Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 23 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 524/09, oddalił skargę A.Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. decyzją z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję personalną Dyrektora Aresztu Śledczego w B. nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761, z późn. zm.) zawieszono A.Z. w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy, w oparciu o art. 120 ust. 1 tej ustawy zawieszono mu od najbliższego terminu płatności wypłatę 50% należnego uposażenia, zaś na podstawie art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., dalej jako K.p.a.), nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, ze względu na wyjątkowo ważny interes służby.
W uzasadnieniu podał, że w dniu 19 lutego 2009 r. dyrektor Aresztu Śledczego w B. postanowieniem Nr [...] wszczął wobec skarżącego postępowanie dyscyplinarne w związku z odmową wykonania polecenia służbowego polegającego na poddaniu się badaniom w Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w O. mającym na celu ustalenie przydatności do służby skarżącego oraz w związku z niedopełnieniem obowiązków służbowych funkcjonariusza wynikających z przepisów wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, tj. § 20 ust. 1 pkt 3 Regulaminu w sprawie pełnienia służby przez funkcjonariusza Służby Więziennej.
Zaskarżoną decyzją personalną Nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. ([...]) w związku z toczącym się postępowaniem dyscyplinarnym, dyrektor aresztu zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy, tj. do dnia 23 maja 2009 r. z jednoczesnym zawieszeniem od najbliższego terminu płatności, wypłaty 50% należnego uposażenia.
Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu nieprawidłowej interpretacji art. 37 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, organ odwoławczy wskazał,
IOSK 1516/09 że nie jest on powiązany z ust. 1 tego artykułu. Oba przepisy stanowią o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych, z tym że w ust. 1 przewidziano przesłanki obligatoryjnego zawieszenia funkcjonariusza, zaś w ust. 2 -fakultatywnego, a zatem zawieszenie odwołującego się w czynnościach służbowych na podstawie art. 37 ust. 2 było zasadne i zgodne z obowiązującymi przepisami.
W jego ocenie postawa odwołującego się, polegająca na odmowie wykonania polecenia służbowego mogła budzić obawy, czy w dalszym ciągu będzie on prawidłowo realizował zadania służbowe w bezpośrednim kontakcie z bronią, bez narażania na niebezpieczeństwo siebie i innych osób. Dopuszczenie funkcjonariusza do służby w bezpośrednim kontakcie z bronią bez orzeczenia przez komisję lekarską o jego przydatności do pełnienia służby, godziłoby w dobro służby, jakim jest zapewnienie porządku i bezpieczeństwa w jednostce. W myśl § 23 regulaminu z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu pełnienia służby przez funkcjonariuszy Służby Więziennej skierowany do komisji lekarskiej funkcjonariusz jest obowiązany bez zbędnej zwłoki poddać się badaniom lekarskim zleconym przez komisję lekarską, zaś dyrektor jednostki ma prawo skierować funkcjonariusza na badania kontrolne (art. 38 powołanej wyżej ustawy). Stosownie do treści art. 125 ust. 3 pkt 2 tej ustawy odmowa wykonania lub niewykonanie polecenia służbowego, jest naruszeniem dyscypliny służbowej, za które funkcjonariusz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną.
Natomiast, obszerna korespondencja z odwołującym się świadczy o tym, że nie naruszono art. 10 § 1 K.p.a. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności było niezbędne z uwagi na zaistniałe przesłanki zawieszenia funkcjonariusza w obowiązkach służbowych.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A.Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji
W uzasadnieniu skargi powtórzył on argumenty zawarte w odwołaniu. Ponadto, podniósł, że postępowanie dyscyplinarne zakończyło się wydaniem w dniu 18 marca 2009 r. orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, a zatem z tym dniem ustały przesłanki zawieszenia go w czynnościach służbowych. W ocenie skarżącego powinno to skutkować zastosowaniem art. 162 K.p.a. w zw. z § 17 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. nr 135, poz. 634) i art. 120 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej.
