Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 marca 2006r., sygn. akt I SA/Wa 340/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego.
Orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją nr [...] z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] przyznał E. S. zasiłek rodzinny na dzieci: A., M. i D. S. Nadto organ przyznał stronie dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Nie przyznał dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko A. S. W uzasadnieniu podano, że A. S. przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych i Słabo Widzących w [...] i realizuje tam obowiązek szkolny.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 104 i 108 k. p. a. w związku z art. 6, 7, 47 oraz 9 – 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.).
W dniu 14 grudnia 2005r. E. S. odwołała się od tej decyzji podnosząc, że córka A. przebywa pod jej faktyczną opieką. W czasie pobytu w Ośrodku Szkolno – Wychowawczym córka wymaga wielu wizyt i spotkań poza Ośrodkiem. Zabierana jest często do domu. Choruje na padaczkę, co powoduje częste wizyty w Poliklinice w [...].
Decyzją nr [...], z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k. p. a. utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ podał, że częste pobyty dziecka w domu nie zmieniają kwestii, że nie przebywa stale pod opieką matki. W domu rodzinnym A. S. przebywa w okresie przerw związanych z organizacją roku szkolnego i jeden raz w miesiącu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. S. zarzuciła wymienionej decyzji rażące naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz nieuwzględnienie przedstawionych w sprawie racji i zdarzeń. Organ nie uwzględnił faktu, iż córka A. w 2005 roku przebywała w domu 8 miesięcy, a tym samym w Ośrodku zaledwie 4 miesiące. Nawet w czasie pobytu w Ośrodku często jest odwiedzana.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
W odpowiedzi na skargę z dnia 17 lutego 2006 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę uznał, iż brak jest podstaw do przyznania żądanego przez stronę dodatku, ponieważ opieka nad A. S. sprawowana przez matkę nie ma faktycznego, stałego charakteru. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji stanowił art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła E. S. zaskarżając wyrok w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 8 i 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że zasadnicze znaczenie w sprawie dla przyznania zasiłku rodzinnego w tym m. in. dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego ma ustalenie, czy pobyt A. S. w Ośrodku pozwala uznać, że skarżąca sprawuje nad nią faktyczną opiekę w sposób ciągły, a nie doraźny.
W ocenie skarżącej córka w Ośrodku realizuje tylko obowiązek szkolny, a wciągu roku szkolnego okresy jej pobytu w domu są dłuższe aniżeli w ośrodku. Matka i rodzina sprawują faktyczną opiekę nad córką, która z nimi związana jest emocjonalnie i rodzinnie. Opiekę w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy faktycznie sprawują zatem rodzice A. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż skargę kasacyjną w postępowaniu sądowoadministracyjnym oprzeć można na dwojakiego rodzaju podstawach: zarzucie naruszenia prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p. p. s. a.). Podkreślić nadto trzeba, iż gdy chodzi o zarzut naruszenia prawa procesowego, to podstawę tę mogą stanowić jedynie przepisy prawa regulujące postępowanie przed sądem, jako że to właśnie orzeczenie sądu pierwszej instancji staje się przedmiotem kontroli instancyjnej. Skonstruowanie zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego niezbędne jest przy tym dla zakwestionowania stanu faktycznego przyjętego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Podstawę skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie stanowił zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. zarzut uchybienia art. 8 i 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Jednocześnie z jej uzasadnienia wynika, iż strona skarżąca dąży do podważenia stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji. Nadto strona wskazuje, iż w jej ocenie zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2005 roku narusza dyspozycję art. 7 i 77 § 1 k. p. a. Nie formułuje przy tym zarzutu naruszenia przepisów regulujących postępowanie przed sądem administracyjnym, którego dopuścić miałby się Sąd I instancji.
Tym samym próba zakwestionowania ustaleń poczynionych przez organy administracji, a przyjętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostaje bezskuteczna. Jak już wyjaśniono, nie sposób doprowadzić do wzruszenia stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym orzeczeniu. bez wykazania nieprawidłowości postępowania sądowego.
Warto przy tym podkreślić, że na podniesioną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kwestię związaną z pobytem córki w toku roku szkolnego w domu (w 2005 roku przez osiem miesięcy) strona skarżąca po raz pierwszy powołała się dopiero w skardze. Okoliczności tej nie wskazywała ani na etapie postępowania przed organem I instancji, ani też nie zawarła jej w odwołaniu.
Przechodząc do analizy zarzutu naruszenia prawa materialnego, stwierdzić trzeba, iż zarzut ten oraz przytoczona na jego uzasadnienie argumentacja nie zasługują na uwzględnienie.
Ustawodawca regulując świadczenie w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego, wymienionego w art. 8 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustanowił nie tylko przesłanki pozytywne, warunkujące jego przyznanie, ale też szereg okoliczności negatywnych, których wystąpienie powoduje oddalenie wniosku. Zasadnicza przesłanka pozytywna zawarta została w art. 10 ust. 1 ustawy, który przewiduje, iż dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką. Natomiast w poszczególnych punktach ustępu 5 artykułu 10 umieszczono katalog przesłanek negatywnych, uniemożliwiających przyznanie dodatku.
Rozważając zatem zasadność wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia nie sposób dokonywać wykładni art. 10 ust. 1 ustawy w oderwaniu od ustępu 5 tego przepisu. Dla rozpoznania niniejszej sprawy istotne znaczenie ma punkt 4 tego ustępu stanowiący, iż dodatek nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu (...). W podpunktach a i b tego punktu wymieniono przy tym zwolnienia pewnych stanów faktycznych spod rygorów powyższej przesłanki negatywnej.
Z niepodważonych w sposób skuteczny ustaleń faktycznych niniejszej sprawy wynika, że córka skarżącej – A. S. przebywa w Ośrodku Szkolno – Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych i Słabo Widzących w [...], gdzie pozostaje w ciągu roku szkolnego, przez minimum 5 dni w tygodniu. Do domu zabierana jest na okres ferii letnich i zimowych oraz przerw świątecznych, a także jeden raz w każdym miesiącu. Wobec tego, w sytuacji skarżącej zachodzą okoliczności opisane w hipotezie art. 10 ust. 5 pkt 4 ustawy, bowiem córka przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.
Jednocześnie nie występuje żadna z przesłanek warunkujących zwolnienie spod rygoru tego przepisu, wymienionych w lit. a lub b ustępu 5 pkt 4. Nie jest bowiem A. S. dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, które przebywa w żłobku albo w przedszkolu z powodów terapeutycznych, ani też dzieckiem przebywającym w zakładzie opieki zdrowotnej.
Wobec tego przyjętą przez Sąd pierwszej instancji wykładnię art. 8 pkt 2 w związku z 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uznać należy za prawidłową.
W tym stanie rzeczy, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 250 p. p. s. a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).