Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27 września 2006r., sygn. akt II SA/Wr 682/05 oddalił skargę Gminy S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności nieruchomości.
Orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia [...], nr [...] Burmistrz Miasta S. P. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, stanowiącej własność Gminy S. P., położonej w S. P. przy ul. [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym, oznaczonej geodezyjnie jako działka gruntu nr [...] o powierzchni [...] m2 zapisanej w księdze wieczystej KW Nr [...].
Po rozpatrzeniu odwołania z dnia 28 września 2005 r., decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości, orzekając o nieodpłatnym nabyciu prawa własności przedmiotowej nieruchomości przez: 1) A. i Z. małżonków W. (właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...]) – w udziale 46 %, 2) Z. i C. małżonków H. (właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...]) – w udziale 54 %.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, iż aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1989 r. Z. i C. H. nabyli od Skarbu Państwa własność lokalu mieszkalnego nr [...], a A. i Z. W. – własność lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym położonym przy ul. [...] w S. P.. Jednocześnie w/w właściciele lokali mieszkalnych nabyli współużytkowanie wieczyste gruntu stanowiącego działkę nr [...], na którym posadowiony jest budynek nr 1, w udziale wynoszącym odpowiednio – 46 % i 54 %. W ocenie organu w/w osoby były współużytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu 24 października 2001 r. Ponadto, w tych datach nieruchomość gruntowa była zabudowana domem mieszkalnym, a strony złożyły oświadczenie, że nie skorzystały z uwłaszczenia, o którym mowa w art. 56a ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 118, poz. 561 ze zm.). Zostały zatem spełnione warunki do nabycia własności nieruchomości, określone przez art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.). Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. stwierdziło, iż skoro w pierwotnej wersji ustawa stanowiła, że użytkownikom wieczystym służy roszczenie o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości, to nabycie własności nieruchomości w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. jest również nieodpłatne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Gmina S. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż w wyniku zmiany przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości nie została uregulowana kwestia odpłatności za stwierdzenie nabycia własności nieruchomości w trybie określonym w/w ustawą. W takiej sytuacji wyrażenie zgody na nieodpłatne nabycie własności nieruchomości przez wnioskodawcę nastąpiłoby z naruszeniem prawa, albowiem wykraczałoby poza przyznaną organowi kompetencję.
Uznając, iż skarżąca Gmina S. P. jest podmiotem legitymowanym do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił przedmiotową skargę.
W uzasadnieniu wskazano, iż w ustawie z dnia 26 lipca 2001 r. (w brzmieniu z daty wydania zaskarżonej decyzji), brak jest przepisu, który upoważniałby właściwy organ do ustalenia w drodze decyzji odpłatności za dokonane przekształcenie. W ustawie tej zawarta jest jedynie norma prawna (art.
- określająca, że jeżeli użytkownik wieczysty (współużytkownik wieczysty) spełni wymagane przesłanki do uwłaszczenia, to organ orzekający obowiązany jest w drodze decyzji potwierdzić nabytą z mocy prawa własność określonej nieruchomości gruntowej. W powołanej ustawie ustawodawca nie zamieścił również normy prawnej, która odsyłałaby do innej ustawy (np. o gospodarce nieruchomościami), na podstawie której należałoby ustalić odpłatność za przekształcenie. W prawie administracyjnym nie obowiązuje też zasada posługiwania się instytucją analogii. Skoro zatem w powołanej ustawie brak jest normy prawnej zezwalającej na ustalenie odpłatności za uwłaszczenie, to prawidłowo organ odwoławczy orzekł o uwłaszczeniu nieodpłatnym.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła Gmina S. P., zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie jako niezgodnego z prawem i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym z tytułu zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi pełnomocnik Gminy zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości przez błędną jego wykładnię tj. uznanie, że wnioskodawcom przysługuje prawo nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, iż nie można założyć, że ustawodawca zmieniając cytowaną ustawę uchylił przepis o nieodpłatnym nabyciu nieruchomości omyłkowo. W ocenie Gminy S. P. nowelizacja ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. nie była przypadkowa, a stanowiła próbę usunięcia przyczyn niezgodności tego aktu z Konstytucją. Niepodważalnym, zdaniem skarżącego dowodem na potwierdzenie przytaczanych argumentów jest działanie samego ustawodawcy, który ustawą z dnia 25 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości uchylił zarówno ustawę z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności jak i ustawę z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 u.p.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy. Oznacza to związanie Sądu podstawami, przytoczonymi w skardze kasacyjnej wymienionymi w art.174 p.p.s.a. Podstawy te określają kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wychodząc z tego założenia, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni przepisu prawa materialnego wskazanego w skardze kasacyjnej; to jest art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113 poz.1209) Skarga kasacyjna jest nie zasadna.
Przepis art. 1 ust. 1 powołanej ustawy stanowi podstawę nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkalne lub nieruchomości rolnych przez osoby, które były jej użytkownikami wieczystymi albo współużytkownikami wieczystymi w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia tej ustawy w życie, tj. w dniu 24 października 2001 r. Nabycie własności następuje z dniem, w którym decyzja właściwego organu stwierdzająca nabycie własności (ust. 3), stanie się ostateczna. Przy czym ustawa nie wprowadza odpłatności za nabyte nieruchomości, określone w art.1 ustawy, które z mocy prawa stały się własnością podmiotów spełniających warunki sprecyzowane w tym przepisie.
Oznacza to, ze intencją ustawodawcy było stworzenie możliwości nieodpłatnego uwłaszczenia dla stosunkowo szerokiego kręgu użytkowników wieczystych będących osobami fizycznymi.
Ustawa z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych własności nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzji z dnia [...], w art. 1 ust. 1 określała przesłanki podmiotowe i przedmiotowe jakie musiały być spełnione do uzyskania przez użytkownika (współużytkownika) wieczystego będącego osobą fizyczną roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości rodzajowo wymienionej w tej normie. Jedną z tych przesłanek było legitymowanie się przez wnioskodawcę prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i dacie wejścia w życie ww. ustawy (24 października 2001 r.). Chodzi tu więc o ciągłość podmiotową w osobie użytkownika wieczystego w obu tych datach. Nie ulega wątpliwości, że roszczenie o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości na podstawie tej ustawy przysługiwało użytkownikowi wieczystemu (współużytkownikowi), który spełniał wszystkie przesłanki określone w art. 1 ust. 1 oraz w art.3 ustawy.
Poza sporem pozostaje okoliczność nabycia od Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1989 r. przez Z. i C. H. własność lokalu mieszkalnego nr [...], i przez A. i Z. W. – własność lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym położonym przy ul. [...] w S. P.. Jednocześnie w/w właściciele lokali mieszkalnych nabyli współużytkowanie wieczyste gruntu stanowiącego działkę nr [...], na którym posadowiony jest budynek nr 1, w udziale wynoszącym odpowiednio – 46 % i 54 %. Z powyższego wynika, że wymienione wyżej osoby były współużytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu 24 października 2001 r. Z oświadczeń złożonych przez Z. i C. H. oraz przez A. i Z. W. wynika, że osoby te nie skorzystały z uwłaszczenia, o którym mowa w art. 56a ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 118, poz. 561 ze zm.).
W tak ustalonym i nie kwestionowanym stanie faktycznym sprawy, Sąd pierwszej instancji zasadnie zauważył, że zostały spełnione warunki do nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, określone przez art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r.
W świetle wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacji zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości przez błędną jego wykładnię nie jest trafny.
Mając na uwadze, iż zarzuty skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.