IOSK 1516/09
Poza tym, skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji niewykazanie zaistnienia przesłanki zawieszenia w czynnościach służbowych oraz, że nie był on uprawniony do kierowania go na badania lekarskie, zaś niewykonanie przedmiotowego polecenia służbowego nie stwarzało zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku w jednostce. Skarżący wskazał, że posiada aktualne orzeczenie
Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w O. z dnia 9 lutego 1998 r. potwierdzające jego przydatność do służby. Stwierdził również, że powtórnie został oskarżony o ten sam czyn, gdyż orzeczeniem o wymierzeniu kary dyscyplinarnej z dnia 24 grudnia 2008 r. został ukarany za czyn, o którym mowa w art. 125 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej. Dodał, że nie miał obowiązku przebywania w miejscu zamieszkania, ani pozostawania w stałej dyspozycji telefonicznej. Skoro nie otrzymał wezwania do przybycia do jednostki, to nie było możliwe postawienie mu zarzutu naruszenia § 22 regulaminu. Nie informował o zmianie miejsca zamieszkania, gdyż taka sytuacja nie zaistniała, zaś fakt, że budynek przy ul. Kościuszki 40 przeznaczony jest do rozbiórki nie oznacza, że w nim nie mieszka.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wskazując, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W uzasadnieniu wyroku podał, że w rozpoznawanej sprawie kwestią sporną była zasadność zawieszenia skarżącego w obowiązkach służbowych na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Przepis ten stanowi, że funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo nieumyślne, ścigane z urzędu, lub postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby.
W ocenie Sądu pierwszej z treści cytowanej regulacji prawnej wynika, że ustawodawca przewidział dwa warunki niezbędne do fakultatywnego zawieszenia funkcjonariusza Służby Więziennej w czynnościach służbowych, tj. wszczęcie jednego z wymienionych w tym przepisie postępowań oraz celowość zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych ze względu na dobro postępowania lub dobro służby. A zatem organ Służby Więziennej może zawiesić funkcjonariusza w czynnościach służbowych o ile wykaże, że spełnione zostały oba powyższe warunki.
IOSK 1516/09
W tym celu musi wskazać, że wszczęto określone w art. 37 ust. 2 ustawy o Służbie
Więziennej postępowanie oraz dokonać wykładni pojęć "dobro służby" lub "dobro postępowania" i odnieść je do stanu faktycznego sprawy.
W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji wskazał, że Dyrektor Aresztu Śledczego w B. postanowieniem z dnia 19 lutego 2009 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu, który został obwiniony za określone w art. 125 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej naruszenie dyscypliny służbowej, gdyż nie stawił się przed Wojewódzką Komisją Lekarską MSWiA w celu zbadania zdolności fizycznej i psychicznej do służby, nie podał aktualnego adresu zamieszkania i numeru telefonu oraz nie pozostawał w stałej dyspozycji przełożonego do spraw osobowych w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych.
Ponadto wskazał, że organ odwoławczy wyjaśnił, iż pod pojęciem dobra służby rozumie zapewnienie porządku i bezpieczeństwa w jednostce, a wartości te naruszyłoby dopuszczenie funkcjonariusza do służby w bezpośrednim kontakcie z bronią bez orzeczenia przez komisję lekarską o jego przydatności do pełnienia służby. Postawa skarżącego polegająca na odmowie wykonania tego polecenia budziła obawy, czy w dalszym ciągu będzie on prawidłowo realizował zadania służbowe w bezpośrednim kontakcie z bronią, bez narażania na niebezpieczeństwo siebie i innych osób.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że decyzja podejmowana na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej ma charakter uznaniowy, a kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ administracji przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zauważył, że wprawdzie z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, jaki cel miało zawieszenie skarżącego w obowiązkach służbowych, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., to jednak uchybienie to usunął organ odwoławczy, który wykazał, że w stanie faktycznym sprawy zaistniały obie przesłanki zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. Z tych względów zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. uznał za nietrafny.
