Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1404/11, odrzucił skargę T. G na działanie Prezydenta m. st. Warszawy jako niedopuszczalną stwierdzając, że nie mieści się ona w katalogu spraw rozpatrywanych przez sądy administracyjne. Sąd wskazał, że nie jest właściwy do rozpatrywania skarg, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg podnoszących zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, a więc tak zwanych skarg powszechnych, o czym stanowi art. 227 k.p.a. Zdaniem Sądu taki właśnie charakter ma skarga T. G. Od tego postanowienia skargę kasacyjną złożył T. G, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 52 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez przyjęcie, że jego skargi zawarte w jednym piśmie z dnia 15 maja 2011 r. są tak zwanymi skargami powszechnymi w rozumieniu art. 227 k.p.a., a nie skargami wniesionymi w wyniku uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Delegatura Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy Śródmieście wszczęła postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania skarżącego z lokalu z nr [...] przy ul. [...] w W. z pobytu stałego. W dniu [...] kwietnia 2011 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta m.st. Warszawy z pisemnym wnioskiem o usunięcie naruszenia prawa, wskazując, że zarówno w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, jak i w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Śródmieścia toczą się sprawy w przedmiocie bezprawności eksmisji skarżącego.
Wskazano, że w dniu [...] marca 2011 r. skarżący wniósł do Prezydenta m. st. Warszawy pisemne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które polegało na bezpodstawnym żądaniu zapłaty za lokal, który nie spełniał warunków lokalu mieszkalnego.
Dalej wskazano, że także w dniu [...] marca 2011 r. skarżący wniósł do Prezydenta m. st. Warszawy pisemne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które polegało na podejmowaniu "przez dyrektora Urzędu Pracy m. st. Warszawy bezpodstawnych decyzji w stosunku do skarżącego T. G. Skarżący kasacyjnie wskazał ponadto, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. wniósł do Prezydenta m. st. Warszawy pisemne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i wymazanie z tablic autobusów linii 503 nazwy "[...]" oraz nie podnoszenia cen biletów za przejazdy komunikacją miejską.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie z powyższego wynika jednoznacznie, iż za każdym razem przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wzywał pisemnie organ do usunięcia naruszenia prawa. Wskazał, że dokumentacji tej organ nie załączył jednak ani do akt, ani też nie wspomniał o nich w odpowiedzi na skargę.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając na wstępie, że organ przekazał Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę akta sprawy, w których znajdowały się między innymi wezwania skarżącego powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Zdaniem organu, uznanie za prawidłowe stanowiska skarżącego oznaczałoby w praktyce, że przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być właściwie każda sprawa, o ile wcześniej w jej ramach skarżący wezwie organ do usunięcia naruszenia prawa. To zaś oznaczałoby, że w wyniku woli strony i przejawianej przez nią aktywności sprawa uzyskuje przymiot sprawy sądowoadministracyjnej, a więc bez względu na jej przedmiot czy charakter, które to stanowisko jest nie do przyjęcia.
Zdaniem organu skarga skarżącego nie dotyczy żadnej z kategorii aktów/czynności kontrolowanych przez sądy administracyjne, wymienionych w art. 3 § 2 i 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponadto organ wskazał, że w podobnej sprawie z udziałem skarżącego wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 1022/12, oddalił skargę kasacyjną uznając, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej kwalifikacji pisma skarżącego jako skargi powszechnej (art. 227 K.p.a.) i w związku z tym prawidłowo odrzucił skargę jako nedopuszczalną. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że powodem odrzucenia skargi nie było oparcie rozstrzygnięcia na przepisach art. 52 § 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż przepisów tych w ogóle nie stosował Sąd pierwszej instancji. Zdaniem organu z taką sytuacją mamy też do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie przedmiot skargi złożonej przez skarżącego do sądu wojewódzkiego, obejmujący zarzuty dotyczące wadliwej działalności organu i podległych mu pracowników nie spełniał warunków określonych w art. 3 § 2 powołanej ustawy, zatem kwalifikował ją jako skargę powszechną, o której mowa w art. 227 k.p.a. Tym samym uznać należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie ją odrzucił.
Stosownie do art. 52 § 3 powołanej ustawy, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Zaś w myśl § 4 tego przepisu, w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania.
Wskazać jednakże należy, że Sąd pierwszej instancji nie oparł swojego rozstrzygnięcia na przepisach art. 52 § 3 i 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem nie mógł dopuścić się ich naruszenia. Natomiast okoliczność, że strona wzywała organ do usunięcia naruszenia prawa w sposób określony w powołanym wyżej przepisie pozostaje bez znaczenia, skoro przedmiot skargi nie obejmował spraw, które – zgodnie z art. 3 tej ustawy – podlegają kontroli sądu administracyjnego.
Zauważyć w tym miejscu należy, że – jak wynika z akt niniejszej sprawy – w stosunku do skarżącego zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymeldowania z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie. Zatem dopiero po wydaniu stosownej decyzji w tej sprawie skarżącemu będą przysługiwały odpowiednie środki zaskarżenia, o których zostanie przez organ pouczony.
Wobec tego uznać należy, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 182 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.