Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1941/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Minister Skarbu Państwa, dalej jako "Minister", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r., znak: [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody[...], dalej jako "Wojewoda", z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie potwierdzenia B.R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej poprzednika F. Ż. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej we[...], przy ul.[...], woj.[...].
Postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte z urzędu na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z ustaleń organu wynikało, że ww. nieruchomość położona we [...] nie stanowiła wyłącznej własności dziadka skarżącej - F. Ż., jak to przyjął poprzednio wojewoda, lecz współwłasność jego i J. S. z domu [...]j. W efekcie, w decyzji Wojewody z dnia [...] r. błędnie ustalono udział w tymże składniku masy spadkowej po F. Ż. (na ½) a w konsekwencji wysokość rekompensaty została zawyżona.
Organ powołał się na art. 3 ust. 2 oraz art. 13 ust 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.), dalej jako "ustawa zabużańska". Następnie Minister zaznaczył, że gdy chodzi o wysokość świadczenia przypadającego na skarżącą, decyzja Wojewody obarczona jest istotnym błędem. Jakkolwiek bowiem w postanowieniu z dnia [...] r. o spełnieniu przesłanek niezbędnych do potwierdzenia prawa do rekompensaty wydanym na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy organ wojewódzki wyraźnie wskazał, iż nieruchomość położona przy ul. [...] we [...] stanowiła współwłasność F. Ż. i J. S. z domu Ż., to już w decyzji z dnia [...] r., Wojewoda pominął, że była ona przedmiotem współwłasności, co bezsprzecznie skutkowało wadliwym ustaleniem, iż prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia tejże nieruchomości w całości przysługuje wyłącznie spadkobiercom F. Ż. Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dalej również jako "WSA" oddalił skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] r.
Sąd I instancji wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie głównej, kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym, prowadzone było na podstawie przepisów ustawy zabużańskiej - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z [...] r. Natomiast w kontrolowanej przez Sąd sprawie postępowanie toczyło się w oparciu o przepisy art. 156-158 k.p.a., a zatem jego przedmiotem było ustalenie, czy kwestionowana decyzja Wojewody z [...] r. została wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Następnie WSA podniósł, że dokonane przez Ministra ustalenia i ocena prawna nie budzą wątpliwości, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa i została wyczerpująco uzasadniona odpowiednio do wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a., choć jej uzasadnienie wymaga częściowej korekty.
Sąd wskazał, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji administracyjnej jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa, owo rażące naruszenie prawa musi być przy tym oczywiste. Prawo każdego ze spadkobierców osoby, która pozostawiła majątek poza obecnymi granicami RP, determinowane jest wysokością jej udziału w prawie własności pozostawionej tak nieruchomości. Wobec faktu, że udział skarżącej jest inny niż ustalił to Wojewoda, w sprawie doszło do poważnego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.
Sąd I instancji podkreślił także, że czym innym jest błędne ustalenie stanu faktycznego, a czym innym jest wydanie rozstrzygnięcia wbrew oczywistemu, nie budzącemu wątpliwości i nie kwestionowanemu gdy chodzi o wiarygodność i moc dowodową - materiałowi dowodowemu. W ocenie WSA nie sposób zarzucić Wojewodzie, że nie zgromadził niezbędnych dokumentów wymaganych w toku postępowania, jednak decyzja przez niego podjęta pozostaje w oczywistej sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, i przez to narusza rażąco prawo. Wbrew dokumentom Wojewoda błędnie określił udział skarżącej w prawie do rekompensaty, co powoduje usuwalną w trybie nadzwyczajnym wadliwość decyzji.
W ocenie WSA organ zasadnie przyjął, że realizacja prawa do rekompensaty a także "skonsumowanie" pobranych w ten sposób środków, na gruncie prawa administracyjnego nie jest przeszkodą do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia, na podstawie którego realizacja ta miała miejsce. WSA uznał też, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o tym, że mamy do czynienia ze znacznym upływem czasu, o którym była mowa w przywoływanym przez skarżącą orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/15.
