Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1141/14 oddalił skargę M.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] róg ul. [...] ozn. hip. [...], wchodząca obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). W dniu 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu, grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie przepisu art. 1 dekretu przeszedł na własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa.
Grunt przedmiotowej nieruchomości został objęty w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy w dniu 25 listopada 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upłynął w dniu 25 maja 1949 r. - w myśl art. 7 ust. 1 dekretu. Organ zaznaczył, że poprzedni właściciele nieruchomości nie złożyli w ustawowym terminie wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości na zasadzie art. 7 ust. 2 dekretu.
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność S. i F. małż. S. Stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 1960 r., sygn. akt [...] spadek po S.S. nabyła F.S. w 1/4 części oraz córki E.K. i J.K. każda po 3/8 części, z wyłączeniem udziału spadkodawcy w majątku objętym w chwili jego zgonu wspólnością ustawową. Udział ten dziedziczą tylko dzieci: E.K. i J.K. każda po 3/4 części spadku. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 1983 r., sygn. akt [...] spadek po F.S. nabyły: E.R. i J.K. Aktem notarialnym umowy sprzedaży z dnia [...] czerwca 2000 r. Repertorium A nr [...] E.S. (dawniej K. i R.) i J.K. sprzedały M.M. udział wynoszący 2/10 części z przysługujących im udziałów w prawach i roszczeniach do przedmiotowej nieruchomości. Spadek po J.K. nabyła w całości E.W. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt [...].
Wnioskiem z dnia 7 lutego 2001 r., a następnie z dnia 1 kwietnia 2008 r. M.M. w imieniu własnym jak również J.K. i E.S. wystąpił do Burmistrza Gminy [...] o zwrot przedmiotowej nieruchomości.
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r., nr [...], odmówił następcom prawnym poprzednich współwłaścicieli przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] róg ul. [...] ozn. hip. [...].
Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż byli właściciele hipoteczni nie złożyli w ustawowym terminie wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości na zasadzie art. 7 ust. 2 dekretu. Organ podkreślił, że 6-cio miesięczny termin na złożenie wniosku określony w art. 7 dekretu ma charakter terminu prekluzyjnego, zatem jego bezskuteczny upływ pozbawił stronę możliwości dochodzenia roszczeń, które uległy wygaśnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1944/06 uchylił decyzję Wojewody [...], który następnie decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. uchylił decyzję z dnia [...] marca 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powodem uchylenia zaskarżonej decyzji było pominięcie pełnomocnika M.M. - adwokata R.N. m.in. przez niedoręczenie mu wydanej w sprawie decyzji.
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. ponownie odmówił E.S., E.W. i M.M. - następcom prawnym poprzednich współwłaścicieli przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] róg ul. [...] ozn. hip. [...].
Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję podkreślając, że wniosek M.M. z dnia 7 lutego 2001 r. i z dnia 1 kwietnia 2008 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu nieruchomości warszawskiej w trybie art. 7 dekretu został złożony po upływie terminu określonego w art. 7 ust. 1, który jest terminem zawitym prawa materialnego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M.M.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
W ocenie Sądu Wojewoda [...] trafnie wskazał, że żądanie zawarte w piśmie F. i S. S. z dnia 17 grudnia 1946 r. nie mogło być potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości warszawskiej złożony w trybie art. 7 dekretu. Zdaniem Sądu żądanie sformułowane w piśmie z dnia 17 grudnia 1946 r. jest jednoznaczne - autorzy pisma domagali się wydania zaświadczenia stwierdzającego, że sporna nieruchomość nie jest objęta zarządem Wydziału Administracji Nieruchomości Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie. Sąd wskazał, że żądanie wydania zaświadczenia potwierdzającego, iż określona miejska jednostka organizacyjna nie sprawuje zarządu spornym gruntem, to żądanie o przedmiotowo innym zakresie, niż żądanie przyznania prawa własności czasowej do spornego gruntu.
