Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 lipca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 531/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez Gminę Klucze prawa własności nieruchomości położonej w J., oznaczonej jako działka nr [...].
W postępowaniu administracyjnym [...] podnosiły, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] jest częścią linii kolejowej [...], zabudowaną torami głównymi zasadniczymi linii nr [...], torami głównymi dodatkowymi oraz budynkami i budowlami stanowiącymi infrastrukturę kolejową – rok budowy 1884 i stanowi teren zamknięty w rozumieniu Prawa geodezyjnego, a także złożyły oświadczenie, że w dniu 27 maja 1990 r. działka ta była w ich zarządzie, chociaż dokumenty przewidziane przepisami rozporządzenia w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia nie zachowały się. Organy natomiast stwierdziły, że [...] nie wykazały okoliczności wykluczających komunalizację przedmiotowej nieruchomości, nie posiadały bowiem żadnego tytułu stwierdzającego prawo zarządu, a tytułu takiego nie domniemuje się, jeśli idzie o złożone oświadczenie to może ono mieć moc dowodową tylko w postępowaniu uwłaszczeniowym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] powołały się na przepisy ustawy z dnia 12 września 1924 r. o zakresie działania Ministra Kolei Żelaznych, rozporządzenia z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa [...], z których wynika, że zarząd majątkiem należącym do Skarbu Państwa został przejęty przez Przedsiębiorstwo, a przepisy te zostały "niejako transmitowane" na okres powojenny obwieszczeniem Ministra Komunikacji z 12 sierpnia 1948 r., zatem skoro nieruchomości stanowią linie kolejową z roku 1884, to na podstawie tych przepisów należała ona do [...] i stąd oświadczenie w sprawie zarządu na dzień 27 maja 1990 r. ma moc dowodową.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd podkreślił, że z art. 5 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami wynika. iż grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd lub użytkowanie wieczyste są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej, a także, że aby wykluczyć komunalizację należy wykazać się aktem prawnym, z którego tytuł taki da się wyprowadzić. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżące [...] nie przedstawiły żadnego dowodu potwierdzającego tytuł prawny do przedmiotowego gruntu, stwierdził Sąd, konkludując, iż nie było przeszkody do jego komunalizacji.
Reprezentowane przez radcę prawnego, [...] wniosły skargę kasacyjną od wyroku z dnia 16 lipca 2009 r., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy o ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię:
- a) art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.) przez błędne zastosowanie tych przepisów w związku z błędnym uznaniem, iż nieruchomość należała do terenowych organów administracji,
- b) art. 23, 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) poprzez błędne uznanie, iż przepisy te nie mają znaczenia w niniejszej sprawie, pomimo iż stanowią one o nabyciu z mocy prawa mienia Skarbu Państwa, co oznacza, iż grunty pozostające we władaniu PP [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stały się mieniem komunalnym z mocy prawa, a zatem brak dokumentów o zarządzie nie prowadzi do komunalizacji mienia [...] SA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W sprawach komunalizacji mienia państwowego, będącego w faktycznym posiadaniu przez [...] Naczelny Sąd Administracyjny orzeka od wielu lat. W orzecznictwie tego Sądu panuje pogląd, iż komunalizacji mienia dokonującej się na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), dalej "ustawa komunalizacyjna", stoi na przeszkodzie wykazanie, że mienie nie należało do podmiotów wymienionych w tym przepisie oraz okoliczności wskazane w art. 11 ust.
1. Komunalizacji nie podlegało zatem mienie, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy i takie, które było przedmiotem władania innych podmiotów. Było to więc mienie nienależące na dzień 27 maja 1990 r. do jednostek, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny stał na stanowisku, że aby można było uniemożliwić komunalizację poprzez nienależenie mienia do podmiotów wskazanych w tym przepisie, należało udokumentować fakt jego posiadania. Udokumentowanie to jednak nie mogło polegać tylko na wykazania, że się je faktycznie posiada, ale na przedstawieniu dowodu stanowiącego podstawę korzystania z mienia. Za taki dowód uważany jest stosowny akt prawny – decyzja uprawnionego organu o przekazaniu mienia. W sytuacji zatem, gdy podmiot, który uważa, iż mienie nie podlega komunalizacji, nie posiada aktu, z którego wynikałby jego tytuł prawny do posiadanego mienia, nie może skutecznie przeszkodzić komunalizacji tylko przez sam fakt korzystania z mienia.
W niniejszej sprawie skarżące [...] tytułem do działki nr [...] nie mogły się wylegitymować i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż nie było przeszkody do komunalizacji tej działki. Sąd podkreślił, że tytułu prawnego nie da się domniemywać, nie może też o nim przesądzać oświadczenie o posiadaniu mienia, gdyż takie ma znaczenie w postępowaniu uwłaszczeniowym, jako złożone na podstawie przepisów z tego zakresu. Takiemu rozumieniu przez Sąd art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej nie można zarzucić błędu w wykładni.
Natomiast co do art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) to przepisy te mówią o gruntach, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były w posiadaniu Kolei bez tytułu prawnego, zaś dla komunalizacji mienia przesadzająca jest data 27 maja 1990 r. Art. 34 dotyczy uwłaszczenia Kolei z mocy prawa, zaś art. 34a stanowi, że te grunty, tj. takie, które z dniem wejścia w życie ustawy stały się przedmiotem użytkowania wieczystego Kolei, nie mogą być komunalizowane. Jednak komunalizacja tych gruntów jest niemożliwa dopiero od dnia 1 czerwca 2003 r. Grunty zatem, które były w posiadaniu Kolei dnia 5 grudnia 1990 r. są przedmiotem uwłaszczenia, co od dnia wejścia w życie w/w ustawy do dnia 1 czerwca 2003 r. nie przeszkadzało komunalizacji, a dopiero od tej tj. 1.06.2003 daty komunalizacji nie podlegają. [...] w niniejszej sprawie nie przedstawiły jednak dowodu, co do tytułu do mienia na dzień 5 grudnia 1990 r., nie wykazały zatem przeszkody do komunalizacji.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).