Z rozstrzygnięciem tym skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi B. R. na decyzję Ministra dnia [...] r., znak sprawy: [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra z dnia [...] r., znak sprawy: [...] poprzez błędne przyjęcie, że w zaistniałej sprawie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, które skutkowało uchyleniem decyzji Wojewody z dnia [...] r. (znak:[...]) w przedmiocie potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej poprzednika - F. Ż. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej we[...], przy ulicy [...] - co w konsekwencji powinno skutkować uwzględnieniem przez WSA w Warszawie skargi B. R. i uchyleniem zaskarżonej decyzji w całości oraz uchyleniem w całości poprzedzającej ją decyzji Ministra z dnia [...] roku, znak:[...];
- 2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że w zaistniałej sprawie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, które skutkowało uchyleniem decyzji Wojewody z dnia [...] r. w przedmiocie potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej poprzednika - F. Ż. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej we[...], przy ulicy[...];
- 3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 156 § 2 k.p.a. polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi B. R. na decyzję Ministra z dnia [...] r., utrzymującą w mocy decyzję Ministra z dnia [...] r., poprzez błędne uznanie, że decyzja Wojewody z dnia [...] r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych oraz pomimo błędnego uznania, że dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji będącej podstawą nabycia prawa, po upływie ponad 4,5 lat od dnia wydania tej decyzji - co w konsekwencji powinno skutkować uwzględnieniem przez WSA w Warszawie skargi B. R. i uchyleniem zaskarżonej decyzji w całości oraz uchyleniem w całości poprzedzającej ją decyzji Ministra z dnia [...] r., znak:[...];
- 4. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że decyzja Wojewody z dnia [...] r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych oraz na błędnym przyjęciu, że dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji będącej podstawą nabycia prawa, po upływie ponad 4,5 lat od dnia wydania tej decyzji;
- 5. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi B. R. na decyzję Ministra z dnia [...] r., utrzymującą w mocy decyzję Ministra z dnia [...] r., pomimo niedokładnego wyjaśnienia sprawy oraz niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w niniejszej sprawie - co w konsekwencji powinno skutkować uwzględnieniem przez WSA w Warszawie skargi B. R. i uchyleniem zaskarżonej decyzji w całości oraz uchyleniem w całości poprzedzającej ją decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] roku, znak:[...],
- 6. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 oraz art. 10 § 1 k.p.a. polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi B. R. na decyzję Ministra z dnia [...] r., utrzymującą w mocy decyzję Ministra z dnia [...] r., pomimo przeprowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz niezapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i nie umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych materiałów - co w konsekwencji powinno skutkować uwzględnieniem przez WSA w Warszawie skargi B. R. i uchyleniem zaskarżonej decyzji w całości oraz uchyleniem w całości poprzedzającej ją decyzji Ministra z dnia [...] r.;
- 7. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi B. R. na decyzję Ministra z dnia [...] r., utrzymującą w mocy decyzję Ministra z dnia [...] r., pomimo zawarcia w decyzji uzasadnienia nieodnoszącego się do rozstrzygnięcia sprawy - co w konsekwencji powinno skutkować uwzględnieniem przez WSA w Warszawie skargi B.R.i uchyleniem zaskarżonej decyzji w całości oraz uchyleniem w całości poprzedzającej ją decyzji Ministra z dnia [...] r., znak:[...].
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi skarżącej z dnia 21 listopada 2016r. na decyzję Ministra z dnia [...] r., poprzez jej uwzględnienie - to jest poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra w całości oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Ministra z dnia [...] r. Z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie w całości z uwagi na brak podstaw uzasadniających uwzględnienie, jak również z uwagi na zgodność zaskarżonego orzeczenia z przepisami obowiązującego prawa. Ponadto organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.
Jako bezzasadne ocenić należy zarzuty naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi B. R. na decyzję Ministra dnia [...] r., znak sprawy: [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra z dnia[...]., znak sprawy: [...] poprzez błędne przyjęcie, że w zaistniałej sprawie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Przepis art.151 p.p.s.a ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Oznacza to, że prawidłowo został zastosowany przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a., gdyż podniesione przez stronę skarżącą zarzuty były bezpodstawne.
Prawidłowo także organ odwoławczy zastosował z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując w mocy poprzedzającą ją decyzję, którą wydano na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i stwierdzono nieważność decyzji Wojewody[...], dalej jako "Wojewoda", z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie potwierdzenia B.R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej poprzednika F. Ż. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej we[...], przy ul.[...], woj.[...].