IOSK 1516/09
Odnosząc się natomiast do zarzutu nieuzasadnionego nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 zdanie pierwsze K.p.a., wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organy Służby Więziennej powołały się na wyjątkowo ważny interes służby. Wprawdzie organ pierwszej instancji ograniczył się wyłącznie do wskazania tej przesłanki, lecz organ odwoławczy wyjaśnił, co należy rozumieć pod tym pojęciem w niniejszej sprawie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przesłankę tę stanowią przydatność funkcjonariusza do służby oraz pozostawanie przez niego w dyspozycji przełożonego.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji istnienie wątpliwości co do zdolności skarżącego do pełnienia służby, szczególnie, gdy ma on kontakt z bronią oraz niewypełnienia obowiązków służbowych skutkujących brakiem możliwości kontaktu z nim, ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania jednostki Służby Więziennej i uzasadniało zastosowanie art. 108 § 1 K.p.a.
Ponadto Sąd pierwszej instancji zauważył, że wprawdzie nadanie decyzji organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności w jej uzasadnieniu zamiast w sentencji było nieprawidłowe, to jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w sprawie zawieszenia funkcjonariusza na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej istotne jest wykazanie tylko przesłanek wymienionych w tym przepisie i te kwestie zostały przez organu wyjaśnione. Natomiast w postępowaniu tym nie było potrzeby badania zasadności i prawidłowości kierowania skarżącego na badania lekarskie, czy też niewykonania przez niego obowiązków służbowych polegających na pozostawaniu w dyspozycji przełożonych, w tym aktualizacji danych adresowych. W tej sprawie nie jest również badana okoliczność i prawidłowość wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Wszczęcie tego postępowania stanowi wyłącznie jedną z przesłanek koniecznych do zawieszenia funkcjonariusza Służby Więziennej w obowiązkach służbowych.
Sąd pierwszej instancji za niezasadny uznał również zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 37 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, albowiem fakultatywne zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie zachodzi, tylko wówczas gdy popełni on przestępstwo nieumyślne, które jednocześnie stanowi wykroczenie dyscyplinarne. Możliwość zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych zachodzi w razie wszczęcia przeciwko
IOSK 1516/09 niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo nieumyślne, ścigane z urzędu lub w przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby. Z treści art. 37 ust. 2 cyt. ustawy wynika wprost, że podstawą zawieszenia może być zarówno wszczęcie postępowania karnego w sprawie o określone w nim przestępstwo, jak i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, bez względu na to, czy zarzucane przewinienie dyscyplinarne jest jednocześnie przestępstwem nieumyślnym ściganym z urzędu.
W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji przyjął, że w stanie faktycznym sprawy nie miał zastosowania art. 162 K.p.a., albowiem w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w w/w przepisie. Wskazał, że fakt zakończenia postępowania dyscyplinarnego i wydania orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej w innej sprawie nie powoduje, że decyzja w przedmiocie zawieszenia stała się bezprzedmiotowa. O bezprzedmiotowości postępowania można mówić, wówczas gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Może to być utrata bytu prawnego przez podmiot postępowania administracyjnego, rezygnacja przez stronę z uprawnień, zmiana stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonywanie decyzji lub zmiana stanu prawnego, o ile powoduje ona skutek bezprzedmiotowości (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego.