Sąd podzielił zatem stanowisko Wojewody [...], że pisma z dnia 7 lutego 2001 r. i z dnia 1 kwietnia 2008 r. nie mogły zostać zakwalifikowane jako podania M.M., E.S. i E.W. - aktualnych następców prawnych F. i S. małż. S. popierające pierwotne żądanie przeddekretowych właścicieli przedmiotowego gruntu z dnia 17 grudnia 1946 r. w przedmiocie przyznania, na podstawie art. 7 dekretu, prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] róg ul. [...], hip. Nr [...].
Sąd nie podzielił także stanowiska skarżącego, że w niniejszej sprawie dopuszczalna była modyfikacja w pismach z dnia 7 lutego 2001 r. i 1 kwietnia 2008 r. żądania przeddekretowych właścicieli zawartego w piśmie z dnia 17 grudnia 1946 r.
Modyfikacja żądania nie jest bowiem równoznaczna ze zmianą całości żądania w zakresie przedmiotowym. Żądanie zwrotu nieruchomości, czy też przyznania prawa użytkowania wieczystego nie mogło być uznane za modyfikację żądania, które dotyczyło wydania zaświadczenia o braku zarządu przez miejską jednostkę organizacyjną spornym gruntem. Wobec tego żądanie zwrotu nieruchomości, czy też przyznania prawa użytkowania wieczystego zawarte w pismach z dnia 7 lutego 2001 r. i 1 kwietnia 2008 r. stanowią - w ocenie Sądu - nowe, odrębne żądania od tego zgłoszonego w piśmie z dnia 17 grudnia 1946 r.
Sąd uznał zatem, że Wojewoda [...] prawidłowo wskazał, iż wniosek zawarty w piśmie z dnia 7 lutego 2001 r. o zwrot nieruchomości, jako pierwotny wniosek w tym zakresie, został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tego przepisu wynika bowiem, że zwrot nieruchomości dekretowej jest możliwy, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zgłosili wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r.
Zdaniem Sądu I instancji zasadnie też Wojewoda [...] wskazał, że wniosek zawarty w piśmie z dnia 1 kwietnia 2008 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, jako pierwszy wniosek zawierający tego rodzaju żądanie, został złożony z uchybieniem 6-cio miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu. W ocenie Sądu poza sporem jest, że termin ten upłynął, skoro objęcie gruntu w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy nastąpiło w dniu 25 listopada 1948 r.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że po wniesieniu przez F. i S. S. wniosku o wydanie zaświadczenia z dnia 17 grudnia 1946 r. możliwa była zmiana pierwotnego żądania przeddekretowych właścicieli przez ich następców prawnych w kierunku potraktowania pisma z dnia 17 grudnia 1946 r. jako wniosku o przyznanie, w trybie art. 7 dekretu, prawa własności czasowej lub potraktowania pisma z dnia 17 grudnia 1946 r. jako wniosku o zwrot, w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomości dekretowej. Uszło jednak uwadze skarżącego, że w sprawach, w których przepisy prawa uzależniają przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej od złożenia wniosku w określonym terminie, który ma charakter terminu prawa materialnego, zmiana żądania musi być zgłoszona organowi przed upływem terminu prawa materialnego, który to termin jest nieprzywracalny. Wszelkie czynności zmierzające do zmiany pierwotnego żądania, podjęte po upływie terminu prawa materialnego nie mogą być skuteczne. Przyjęcie innego stanowiska, stanowiłoby - w ocenie Sądu - obejście prawa, tj. art. 7 ust. 1 dekretu i art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Sąd l instancji uznał zatem, że prawidłowo w niniejszej sprawie Prezydent [...] i Wojewoda [...] potraktowali podanie M.M., E.S. i E.W. zawarte w piśmie z dnia 7 lutego 2001 r. jako po raz pierwszy złożone żądanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości warszawskiej w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a podanie M.M., E.S. i E.W. zawarte w piśmie z dnia 1 kwietnia 2008r. jako po raz pierwszy złożone żądanie przyznania prawa użytkowania wieczystego do wskazanej wyżej nieruchomości w trybie art. 7 dekretu.
