Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 93/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zwany dalej WSA lub Sądem I instancji, oddalił skargę K. V. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej.
W uzasadnieniu WSA przedstawił następującą argumentacje faktyczną i prawną: postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. Prezydent Miasta Żory zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia uprawnień do zaliczki alimentacyjnej na D. V., z uwagi na treść zaświadczenia Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 4 września 2007 r. W świetle tego zaświadczenia wniosek o alimenty przeciwko ojcu dziecka zamieszkałemu w Serbii jest nadal w sferze wyjaśnień organów serbskich i Sąd nie ma żadnych informacji, czy alimenty bieżące i zaległe wpływały. Okoliczność ta, przy uwzględnieniu art. 10 ust. 1 a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej /Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm./, stanowiła podstawę do wydania postanowienia mającego oparcie w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Na skutek zażalenia strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji i przedstawiając bezsporny tok postępowania stwierdziło, że treść pisma Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 11 października 2007 r., podtrzymującego stanowisko zawarte w piśmie z dnia 4 września 2007 r. przesądziła o zawieszeniu postępowania administracyjnego.
W skardze K. V. podniosła, że dopełniła wszelkich czynności zmierzających do wykonania wyroku zasądzającego alimenty i w świetle pisma Sądu Okręgowego w Gliwicach nie otrzymuje alimentów; innymi słowy zaświadczenie stwierdza, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA stwierdził, że zaszła określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawa zawieszenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepis art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm., zwanej dalej u.p.d.a.) stanowił, że w przypadku, gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich trzech miesięcy oraz wymaganą dokumentację.
Skarżąca wystąpiła do Sądu Okręgowego w Gliwicach o wydanie stosownej informacji o stanie egzekucji, jednakże Sąd ten oczekiwał wciąż na odpowiedź z ambasady w Belgradzie; dopiero po jej udzieleniu możliwe byłoby wydanie żądanego zaświadczenia, co wynika z treści zaświadczenia Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 4 września 2007 r., nr [...]. Wydanie zaświadczenia o stanie egzekucji, na jakie oczekuje skarżąca w celu udokumentowania wniosku o zaliczkę alimentacyjną spełnia wymogi stawiane zagadnieniu wstępnemu, od wydania którego zależy wynik sprawy w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Oczekiwanie na to zaświadczenie uzasadniało zawieszenie postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej.
W skardze kasacyjnej K. V. reprezentowana przez adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy zaskarżyła powyższy wyrok w całości, formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 10 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 4, art. 100 § 3, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przepisów przez organ w toku postępowania administracyjnego. Na tej podstawie sformułowano wniosek o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przy zasądzeniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu dla skarżącej K. V. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że wydane przez Sąd Okręgowy w Gliwicach zaświadczenie z dnia 4 września 2007 r. spełniało wymogi art. 10 u.p.d.a., gdyż świadczenia alimentacyjne od dłużnika nie wpływają; wykazano zatem bezskuteczność egzekucji niezbędną do załatwienia sprawy zaliczki alimentacyjnej. Brak możliwości uruchomienia postępowania egzekucyjnego poza granicami Polski oznacza, że egzekucja jest bezskuteczna w rozumieniu u.p.d.a. Zawieszenie postępowania naruszało zatem art. 97 § 4 k.p.a., gdyż organ obowiązany był wydać decyzję w sprawie zaliczki. Ponadto sprawa wydania zaświadczenia nie dotyczy "rozstrzygnięcia", gdyż zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i podkreśliło, że z zaświadczenia wydanego skarżącej przez Sąd Okręgowy w Gliwicach wynikała tylko okoliczność oczekiwania na przesłanie danych przez właściwą ambasadę. Błędnie twierdzi skarżąca, że zaświadczenie to dowodzi zupełnej bezskuteczności egzekucji alimentów a tym samym, że jest dostateczne do załatwienia sprawy zaliczki alimentacyjnej. Na obecnym etapie (z daty wydania zaświadczenia) Sąd nie miał żadnych informacji co do wpływów bieżących bądź zaległych alimentów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw.