Komentarz, Warszawa 2006, str. 489 i str, 785). W tym przypadku wymierzenie kary dyscyplinarnej nie spowodowało, że nie ma przedmiotu postępowania w sprawie zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. Ponadto, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie zawieszono go w czynnościach służbowych na czas trwania postępowania dyscyplinarnego, lecz na okres trzech miesięcy, zgodnie z art. 37 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: P.p.s.a.), skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.Z. reprezentowany przez adwokata i na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zaskarżając go w całości zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie naruszenie:
IOSK 1516/09
- - art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. polegającym na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy obowiązkiem Sądu było stwierdzenie naruszenia art. 37 ust. 2 ustawy o
Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), gdyż w stanie faktycznym sprawy jako podstawa materialna rozstrzygnięcia nie miał on zastosowania. Organy nie wykazały bowiem, potrzeby i celu stosowania do tego przepisu prawa. Nie wykazano też konkretnej podstawy zawieszenia go w obowiązkach służbowych, tzn. czy zawieszono go w obowiązkach z uwagi i powołaniem się na dobro postępowania czy też z uwagi na dobro służby. Skoro bowiem nie przesądzono o konkretnej podstawie prawnej i czy w niniejszej sprawie organy słusznie i prawidłowo zastosowały art. 37 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej to nie sposób ocenić, czy dokonano prawidłowej oceny faktów i zastosowania podstawy prawnej. A zatem Sąd pierwszej instancji wadliwie wykonał swój ustrojowy obowiązek kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem, wynikający z art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych (dalej: P.u.s.a.) oraz z art. 3 § 2 P.p.s.a., co ma istotny wpływ na wynik sprawy;
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., wobec nieuwzględnienia skargi w sytuacji, gdy zaskarżone decyzje nie wyjaśniały dlaczego organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję i w jakim celu z tak dalekim okresem jej obowiązywania, skoro zgodnie z § 17 ust.1. rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 roku w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z 1996 r. Nr 135 poz. 634 ze zm.), postępowanie dyscyplinarne powinno zakończyć się w terminie do 30 dni od dnia jego wszczęcia. Przy czym, w niniejszej sprawie zakończyło się ono w dniu 18 marca 2009 roku. Zdaniem kasatora, w zaskarżonych decyzjach organy nie wykazały i nie ustalił tego również Sąd pierwszej instancji - potrzeby i celu tak odległego zawieszenia w obowiązkach służbowych. Podkreślił również, iż użycie przez prawodawcę określeń prawnie niezdefiniowanych zobowiązuje organ sprawujący kontrolę legalności decyzji wydanych na podstawie takich przepisów do rozważenia, czy dokonana przez organ administracji ocena okoliczności sprawy nie nosi cech dowolności, lub nie przekroczyła granic swobody interpretacji tych określeń na tle konkretnego stanu faktycznego.
art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., wobec nieuwzględnienia skargi w części dotyczącej uzasadnienia zaskarżonej decyzji, pomimo stwierdzenia przez Sąd, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu
IOSK 1516/09 pierwszej instancji nie odpowiada prawu. W ocenie autora skargi kasacyjnej tego typu naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż nie sposób wykluczyć, że decyzja organu mogła być uchylona choćby nawet w części dotyczącej jej uzasadnienia, gdyż nie odpowiadało ono prawu i z powodu jej błędności, czego w sprawie nie uczyniono;
art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. przez brak wystarczającego przedstawienie stanu sprawy i rzetelnego dokonania ustaleń faktycznych sprawy i oceny zebranych w sprawie dowodów czym naruszono również art. 3 § 1 P.p.s.a., a co skutkowało błędną oceną zasadności zarzutów i przyczyniło się do bezzasadnego oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Zdaniem skarżącego, Sąd pierwszej instancji mylnie przyjął, że organ odwoławczy dokonał wydania decyzji odpowiadającej prawu, jak i to, iż podstawą materialną jej wydania był art. 37 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej. Tymczasem w zaskarżonych decyzjach organów pierwszej i drugiej instancji nie powołano podstawy prawnej z art. 37 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej. Wskazał również, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć tylko do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego.
art. 134 § 1 P.p.s.a. wobec tego, że Sąd pierwszej instancji, nie wyszedł poza granice skargi, pomimo, iż w danej sprawie powinien i mógł to uczynić. Skarga wskazywała bowiem na niejasne uzasadnienie zaskarżonych decyzji i niejasny termin jej obowiązywania, w sytuacji gdy ustały przesłanki do zawieszenie w czynnościach służbowych. Konkretna i należyta ocena wszystkich zarzutów podniesionych w skardze dałaby wynik odmienny od tego, który przyjął Sąd pierwszej instancji powołując samodzielnie art. 37 ust. 3 ustawy o Służbie
Więziennej i to w sytuacji, gdy przeciwko skarżącemu nie toczyło się postępowanie karne, a w zaskarżonych decyzjach powołano się tylko na art. 37 ust. 2 tej ustawy.