Zdaniem Sądu, Wojewoda [...] prawidłowo zakwalifikował żądania wniosków z 2001 r. i 2008 r. Pierwszy wniosek zawierał żądanie zwrotu nieruchomości, a zatem Wojewoda [...] prawidłowo zakwalifikował ten wniosek jako żądanie zgłoszone w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w trybie tego przepisu ów wniosek rozstrzygnął. Drugi wniosek zawierał żądanie przyznania prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu i nie został wycofany, a zatem Wojewoda [...], działając w zgodzie z zasadą uwzględniania słusznego interesu strony i zasadą pogłębiania zaufania do organu, prawidłowo zakwalifikował ten wniosek jako wniesiony w trybie art. 7 dekretu i w trybie tego przepisu ów wniosek rozstrzygnął.
Zdaniem Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie miało też miejsca naruszenie przepisu art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Do dnia 31 grudnia 1988 r. żaden z następców prawnych przeddekretowych właścicieli gruntu nie dokonał bowiem zmiany pierwotnie zgłoszonego żądania, a zatem wniosek z 2001 r. organ prawidłowo potraktował jako podanie odrębne od tego z 1946 r. i jako pierwszy wniosek o zwrot nieruchomości, a w konsekwencji trafnie uznał, że został on wniesiony z uchybieniem terminu, o którym mowa w przepisie art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł M.M., zaskarżając wyrok w całości. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie na podstawie art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej, jako: "p.p.s.a.") wniesiono o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2013 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- 1. art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja naruszała przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a to art. 8 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w toku postępowania administracyjnego rzeczywistej woli strony składającej do Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie podanie z dnia 17 grudnia 1946 r. oraz art. 64 § 2 k.p.a. i obowiązującego w dacie wnoszenia podania art. 16 ust. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341) poprzez brak wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych podania z dnia 17 grudnia 1946 r., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że owego podania nie można potraktować jako wniosku złożonego w trybie przepisów art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a wniosków skarżącego zawartych w piśmie z dnia 7 lutego 2001 r. oraz w piśmie z dnia 1 kwietnia 2008 r. jako modyfikacji pierwotnie zgłoszonego żądania przez dawnych właścicieli nieruchomości F. i S. S.;
- 2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez Sąd jedynie do rozpoznania podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów i wniosków, mimo, iż obowiązkiem Sądu było również uwzględnienie z urzędu innych okoliczności ujawnionych w toku prowadzonego postępowania celem dokonania przez Sąd w oparciu o akta sprawy, kontroli działania organów administracji publicznej orzekających w sprawie, co oznaczać miało przede wszystkim zbadanie czy organ nie naruszył prawa, czy prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne oraz czy ustalenie faktyczne w toku postępowania były prawidłowe;
- 3. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że podanie dotyczące zgłoszenia wniosku o przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej powinno być sformalizowane, a żądanie ujęte w podaniu jednoznaczne, podczas gdy, przepis art. 7 dekretu nie wymagał szczególnej formy dla składanego wniosku, co doprowadziło do wydania wyroku Sądu opartego na wadliwych przesłankach, że wniosek przez byłego właściciela nie został złożony w terminie przewidzianym w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, podczas gdy wniosek taki został prawnie skutecznie zgłoszony z zachowaniem terminu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w niniejszej sprawie uprawnione strony postępowania zgłosiły we właściwym terminie wniosek skierowany do Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy dotyczący uprawnień do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], przy czym sformułowanie owego wniosku nie odzwierciedlało rzeczywistej woli stron. Podano, że w 1946 r., czyli tuż po wejściu w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, dotychczasowi właściciele gruntów położonych w granicach administracyjnych m.st. Warszawy mieli jedno żądanie dotyczące wyłącznie przywrócenia im praw do nieruchomości której własność w wyniku wejścia w życie przepisów dekretu utracili. Zdaniem skarżącego organ miał obowiązek ustalić rzeczywistą treść żądania stron, gdy budziła ona jakiekolwiek wątpliwości. Podkreślono, że organy administracji, mimo upływu kilkudziesięciu lat od daty złożenia podania, nie ustaliły takiej rzeczywistej treści żądania, co jest wynikiem zaniedbań i co jest niedopuszczalne. Podkreślono, że dzisiejsze strony postępowania nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji rażących zaniedbań organów administracji publicznej działających w tej sprawie od 1946 r.