Na wstępie należy zauważyć, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem odwoławczym, sporządzanym przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 § 1 P.p.s.a.), którego wymagania formalne określone zostały w art. 176 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, skarga kasacyjna winna nie tylko czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego w postępowaniu sądowym, ale zawierać oznaczenie zaskarżonego wyroku, a nadto przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
W konkretnym przypadku w ramach podstawy kasacyjnej z przepisu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 4, art. 100 § 3, art. 77 i art. 80 k.p.a. bez podania w uzasadnieniu, na czym naruszenie tych przepisów miałoby polegać. Niezależnie od tego formułując zarzut naruszenia "art. 97 § 4 k.p.a." wskazano na przepis nieistniejący; Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera bowiem tak oznaczonej jednostki redakcyjnej.
Wynikające z art. 183 § 1 P.p.s.a. związanie granicami skargi kasacyjnej, co na wstępie zaznaczono ma ten skutek, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony domniemywać przyczyn naruszenia prawa przez skarżącego kasacyjnie; nie jest także uprawniony do poszukiwania właściwych przepisów prawa, które zgodnie z wolą strony skarżącej powinny być objęte podstawami kasacyjnymi. Zatem wskazanie w skardze kasacyjnej nieistniejącego przepisu oraz brak uzasadnienia tej podstawy kasacyjnej, uniemożliwił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie oceny tak postawionego zarzutu.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 u.p.d.a. Zgodnie z tym przepisem, a dokładniej z ustępem 1a (o czym mowa u uzasadnieniu tej podstawy kasacyjnej), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania postanowienia o zawieszeniu postępowania, w przypadku gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją.
W świetle tego unormowania trafnie ocenił Sąd I instancji, że zaświadczenie Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 4 września 2007 r., nr [...] nie zawierało informacji wymaganej tym przepisem. Potwierdzało jedynie, że Sąd Okręgowy podjął stosowne czynności w celu egzekucji alimentów na rzecz D. V., przy czym ostatni wniosek w tej sprawie wysłany w dniu 21 lutego 2007r. jest nadal w sferze wyjaśnień organów serbskich i Sąd nie ma żadnej informacji, aby alimenty zaległe i bieżące wpływały. Sąd Okręgowy nadmienił też, że wystąpił do Ambasady Polskiej w Belgradzie o interwencję w tej sprawie i odpowiedź jest oczekiwana nie wcześniej, niż za parę miesięcy.
Zatem Sąd Okręgowy wskazał, że aktualnie - tj. bez odpowiedzi właściwych władz w Serbii - "nie ma żadnej informacji, aby alimenty (...) wpływały". Stwierdzenie to nie rozstrzygało więc o bezskuteczności egzekucji alimentów, czego wymaga zacytowany wyżej przepis. Stąd też prawidłowo w zaskarżonym wyroku WSA podzielił ustalenia organów, że nadal toczy się postępowanie o wydanie zaświadczenia a od jego wyniku zależy treść rozstrzygnięcia w sprawie zaliczki alimentacyjnej.
Nie można również zgodzić się z twierdzeniem skargi kasacyjnej, że wynik sprawy zaświadczeniowej nie jest "rozstrzygnięciem", skoro postępowanie to może zakończyć się albo wydaniem zaświadczenia żądanej treści albo też postanowieniem odmownym (art. 219 k.p.a.). Stąd też zasadnie organy przyjęły, a Sąd I instancji stanowisko to zaaprobował, że istniało zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co w konsekwencji dawało podstawę do zawieszenia postępowania z tej właśnie podstawy.
Powracając w tym miejscu do podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. i zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 94 § 4 k.p.a.), nawet przy przyjęciu, że w skardze kasacyjnej w istocie chodziło o naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., to i tak zarzut ten - z przyczyn wyżej podanych - byłby nieusprawiedliwiony.
Reasumując stwierdzić należy, że przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu należne od Skarbu Państwa (art.250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 250 - 261 P.p.s.a.