Dodatkowo wskazał, że odpowiedzialność dyscyplinarna jest niezależna od odpowiedzialności karnej, a ustanie postępowania dyscyplinarnego z powodu jego zakończenia powoduje ustanie przesłanek zawieszenia w obowiązkach służbowych. Bliskość odpowiedzialności karnej i dyscyplinarnej, wynikająca z ich represyjnego charakteru, nie oznacza bowiem ich tożsamości. Wobec tego niezrozumiałe jest powoływanie się przez Sąd pierwszej instancji na art. 37 ust. 3 w/w ustawy, który odnosi się do postępowania karnego.
IOSK 1516/09
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 P.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonych decyzji organu pierwszej i drugiej instancji, bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych lub przedłożonego spisu kosztów.
Ponadto, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że jeżeli organ zakończył postępowanie dyscyplinarne to decyzja o zawieszeniu stała się bezprzedmiotowa.
Kasator zakwestionował również stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w części stanowiącej jej uzasadnienie, nie stanowi naruszenie prawa, które miało by wpływ na wynik sprawy.
Poza tym, podał, że Sąd pierwszej instancji powinien zbadać przesłanki zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, jak również przesłanki zawieszenia na okres do 23 maja 2009 r, skoro zgodnie z cyt rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości, postępowanie dyscyplinarne powinno zakończyć się w terminie 30 dni.
W ocenie autora skargi kasacyjnej, nietrafnie Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że dopuszczenie funkcjonariusza do służby z bronią bez orzeczenia lekarskiego o przydatności do jej pełnienia, naruszałoby dobro służby i może budzić uzasadnione obawy, co do bezpieczeństwa jego oraz innych osób.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w § 2 art. 183 powołanej ustawy, które w rozpoznawanej sprawie nie występują.
Stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to
IOSK 1516/09 mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skuteczne zakwestionowanie prawidłowości kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest możliwe w przypadku wskazania przepisów prawa, które naruszył sąd, a następnie powiązanie zarzutów z nimi związanych z normami prawa procesowego bądź materialnego, które wadliwie zastosowano w postępowaniu administracyjnym, a nadto wykazanie, że mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokładne określenie i uzasadnienie postawionych w skardze zarzutów ma decydujące znaczenie dla możliwości badania danej sprawy przez Sąd drugiej instancji, który nie jest uprawniony do powtórnej kontroli zaskarżonej decyzji w jej całokształcie, tak jak może to uczynić Sąd pierwszej instancji. Nie może on bowiem z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych wad niż wskazane w skardze kasacyjnej.
W tej sytuacji kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze.
Przypomnieć należy, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania i stwierdzenie, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, ale wymagane jest również podanie przez skarżącego uzasadnienia, w którym wykazać należy, że powołane naruszenie prawa wywarło wpływ na wynik sprawy. Użyte w powołanym przepisie słowo "wpływ" należy rozumieć w ten sposób, że pomiędzy wydanym wyrokiem, a błędem postępowania musi zachodzić związek przyczynowy (por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r. II FSK 461/08. Lex nr 5246760).
Za chybiony uznać należy zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 37 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej
Stosowanie do treści art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza tego ostatniego przepisu prowadzi do wniosku, że warunkiem jego zastosowania jest stwierdzenie przez Sąd naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej. Zauważyć jednak należy, iż przepis na którego naruszenie
IOSK 1516/09 wskazał kasator tj. art. 37 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, jest przepisem prawa materialnego, a nie przepisem postępowania.