Zdaniem skarżącego, wniosek złożony przez dawnych właścicieli z dnia 17 grudnia 1946 r. zasługuje na merytoryczne rozpoznanie. Następcom prawnym małż. S. przysługuje prawo do żądania zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] wraz z ustanowieniem użytkowania wieczystego w odniesieniu do jej gruntu.
Autor skargi kasacyjnej nie zgodził się również ze stwierdzeniem, że wnioski skarżącego z 2001 r. oraz 2008 r. zostały wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Raz jeszcze podkreślono, że wnioski te stanowiły podtrzymanie wcześniej zgłoszonego roszczenia dawnych współwłaścicieli nieruchomości i miały na celu spowodowanie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku z 1946 r.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania - Uniwersytet [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty oparte na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W tej sytuacji w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty procesowe. W ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podniesiono zarzut naruszenia art.151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 i 9 k.p.a. oraz art. 64 § 2 k.p.a. i obowiązującego w dacie wnoszenia podania art. 16 ust. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341). Autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu wyraził pogląd, że obowiązkiem organu jest podjęcie z urzędu czynności zmierzających do wyjaśnienia rzeczywistego żądania wnioskodawcy, w przypadku gdy budzi ono jakiekolwiek wątpliwości. Z tym stwierdzeniem co do zasady należy się zgodzić. Jeżeli bowiem podanie nie jest jednoznaczne, lecz jego treść wywołuje wątpliwości lub podanie zawiera braki to organ, do którego jest skierowane istotnie powinien podjąć czynności celem wyjaśnienia treści żądania zawartego w podaniu lub wezwać stronę do usunięcia braków.
Taki obowiązek organu wynikał zarówno z przepisu art. 16 ust.4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem, jak też wynika z obecnie obowiązującego art. 64 § 2 k.p.a. Rzecz jednak w tym, że podanie S. i F. S. z dnia 17 grudnia 1946 r. jest jednoznaczne i nie nasuwa żadnych wątpliwości. Z treści tego podania wynika, że S. i F. S. zwrócili się do Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] Nr [...] nie jest objęta przez Zarząd W.A.N. Podanie zawiera zatem żądanie wydania zaświadczenia określonej treści, a mianowicie, że przedmiotowa nieruchomości nie jest w zarządzie Wydziału Administracji Nieruchomości Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie. Nie jest to z pewnością żądanie przyznania prawa własności czasowej, czyli żądanie wywodzone z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st.
Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Organ administracji nie miał zatem obowiązku, jak uważa skarżący kasacyjnie, wyjaśniania wątpliwości odnośnie do treści podania S. i F. S. z dnia 17 grudnia 1946 r., bo podanie to nie nasuwa żadnych wątpliwości co do tego, że zawierało jedynie żądanie wydania zaświadczenia określonej treści. Nie zostały zatem naruszone wskazane w skardze kasacyjnej przepisy procesowe.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jedynie do rozpoznania podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów i wniosków. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika bowiem, jakie jeszcze inne okoliczności poza wskazanymi w skardze należało wziąć pod uwagę. Sąd I instancji wnikliwie rozpatrzył cały zebrany materiał dowodowy i odniósł się do wszystkich zarzutów skargi. W skardze kasacyjnej nie wykazano, aby Sąd I instancji orzekł z przekroczeniem granic danej sprawy, jak też nie podano okoliczności przemawiających za tym, że Sąd powinien wyjść poza granice skargi, a zaniechanie to miało wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji rozpatrzył sprawę wszechstronnie, przedstawiając w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pełną argumentację dla wykazania trafności rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego - art. 7 ust.2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wskazany przepis nie wymagał szczególnej formy wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego). Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie można wyprowadzić wniosku, że podanie dotyczące zgłoszenia żądania o przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej powinno być sformalizowane.
