Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 374/21, po rozpoznaniu skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] marca 2021 r., nr [..] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, w pkt 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; w pkt 2) zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu na rzecz skarżącej kwotę 497 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 10 lutego 2021 r. K. P. złożyła w Miejsko – Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w P. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad córką R. K. Do wniosku strona dołączyła kserokopię decyzji ZUS Oddział w Elblągu z dnia 4 lutego 2021 r. o wstrzymaniu z dniem 1 marca 2021 r. wypłaty emerytury z FUS.
Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., działający z upoważnienia Burmistrza P., Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. – na podstawie art. 3, art. 17, art. 20 ust.3, art. 24 ust. 2a i ust. 4, art. 26 ust.1 i art. 32 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 – dalej "u.ś.r.") – odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką. Organ wskazał, że wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, co uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie domagając się przyznania wnioskowanego świadczenia. Podała, że od urodzenia opiekuje się swoją niepełnosprawną córką, która wymaga całodobowej opieki. Podniosła, że art. 27 ust. 5 w/w ustawy umożliwia dokonanie wyboru świadczenia, dlatego też zawiesiła świadczenie emerytalne i wybrała świadczenie pielęgnacyjne, bowiem wysokość emerytury to 1489 zł, zaś świadczenia pielęgnacyjnego to 1900 zł. Skarżąca wyjaśniła, że jest samotną matką wychowującą dorosłą córkę z Zespołem Downa. Znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej.
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że z załączonego orzeczenia Obwodowej Komisji do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w B. z [...] lipca 1997 r. wynika, iż R. K. została zaliczona do I grupy inwalidów na stałe. Przedstawiona została także decyzja ZUS Oddział w Elblągu z [...] lutego 2021 r. o wstrzymaniu skarżącej wypłaty emerytury z FUS z dniem 1 marca 2021 r. Podano, że fakt sprawowania przez wnioskodawczynię opieki nad córką nie budzi wątpliwości.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust.1 i ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wskazując, że znane mu są poglądy wyrażane w orzeczeniach sądów administracyjnych co do wykładni tego przepisu, jednak zastosowano w tej sprawie wykładnię literalną. Zdaniem Kolegium konstrukcja przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. jest jasna i nie wymagająca wykładni. Przepis ten wyłącza wprost prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które mają przyznane prawo do emerytury i sprawują opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając:
- - naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że osobie, której przyznano prawo do emerytury nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego,
- - naruszenie art. 8 K.p.a., poprzez wydanie orzeczenia, które narusza zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 6 lipca 2021 r., w pkt 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, w pkt 2) orzekł o kosztach postępowania.
Sąd stwierdził, że prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Powołując się obszernie na orzecznictwo Sąd uznał, że nie można znaleźć przekonujących argumentów, uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe, niż świadczenie pielęgnacyjne.
Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie była podkreślana potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, gdyż proces wykładni prawa nie może ograniczać się do dyrektyw językowych. Sąd powołując się na orzecznictwo wskazał że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powinna uwzględniać także kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa, który przesądza o konieczności zastosowania reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej.
Ponadto Sąd podkreślił, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie zapisano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Sąd I instancji, powołując się na dotychczasowe orzecznictwo, opowiedział się za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno – rentowego wskazując, że w przypadku zbiegu uprawnienia do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną, o czym wprost stanowi art. 27 ust. 5 u.ś.r. Sąd wskazał, że zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53 – dalej "u.e.r.F.U.S."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego, przy czym przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.F.U.S.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw.
Sąd podkreślił, że jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest powołany art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.
Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionych zasad konstytucyjnych, należy przyjąć, że osobie, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, należy umożliwić dokonanie wyboru jednego z tych świadczeń, przez rezygnację z pobierania świadczenia w niższej kwocie.
W przedmiotowej sprawie skarżąca skorzystała z posiadanego uprawnienia i wystąpiła do ZUS o wstrzymanie wypłaty emerytury od 1 marca 2021 r., który to wniosek został uwzględniony. Decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury została wydana w dniu 4 lutego 2021 r. Zatem, zdaniem Sądu, stosownie do art. 27 ust. 5 u.ś.r. skarżąca dokonała wyboru świadczenia korzystniejszego tj. świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd stwierdził, że organy ponownie rozpoznając tę sprawę zastosują się do wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zaprezentowanej przez Sąd, co oznacza, że w stanie faktycznym ustalonym w sprawie, na skutek wstrzymania wypłaty emerytury skarżącej przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę.