Wadliwość sformułowanego zarzutu uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jego zasadności. W związku z powyższym, jedynie ubocznie wskazać należy, iż w sprawie bezspornym jest, że Dyrektor Aresztu Śledczego w B. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. zawiesił A.Z. w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy w związku z wszczętym przeciwko niemu postępowaniem dyscyplinarnym, uznając, iż jest to celowe z uwagi na dobro służby, a Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia 23 czerwca 2009 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Jako podstawę prawną jej podjęcia wskazał art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.)
Sąd pierwszej instancji prawidłowo podzielił stanowisko organu drugiej instancji, iż w okolicznościach tej sprawy przesłanki uzasadniające zastosowanie wobec skarżącego zawieszenia go w czynnościach służbowych zostały spełnione.
W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, iż zaskarżone decyzje prawa nie naruszały i na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił, albowiem w tej sprawie nie doszło do innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
Ponadto, zauważyć należy, iż skarżący zarzut ten powiązał także z naruszeniem art. 1 P.u.s.a. oraz art. 3 § 2 P.p.s.a. Przypomnieć należy, że naruszenie art. 1 P.u.s.a. nie może stanowić samoistnej podstawy naruszenia przepisów bez wskazania konkretnej normy procesowej, która została naruszona, albowiem przepis ten ma charakter ustrojowy i określa funkcje pełnione przez sądy administracyjne. Nie reguluje on natomiast postępowania przed sądem administracyjnym i z tego względu nie może stanowić samoistnej podstawy naruszenia przepisów postępowania sądowo administracyjnego (por. wyrok NSA. z dnia 12 marca 2009 r. II FSK 1659/07 LEX nr 497758)
Z kolei, odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 3 § 2 P.p.s.a, wyjaśnić należy, że powołanie w skardze kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu prawa w sytuacji, gdy jest on złożony z kilku jednostek redakcyjnych, nie stanowi prawidłowego sformułowania podstawy kasacyjnej. Należało zatem określić dokładnie, który z punktów art. 3 § 2 P.p.s.a. został
IOSK 1516/09 naruszony i na czym to naruszenie polegało oraz jego wpływ na treść kwestionowanego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem, samodzielnie konkretyzować zarzutu skargi kasacyjnej ani uściślić bądź w inny sposób go korygować. Związanie granicami skargi kasacyjnej powoduje bowiem, iż nieprecyzyjne określenie naruszenia art. 3 § 2 P.p.s.a skutkowało tym, że Sąd nie mógł domniemywać o naruszenie którego z punktów tego art. chodzi, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2004 r. sygn. akt GSK 10/04 Monitor Prawniczy 2004/9/392.).
Jako nietrafny ocenić naieży również zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 iit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.
Stosownie do treści art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak na wstępie wskazano, norma wynikająca z art. 145 § 1 pkt 1 iit. c) P.p.s.a. wymaga aby, naruszenie przepisów postępowania w tym przypadku art. 107 § 3 K.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, który dokonał ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, jednoznacznie wskazuje, iż przesłanką zastosowania art. 37 ust. 2 cyt. ustawy o Służbie Więziennej było wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i uznanie, że zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych jest celowe z uwagi na dobro służby. Natomiast wbrew stanowisku skarżącego, brak w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji precyzyjności w określeniu celu zawieszenia go w czynnościach służbowych, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, czego wymaga art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Przechodząc do rozpoznania kolejnego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., podkreślić należy, że w przepisie art. 141 § 4 nie chodzi o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem, a oddalenie skargi następuje w wyniku podjęcia przez Sąd
IOSK 1516/09 rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy zaskarżonego aktu lub czynności w wyniku niestwierdzenia zaistnienia żadnych z wad uzasadniających uznanie ich niezgodności z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że motywy zaskarżonego wyroku odpowiadają wymogom określonym w tym przepisie, gdyż Sąd ustalił w pełni stan faktyczny niniejszej sprawy i ocenił prawidłowość podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy przez organy administracji. Przedstawienie bowiem podstawy faktycznej rozstrzygnięcia mieści się w obowiązku przedstawienia stanu sprawy, a ten został dokładnie wyjaśniony, w związku z czym zarzut o naruszeniu tego przepisu jest nieuzasadniony.