Sąd I instancji trafnie natomiast stwierdził, że żądanie zawarte w piśmie F. i S. S. z dnia 17 grudnia 1946 r. nie mogło być potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości warszawskiej złożony w trybie art. 7 dekretu, gdyż żądanie sformułowane w tym piśmie jest jednoznaczne - autorzy pisma domagali się wydania zaświadczenia stwierdzającego, że sporna nieruchomość nie jest objęta zarządem Wydziału Administracji Nieruchomości Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie. Prawidłowo również Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, że późniejsze pisma z dnia 7 lutego 2001 r. z dnia 1 kwietnia 2008 r. złożone przez M.M. nie mogły być uznane za modyfikację wniosku dekretowego skoro wniosek ten nie został złożony. Oba wskazane pisma zostały złożone także z uchybieniem terminu określonego w art. 82 ust. 2 obowiązującej do 31 grudnia 1997 r. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 z późń. zm.).
Przepis art. 82 ust. 2 wskazanej ustawy dopuszczał możliwość zgłoszenia wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego i o zwrot budynków stanowiąc, że poprzedni właściciele działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, oraz domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, lub ich następcy prawni mogą zgłosić w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie wymienionych gruntów w użytkowanie wieczyste. Termin określony w tym przepisie był terminem materialnym - zawitym, nieprzywracanym.
Również obecnie obowiązujący art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przewiduje możliwość zwrotu nieruchomości poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wygasły, jeżeli w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. zgłosili oni lub ich następcy prawni wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste. Termin do złożenia wniosku - 31 grudnia 1988 r. - określony w wyżej przytoczonych przepisach jest terminem materialnym - zawitym, nieprzywracanym.
Objęcie nieruchomości przez Gminę m.st. Warszawy nastąpiło w dniu 25 listopada 1948 r. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, zatem 6-miesięczny termin, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upłynął w dniu 25 maja 1949 r.
Zagadnienie dotyczące charakteru terminu do złożenia wniosku dekretowego było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie powiększonym. W uchwale pięciu sędziów z dnia 14 października 1996, OPK 19/96, publ. ONSA 1997, Nr 2, poz.
56) NSA stwierdził, że do terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu (art. 58- 60). W uzasadnieniu wskazanej uchwały NSA wywiódł, że termin 6-miesięczny ma charakter terminu prawa materialnego, zawitego a skutkiem tego jest niemożność dochodzenia roszczenia po jego upływie.
Wnioski złożone przez M.M. w dniu 7 lutego 2001 r. i w dniu 1 kwietnia 2008 r. zostały złożone po upływie terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu, jak też po upływie terminów, o których mowa w art. 82 ust. 2 nieobowiązującej już ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i w art. 214 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oczywistym jest, że uprawnienia przedwojennych właścicieli przewidziane w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami mogą być realizowane przez przedwojennych właścicieli, którzy nie uzyskali prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu nie są to uprawnienia tożsame z przewidzianymi w art. 7 ust. 2 dekretu, gdyż dotyczą określonych przedmiotowo nieruchomości wskazanych w art. 214 ustawy, ale w każdym razie są to uprawnienia, które mogą być skuteczne pod warunkiem zachowania terminu - zgłoszenia żądania do dnia 31 grudnia 1988 r. Po upływie tego terminu wygasa możliwość dochodzenia uprawnienia przewidzianego w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. Uczestnik postępowania Uniwersytet [...] złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, jednakże przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawierają normy prawnej umożliwiającej uwzględnienie tego wniosku.