Od powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu, reprezentowane przez radcę prawnego, złożyło skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi lub o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie wbrew jego literalnemu brzmieniu,
- 2. art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r., poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do procedowania w sprawie ustalenia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo posiadania przez nią prawa do świadczenia emerytalnego ZUS,
- 3. art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) oraz "art. 27 ust. pkt 2 i 5", przez nieuzasadnione uwzględnienie skargi, choć decyzja organu odwoławczego nie narusza w/w przepisów prawa materialnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto podniesione zarzuty.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Wskazać należy, że zasadniczo w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zgłoszono wyłącznie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a., który to przepis określa jedynie wynik rozstrzygnięcia sądu administracyjnego i zarzut ten powiązano z zarzutami naruszenia przepisów prawa materialnego. Pozwala to na przyjęcie, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie jest kwestionowany a przedmiotem sporu jest wykładnia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni zarówno art. 27 ust. 5 u.ś.r., jak również art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) tej ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela te poglądy prawne, w których dostrzega się potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej zgadzając się, że jakkolwiek proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać i uprawnione jest odstąpienie od jasnych rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej.
Jak już wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach dotyczących omawianego zagadnienia potrzeba wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł, a następnie wynosiło 1.583 zł. Natomiast w dniu 8 listopada 2021r. w Monitorze Polskim (M.P. 2021 r., poz.1021) ukazało się Obwieszczenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 27 października 2021 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2022. Od stycznia 2022 r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 2.119 zł miesięcznie. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe.
Dlatego też, w obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. prowadzi do rezultatów zdecydowanie odmiennych niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy, stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. Należy także odwołać się do podstawowych zasad konstytucyjnych. Zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej, jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej w nim normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach.
Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. Należy podkreślić, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podnoszono, że zasada równości polega na tym, iż wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.
Istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że te podmioty, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozbawiono świadczenia pielęgnacyjnego.
Jednocześnie, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. W związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych, Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r. sygn. akt K 38/13 wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.
Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt I OSK 254/20 – na co wskazał także Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku – nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Należy również zwrócić uwagę, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających określone świadczenie w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.
Wobec powyższego, w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, odwołujący się do wyprowadzonej z treści art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a) i art. 27 ust. 5 u.ś.r., zasady wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja, w ujęciu systemowym, przemawia za przyznaniem opiekunowi osoby niepełnosprawnej prawa do dokonania wyboru świadczenia, także w razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami spoza systemu świadczeń rodzinnych. Regulacja kolizyjna, w razie zbiegu uprawnień do świadczeń, znajduje się również w art. 95 i nast. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ("u.e.r.F.U.S."). Przepis art. 95 ust. 1 u.e.r.F.U.S stanowi, że w razie zbiegu prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się osobie uprawnionej jedno z tych świadczeń, wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej rozważania na gruncie konstytucyjnej zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), ale także uwzględniając konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), obowiązek Państwa w zakresie udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP), uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; wyroki NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20).
Osoba uprawniona jednocześnie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i niższej emerytury swój wybór może zrealizować przez złożenie organowi rentowemu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.F.U.S. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.F.U.S. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.F.U.S.). Emerytura jest co prawda prawem niezbywalnym, ale uznając prawnie dopuszczalną możliwość jej zawieszenia, zlikwidowana zostaje negatywna przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z powyższego przepisu winna być bowiem rozumiana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.
Skoro zatem zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur.
W niniejszej sprawie – jak z jej akt wynika – skarżąca wystąpiła do ZUS o wstrzymanie emerytury od dnia 1 marca 2021 r., który to wniosek został uwzględniony. Decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury została bowiem wydana w dniu 4 lutego 2021 r. Wobec tego należy uznać, że – na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. – skarżąca skorzystała z prawa wyboru świadczenia dla niej korzystniejszego, tj. świadczenia pielęgnacyjnego, na co trafnie wskazał Sąd I instancji.
Wobec tego za nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.
Mając na uwadze powyższe wywody oraz stan faktyczny niniejszej sprawy należy uznać, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.