Z kolei odnosząc się do podniesionych przez autora skargi kasacyjnej zastrzeżeń dotyczących powołania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku art. 37 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, stwierdzić należy, iż są one nietrafne.
Przypomnieć należy, iż stosowanie do treści w/w przepisu zawieszenie w czynnościach służbowych może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące (zdanie 1.), a szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego (zdanie 2.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis, ten reguluję kwestie okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. Przy czym, zdanie pierwsze tego przepisu, mające zastosowanie zarówno do zawieszenia będącego następstwem wszczęcia podstępowania karnego, jaki i dyscyplinarnego określa zasadniczo nieprzekraczalny czas stosowanie tej instytucji tj. okres 3 miesięcy. Natomiast zdanie drugie cyt. przepisu odnosi się tylko i wyłącznie do takiego zawieszenia w czynnościach służbowych, które jest następstwem wszczęcia postępowania karnego, jest szczególnie uzasadnione, a co więcej może zostać przedłużone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego.
A zatem w przedmiotowej sprawie miał zastosowanie art. 37 ust. 3 zd. pierwsze cyt. ustawy na podstawie, którego organ mógł określić okres zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych na 3 miesiące.
Z powyższych rozważań wynika, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pktl lit. a P.p.s.a, uznać należy za niezasadny, gdyż przepis prawa materialnego, który wskazał Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, tj. art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761
IOSK 1516/09 ze zm.) miał w tej sprawie zastosowanie, choć tylko w części, o której mowa w zdaniu pierwszym.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla oceny prawnej przedmiotowego rozstrzygnięcia nie miał natomiast znaczenia powołany przez autora skargi kasacyjnej § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej. Zgodnie z tym przepisem, postępowanie dyscyplinarne powinno być zakończone w terminie 30 dni od dnia wszczęcia postępowania, natomiast ust. 2 cyt. przepisu stanowi, iż w uzasadnionych przypadkach przełożony może przedłużyć postępowanie dyscyplinarne na czas oznaczony.
Zauważyć należy, iż cyt. przepis reguluje kwestię postępowania dyscyplinarnego, a nie postępowania w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych. Co więcej termin oznaczony w ust. 1 tegoż przepisu ma charakter instrukcyjny, albowiem z przekroczeniem w/w terminu ustawodawca nie związał jakichkolwiek ujemnych przesłanek.
Przede wszystkim jednak, podkreślić należy, iż jak wyżej wskazano podstawą oznaczenia terminu zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych skarżącego, jest art. 37 ust. 3 (zd. 1.) ustawy o Służbie Więziennej. A zatem powołany powyżej przepis cyt. rozporządzenie nie miał w tej sprawie zastosowania.
W skardze kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie skarżący zarzucił również, iż Sąd pierwszej instancji naruszył art. 134 § 1 P.p.s.a
W przedmiotowej sprawie nie wystąpiło naruszenie tego przepisu, gdyż Sąd pierwszej instancji wypełnił obowiązek skontrolowania zaskarżonego orzeczenia pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi powoduje, że Sąd pierwszej instancji ma obowiązek rozpoznania sprawy we wszystkich jej aspektach, zatem pod kątem zgodności zaskarżonego aktu tak z przepisami materialnymi, jak i proceduralnymi i danie temu wyrazu w uzasadnieniu wyroku. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji takiej oceny dokonał, chociażby odwołując się przy ocenie do treści art. 37 ust. 3 zd. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. nie naruszył
IOSK 1516/09
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 ustawy -P.p.s.a., podlega oddaleniu.