Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 80/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skarg [...] Towarzystwa [...] i S. D., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] października 2008 r. nr [...].
Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:
Wójt Gminy Jerzmanowa, decyzją z dnia [...] października 1999 r. nr [...], zatwierdził projekt podziału nieruchomości stanowiącej współwłasność S. D. i M. M., położonej w obrębie [...], składającej się z działki nr [...] o pow. 4,23 ha na działki od nr [...] do nr [...], zawierając w uzasadnieniu decyzji zapis, że na podstawie oświadczenia z dnia 1 października 1999 r. działki nr [...] i [...], wydzielone pod drogę dojazdową do działek o nr [...] do [...] przechodzą na własność Gminy Jerzmanowa nieodpłatnie po uprawomocnieniu się decyzji. Pismem z 25 maja 2005 r. Wójt wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji z tego względu, że powstałe w wyniku podziału działki przeznaczone pod drogę nie były nigdy drogami publicznymi. Kolegium, decyzją z dnia [...] września 2005 r., stwierdziło nieważność decyzji podziałowej, utrzymując ją następnie w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 6 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 283/06, uchylił decyzje Kolegium wydane w obu instancjach, w wyniku czego Kolegium to, decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej Wójta z dnia 4 października 1999 r. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wniósł S. D., zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, wyznaczone jako właściwe w sprawie tego wniosku, decyzją z dnia [...] października 2008 r. uchyliło decyzję Kolegium w Legnicy z dnia [...] września 2007 r. oraz stwierdziło nieważność decyzji podziałowej Wójta z dnia [...] października 1999 r. w części rozstrzygającej o przejęciu działek nr [...] i [...] na własność Gminy Jerzmanowej, a w pozostałej części stwierdziło wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa (dotyczyło to działek pozostałych, które zostały zbyte na rzecz osób trzecich).
Ta decyzja Kolegium została uchylona wyrokiem wskazanym na wstępie. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd podkreślił, że Samorządowe Kolegium nie zastosowało się do wiążących wytycznych Sądu, zawartych w wyroku z dnia 6 marca 2007 r., czym naruszyło art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Reprezentowane przez radcę prawnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu wniosło skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania i zarzucając:
- naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne przyjęcie, że decyzję należało uchylić, albowiem organ nie zastosował się do oceny prawnej wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 marca 2007 r. (sygn. akt II SA/Wr 262/06),
- art. 134 § 1 i art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nierozpatrzenie przez Sąd całości sprawy i pozostawienie poza rozważaniami istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności,
- naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub zastosowanie, to jest:
–art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji jego niezastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, iż zawarta w uzasadnieniu decyzji zatwierdzającej projekt podziału wypowiedź: "Na podstawie oświadczeń z dnia 1 października 1999 r. działka nr [...] wydzielona pod drogę dojazdową do działek, przechodzi na własność gminy w formie nieodpłatnej po uprawomocnieniu się decyzji", nie zawiera cech rozstrzygnięcia i nie może być oceniana jako orzeczenie wydane bez podstawny prawnej.
S. D. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. Oznacza to, że jeżeli nie zachodzi w sprawie nieważność postępowania to Sąd rozpoznaje ją w granicach skargi kasacyjnej i odwrotnie, o ile zachodzi nieważność to Sąd rozstrzyga poza zarzutami skargi. Z przepisu tego wynika zatem, że pierwszą czynnością Naczelnego Sądu, po przystąpieniu do rozpoznania skargi kasacyjnej, jest badanie czy w sprawie nie występuje któryś z przypadków wskazanych w art. 183 § 2 P.p.s.a., tj. nieważność postępowania.
Stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zapadł w sytuacji nieważności postępowania, z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.
Przedmiotem postępowania nadzorczego, które oceniał Wojewódzki Sąd Administracyjny, była decyzja Wójta Gminy Jerzmanowa, zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości, a przyczynę, dla której postępowanie nadzorcze zostało wszczęte stanowił zapis w tej decyzji, mocą którego Gmina Jerzmanowa miała stać się właścicielem działki powstałej w wyniku podziału. Postępowanie nadzorcze sprowadza się w istocie wyłącznie do tego zapisu decyzji podziałowej i jego ocena przesądzi o ważności lub nie tej decyzji. Z akt sprawy wynika, że z tym zapisem decyzji właściciele działek i Gmina Jerzmanowa wiążą określone skutki w sferze prawa własności. Stwierdzić należy, że zapis ten dotyczy interesu prawnego nie tylko współwłaścicieli działki pierwotnej ulegającej podziałowi, ale również i Gminy Jerzmanowa. Skutkiem rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu nadzorczym, do wszczęcia którego zresztą przyczynił się w istocie wniosek Wójta Gminy, będzie albo pozostawienie albo wyeliminowanie tego zapisu.
Wójt Gminy Jerzmanowa brał udział w postępowaniu administracyjnym, jak wynika z akt sprawy, jednak o postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem nie został powiadomiony. Nie może on być traktowany w procesie jako organ administracji, którego decyzja jest oceniana w postępowaniu nadzorczym, ale jako reprezentant Gminy Jerzmanowa, która posiada interes prawny w postępowaniu.
Niezawiadomienie Gminy przez Wojewódzki Sąd o postępowaniu ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium pozbawiło ją możności obrony swych praw, a tym samym spowodowało nieważność postępowania przed tym Sądem na mocy art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.