wynikać nawet z czynności faktycznych. Jednakowoż jego zdaniem wygasło z mocy oświadczenia woli właściciela. Prawo właściciela nie jest prawem słabszym od prawa dysponenta. W tym miejscu wypada jeszcze tylko odeprzeć zarzut późniejszego (w konkurencji z dysponowaniem lokalem) uzyskania przez m.st. Warszawę prawa własności, bo istotny jest stan obecny, a ten w kwestii prawa własności nie budzi sporu. Jak trafnie zważył Sąd I instancji poza sporem jest dysponowanie tym lokalem od lat 50-tych ubiegłego wieku, lecz jak równie poprawnie skonstatował, ten stan rzeczy uległ zmianie, która spowodowała wygaśnięcie tego uprawnienia.
Oczywisty jest bowiem wynikający z treści pisma z dnia [...] listopada 2010 r. zamiar właściciela lokalu jego odzyskania. Zatem nabyte w drodze fatycznej prawo dysponowania lokalem z tym dniem wygasło. Co prawda pismo to nie precyzuje konkretnych mieszkania, lecz chodzi w nim o wszystkie niezamieszkałe lokale. Przedmiotowe mieszkanie zostało opuszczone najpóźniej w dniu [...] września 2011 r. (p. protokół oddania przez poprzedniego najemcę J. K.), stąd żądanie właściciela się w tym momencie zmaterializowało. Trudno wymagać, aby ten nieustannie monitorował stan faktyczny w lokalach oddanych do dyspozycji innym organom i każdorazowo w odniesieniu do konkretnego wzywał o jego oddanie.
Zatem w dacie wydania decyzji z dnia [...] października 2011 r. lokal ten nie pozostawał w dyspozycji Służby Więziennej. Nota bene nie był przez nią zbudowany. Ergo doszło do naruszenia art. 177 ust. 1 i 2 omawianej ustawy decyzją dotychczasową i to naruszenia istotnego. Jeśli chodzi o zarzut uchybienia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., to częściowo z przywołanych wyżej względów, a częściowo z innych, nie jest on zasadny. Owe dalsze powody tej konstatacji są takie, że Sąd meriti, wbrew autorowi skargi kasacyjnej, w żadnym fragmencie uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie stwierdził, aby roszczenia o ochronę własności mieściły się w kanonach nieważności decyzji, a zatem były przedmiotem kontroli w tej sprawie.
Nie mogła odnieść także skutku skarga kasacyjna A. P. Wbrew jego twierdzeniom Sąd meriti wyraźnie wskazał w motywach wyroku, jakim przepisom organ uchybił, a ujawnił to ostatecznie na str. 10 uzasadnienia. Jak to wyżej wskazano Sąd ten nie badał kwestii cywilnoprawnych w kontekście kwalifikowanych wad decyzji dotychczasowej ani wad zwykłych decyzji zaskarżonej. Na podstawie poprawnie ustalonego stanu faktycznego wyprowadził słuszne wnioski znajdujące oparcie w prawidłowo zastosowanym i wyłożonym przepisie prawa materialnego. Zatem nietrafne są zarzuty uchybienia przepisom art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy, jak i naruszenia art. 177 ust. 1 (taka jednostka redakcyjna pojawiła się w motywach tej skargi) ustawy o Służbie Więziennej.
W konsekwencji czego słusznie Sąd ten ocenił wadliwość zapadłych w tej sprawie decyzji i wskazał na wady decyzji objętej postępowaniem nadzorczym, polegające na zadysponowaniu lokalem nienależącym do Służby Więziennej w rozumieniu art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Dlatego istniały powody do uchylenia decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2011 r. o przydziale tego lokalu.
Na koniec wypada dodać, że jak wynika z dokumentu okazanego na rozprawie kasacyjnej, w dniu [...] sierpnia 2014 r. pomiędzy Służbą Więzienną a Miastem Warszawa zostało zawarte porozumienie w sprawie lokali stanowiących własność Miasta a pozostających w dyspozycji tej Służby, przy czym sporny lokal ujęto w załączniku nr 1 obejmującym lokale, co do których Służba Więzienna zrzeka się dyspozycji. Zatem potwierdza to słuszność wnioskowania przeprowadzonego w tej sprawie.
Z tych przyczyn obie skargi zostały oddalone na mocy art. 184 P.p.s.a., zaś o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 2 tej ustawy.