Nie znajduje także uzasadnienia zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a., gdyż decyzja Wojewody z dnia [...] r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, a co więcej jak najbardziej dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji będącej podstawą nabycia prawa, po upływie ponad 4,5 lat od dnia wydania jej decyzji. Zarówno wykładnia, jak i zastosowanie tych przepisów przez organ administracyjny oraz przez WSA były prawidłowe. Z nieodwracalnym skutkiem prawnym będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego. Nieodwracalność skutku prawnego w tym znaczeniu polega na tym, że odwrócenie tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej, działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie takie skutki nie zaistniały. Podzielić więc należy stanowisko WSA, że okoliczność zrealizowania prawa do rekompensaty, poprzez wypłacenie określonej w decyzji kwoty ze środków Funduszu Rekompensacyjnego - nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., a jest to jedynie okoliczność faktyczna. Przy czym nieodwracalność skutków prawnych należy rozpatrywać nie w sferze faktów, a wyłącznie w płaszczyźnie obowiązującego prawa i środków prawnych, jakimi posługuje się w swym działaniu organ administracji publicznej.
Fakt, że skarżąca zrealizowała swoje prawo do rekompensaty nie oznacza, że nie ma przedmiotu sprawy. Pamiętać bowiem należy, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji bierze się pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania kontrolowanej decyzji.
Odnosząc się w następnego kolejności do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w związku z powołaniem się przez autora skargi kasacyjnej na wyrok Trybunał Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 i upływem 4,5 roku pomiędzy wydaniem decyzji ostatecznej a stwierdzeniem jej nieważności, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu orzeczeń podejmował się już analizy wpływu powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego na zakończone postępowania administracyjne. W uzasadnieniach wydanych w tym przedmiocie wyroków akcentowano, że wyrok Trybunału ma charakter interpretacyjny i zawiera wskazówki, jak należy rozumieć badany przepis z uwzględnieniem wskazanych przez Trybunał zasad konstytucyjnych, zaś jego skutkiem nie jest wyeliminowanie przepisu z obrotu prawnego.
Trybunał jednoznacznie wskazał też, że jego wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym, który nie powoduje zmiany normatywnej, a w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy.
Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Taka wykładnia jest konieczna, dopóki ustawodawca nie wykona swego obowiązku dokonania zmiany ustawodawczej w kierunku określonym przez Trybunał Konstytucyjny. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia ze znacznym upływem czasu. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 156 § 2 k.p.a. w przypadku pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności nie stwierdza się nieważności decyzji po upływie dziesięciu lat od jej doręczenia lub ogłoszenia.
Zatem uznanie art. 156 § 2 k.p.a. za niekonstytucyjny w zakresie umożliwiającym stwierdzenie nieważności decyzji po upływie 10 lat od wydania tej decyzji, stwarza dopiero możliwość zastosowania art. 158 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 20 lutego 2019r., sygn. akt II OSK 694/17).
Również zarzuty naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 8 oraz art. 10 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a. są nieuzasadnione. Okoliczności sprawy uzasadniające wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym oraz stwierdzenie nieważności decyzji zostały wyczerpująco zebrane i prawidłowo rozpatrzone w niniejszej sprawie. Wbrew odmiennym twierdzeniom skargi kasacyjnej całość postępowania została przeprowadzona w sposób budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, zapewniający stronie czynny udział w każdym stadium postępowania i umożliwiający wypowiedzenie się co do zebranych materiałów, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odnosi się do rozstrzygnięcia sprawy. Działanie organów administracyjnych na podstawie prawa i w celu jego realizacji, a więc przywrócenia stanu zgodnego z obowiązującą regulacją normatywną jest działaniem, które należy kwalifikować jako działanie budzące zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Przepis art. 10 § 1 k.p.a. wymaga każdorazowo zbadania, czy niezapewnienie stronie udziału na pewnym etapie postępowania administracyjnego mogło skutkować odmiennym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, przy czym wykazanie tego związku pomiędzy uchybieniem a potencjalnym rozstrzygnięciem spoczywa na stronie, która to twierdzi. Zatem zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 p.p.s.a.