Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 108/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Ł. i J. G.(dalej: "skarżący") na bezczynność P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka P.") w przedmiocie wykonania decyzji.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku A. Ł. i J. G., zaskarżając wyrok w całości, jako podstawy kasacyjne wskazali na naruszenie:
- - prawa materialnego, tj. art. 9z ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U z 2015 r. poz. 200; dalej: "ustawa") polegające na jego błędnej wykładni skutkującej uznaniem, że wypłata odszkodowania określonego w decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r., nr [...], przy jej zaskarżeniu przez stronę postępowania, uzależniona jest od złożenia wniosku w tym zakresie przez właściciela nieruchomości wywłaszczanej także w przypadku, gdy odszkodowanie to stanowi przedmiot zajęcia hipotecznego i podlega wypłacie na rzecz wierzycieli hipotecznych właściciela nieruchomości wywłaszczanej, podczas gdy w takiej sytuacji ratio legis ww. przepisu uzasadnia wypłatę odszkodowań na wniosek podmiotów uprawnionych do ich uzyskania (a więc wierzycieli hipotecznych) i na ich rzecz;
- - przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 887 § 1 zd. 1 k.p.c. polegające na uznaniu, że możliwość wstąpienia wierzyciela w prawa dłużnika dotyczy wyłącznie egzekucji roszczeń z wynagrodzenia za pracę, podczas gdy na mocy odesłania wynikającego z treści art. 902 k.p.c. prawo wstąpienia wierzyciela w prawa dłużnika dotyczy również wszystkich innych zajętych wierzytelności.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka P. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Zgodnie z art. 9z ust. 1 ustawy, stronie odwołującej się od decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, na jej wniosek, wypłaca się kwotę określoną w tej decyzji. Wypłata tej kwoty nie ma wpływu na prowadzone postępowanie odwoławcze. Wprowadzona w niniejszym przepisie regulacja stanowi wyjątek od zasady, że wykonalne są jedynie decyzje ostateczne. Ma ona na celu ochronę interesów strony odwołującej się od ww. decyzji, aby przez korzystanie z uprawnień procesowych nie była ona w gorszej sytuacji niż strona, która z takich uprawnień nie korzysta.
W przedmiotowej sprawie Wojewoda [...], ustalając odszkodowanie za nieruchomość przejętą na własność Skarbu Państwa w użytkowanie wieczyste Spółce P., w pkt 6 decyzji z [...] listopada 2017 r., nr [...], zobowiązał Spółkę P. do wypłacenia odszkodowania na rzecz A. Ł. i J. G., będących wierzycielami hipotecznymi A. S. (współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości), w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Organ w decyzji pouczył strony o prawie do wniesienia odwołania, jak również o treści art. 9z ustawy. Skarżący kasacyjnie nie skorzystali jednak z prawa do wniesienia odwołania od ww. decyzji, dlatego nie mogą również domagać się wypłaty odszkodowania w trybie art. 9z ust. 1 ustawy, tj. przed uzyskaniem przez decyzję z [...] listopada 2017 r. przymiotu ostateczności.
Z kolei A. S., mimo że wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji, to nie złożył wniosku o wypłatę odszkodowania w trybie art. 9z ust. 1 ustawy, co oznacza, że nie zainicjował postępowania administracyjnego w tym przedmiocie.
Nie zasługuje więc na uwzględnienie zarzut kasacyjny naruszenia art. 9z ust. 1 ustawy, bowiem Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu i słusznie uznał, że brak zainicjowania postępowania odwoławczego przez skarżących, warunkującego wcześniejszą wypłatę odszkodowania, skutkuje uznaniem, że skarga na bezczynność jest niezasadna.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 887 § 1 zd. 1 w zw. z art. 902 k.p.c., skoro w przedmiotowej sprawie dłużnik hipoteczny nie wszczął skutecznie postępowania w trybie art. 9z ust. 1 ustawy nie wnioskując o wcześniejszą wypłatę odszkodowania, co w konsekwencji wyklucza w procedurze administracyjnej uprawnienie do złożenia wniosku w tym przedmiocie przez wierzycieli hipotecznych, którym ustawodawca przyznał samodzielną legitymację do działania w tym zakresie, jako stronom decyzji o ustaleniu odszkodowania, z której nie skorzystali.
Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. poz. 1804).