Postanowienie NSA z 18 marca 2008 r., I OSK 152/08

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 3 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. L.

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 104/06 o odrzuceniu skargi Z. L. na decyzję Komendanta Głównego Straży Pożarnej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej mianowania na stanowisko służbowe postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rajewska

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt IISA/Wa 2011/05 odrzucił skargę Z. L. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] w przedmiocie mianowania na stanowisko służbowe, stwierdzając że skarga ta podlegała odrzuceniu, gdyż została złożona po upływie terminu określonego w art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. – dalej ustawy P.p.s.a.). Zaskarżoną decyzję doręczono Z. L. w dniu 16 sierpnia 2005 r. Skarżący nadał natomiast skargę dopiero w dniu 19 października 2005 r., co wynika z daty stempla pocztowego na kopercie.

Następnie postanowieniem z dnia 28 marca 2006 r. sygn. akt IISA/Wa 104/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Z. L. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...].

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 października 2006 r. sygn. akt I OZ 991/06 uchylił powyższe postanowienie z dnia 28 marca 2006 r. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że Z. L. złożył skargę dnia 22 grudnia 2005 r. Tego dnia skarżący złożył - za pośrednictwem organu - wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając do niego skargę wniesioną już 19 października 2005 r., a następnie odrzuconą postanowieniem z dnia 7 grudnia 2005 r. z uwagi na jej złożenie z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Stąd błędem było potraktowanie przez Sąd I instancji – wniesionej wraz z wymienionym wnioskiem skargi - jako nowego środka zaskarżenia w odrębnej sprawie. Tym samym przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję organu z [...] należało brać pod uwagę dzień 19 października 2005 r. jako datę jej wniesienia, a nie 22 grudnia 2005 r.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 grudnia 2006 r. odrzucił - jako spóźniony - wniosek Z. L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powołaną decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...].

Zażalenie Z. L. na to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 21 marca 2007 r. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustała w dniu 18 października 2005 r. Żądanie przywrócenia terminu do wniesienia skargi powinno być zatem złożone najpóźniej w dniu 25 października 2005 r., natomiast skarżący wniosek taki złożył dopiero 22 grudnia 2005 r., czyli po upływie ustawowego terminu do wniesienia takiego żądania.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 maja 2007 r. odrzucił skargę Z. L. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...]. W uzasadnieniu powołał się na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2007 r. i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2006 r. Stwierdził ponadto, że odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi oznacza, że skarga ta została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i 3 ustawy P.p.s.a.

Z. L., reprezentowany przez radcę prawnego - pełnomocnika z urzędu złożył skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. W skardze, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a ponadto "zasądzenia" kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zarzucił naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 ustawy P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia skargi, co w konsekwencji skutkowało nieuzasadnioną odmową przywrócenia terminu do dokonania tej czynności.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, że skarżący, składając skargę w dniu 19 października 2005 r. działał w przekonaniu, że uczynił to w terminie. Fakt złożenia skargi po upływie ustawowego terminu w pełni uświadomił sobie dopiero po otrzymaniu w dniu 15 grudnia 2005 r. orzeczenia o odrzuceniu skargi. W dniu 22 grudnia 2005 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie mu terminu do wniesienia skargi, załączając ponownie, uprzednio już wniesioną skargę, tym samym zachował termin określony w art. 87 § 1 ustawy P.p.s.a. Natomiast data 18 października 2005 r., błędnie oraz na skutek nieznajomości i niezrozumienia pojęć prawnych, w wyjaśnieniach z dnia 9 marca 2006 r. została wskazana przez skarżącego jako data ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia skargi. Gdyby skarżący już w dniu 18 października 2005 r. zdawał sobie sprawę z przekroczenia omawianego terminu, to zapewne już wtedy złożyłby wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu jako spełniającego wymogi zawarte w art. 87 § 1, ustawy P.p.s.a. a następnie jego uwzględnienie w oparciu o art. 86 § 1 ustawy P.p.s.a. pozwoli na rozpoznanie wniesionej skargi i dokonanie przez sąd administracyjny oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Kasator dodał także, że dopuszczalne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu po odrzuceniu skargi. Podobne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3288/05, stwierdzając, iż "Nie można wyłączyć możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu po odrzuceniu przez sąd skargi z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zarzuty skargi kasacyjnej są całkowicie chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył bowiem art. 86 § 1 i art. 87 § 1 ustawy P.p.s.a., gdyż przepisów tych nie stosował i nie mógł stosować. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji było odrzucenie skargi na podstawie art. 58 §1 pkt 2 i 3 w związku z art. 53 ustawy P.p.s.a, a nie kwestia przywrócenia terminu do złożenia takiego środka zaskarżenia.

Autor skargi kasacyjnej zdaje się nie zauważać, że żądanie Z. L. o przywrócenie mu terminu do złożenia skargi zostało już prawomocnie rozstrzygnięte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia z dnia 13 grudnia 2006 r. odrzucił bowiem - jako spóźniony - wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powołaną decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...]. Zażalenie Z. L. od tego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny oddalił natomiast postanowieniem z dnia 21 marca 2007 r. Zarzuty skargi kasacyjnej wniesionej wprawdzie od postanowienia Sądu I instancji z 17 maja 2007 r., ale ograniczające się w istocie wyłącznie do kwestii terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia żądania przywrócenia terminu do wniesienia skargi, stanowią zatem niedopuszczalną polemikę z prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2007 r.

Skarga kasacyjna podlegała jednak uwzględnieniu, ale z innych przyczyn, które Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie zachodzi nieważność postępowania z przyczyn określonych w art. 183 § 2 pkt 3 ustawy P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 maja 2007 r. odrzucił bowiem skargę Z. L. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...], mimo że ta sama skarga wcześniej została odrzucona prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt IISA/Wa 2011/05. Postanowienie z dnia 17 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 104/06 zostało zatem wydane w sprawie, która została już prawomocnie osądzona. W sprawie zachodzi zatem nieważność postępowania w rozumieniu powołanego art. 183 § 2 pkt 3 ustawy P.p.s.a.

Zauważyć ponadto należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając poprzednio postanowieniem z dnia 13 października 2006 r. sygn. akt I OZ 991/06 postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2006 r., jednoznacznie stwierdził, że skarga załączona do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie może być potraktowana jako nowy środek zaskarżenia w odrębnej sprawie. Do powyższego wniosku Z. L. dołączył bowiem tę samą skargę, która z uwagi na uchybienie terminu do jej złożenia, została już odrzucona postanowieniem Sądu I instancji z dnia 7 grudnia 2005 r. Ta ocena była wiążąca także dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzekającego w niniejszej sprawie.

Dodatkowo podnieść również trzeba, iż zgodnie z art. 87 § 1 ustawy P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do Sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Strona, składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, powinna zatem sama, albo na wezwanie przewodniczącego, dołączyć do tego wniosku skargę. Jednakże wymóg ten dotyczy tylko sytuacji, gdy poprzednio taka skarga nie została złożona. Strona składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, odrzuconej z powodu jej wniesienia po upływie ustawowego terminu, nie ma obowiązku złożenia ze wspomnianym wnioskiem nowej skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt II FZ 646/07, iż odmienna argumentacja przytoczona w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2000 r. sygn. akt III ZP 1/00 (OSNC 2001, nr 1, poz. 1 oraz OSNAPIUS 2000, nr 4, poz. 887) "nie jest adekwatna do specyfiki postępowania przed sądami administracyjnymi." Wprawdzie prawomocne odrzucenie pisma istotnie niweczy wszelkie skutki procesowe związane z jego wcześniejszym wniesieniem, jednakże przez kilkadziesiąt lat przyjmowano w sądownictwie powszechnym, a w sądownictwie administracyjnym przyjmuje się nadal, że w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego uprzednio odrzuconego, sam wniosek kryje założenie, że strona "podtrzymuje" środek wcześniej złożony".

Z tych przyczyn, na podstawie art. 183 § 2 pkt 3 i art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.

Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ustawy P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 ustawy P.p.s.a.