Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 397/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Ł. F. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów utrzymania i nauki.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] Ł. F. został zobowiązany do zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę podczas studiów w [...] w wysokości [...] zł.
W dniu 17 sierpnia 2008 r. został skierowany do Ministra Obrony Narodowej wniosek o całkowite lub częściowe zwolnienie z obowiązku zwrotu powyżej określonego zobowiązania pieniężnego. Wnioskodawca wskazał na trudną sytuacją rodzinną, tj. chorobę nowotworową teściów, zobowiązania finansowe wobec banków oraz zamiar powiększenia rodziny. Z tych względów nie jest w stanie spłacić powstałego zobowiązania pieniężnego.
Minister Obrony Narodowej w dniu [...] października 2008 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił zwolnienia Ł. F. z obowiązku zwrotu przedmiotowych kosztów.
W uzasadnieniu decyzji organ podał m.in., że stosownie do art. 54 ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r., Minister Obrony Narodowej może zwolnić żołnierza zawodowego z obowiązku zwrotu kosztów w całości lub w części, w przypadkach uzasadnionych potrzebami Sił Zbrojnych oraz ze względu na zaistnienie wypadku losowego, albo trudną sytuację rodzinną i materialną lub też powołanie go do innej służby publicznej. W ocenie organu wnioskodawca nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, co przesądza o braku możliwości zwolnienia go z obowiązku spłacenia ciążącego na nim zobowiązania pieniężnego.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Minister Obrony utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2008 r.
W uzasadnieniu organ powtórzył argumenty przedstawione w uzasadnieniu decyzji poprzedzającej, a ponadto dodał, że skarżący nie spełnia warunków, o których mowa w art. 54 ust. 6 przedmiotowej ustawy. W analizowanym przypadku wymagane jest spełnienie łącznie przesłanki trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej. Niespełnienie jednej z nich uniemożliwia podjęcie korzystnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez Ł. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 54 ust. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu nadanym w Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 – 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107, art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 139 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, o czym świadczą dochody uzyskiwane przez niego, jak również przez jego żonę. Fakt, że jego teściowie są chorzy nie oznacza, że znajduje się on w trudnej sytuacji rodzinnej. Na skarżącym nie ciąży bowiem żaden prawny obowiązek związany z łożeniem na ich utrzymanie, poza moralnym obowiązkiem udzielania im pomocy, w tym pomocy materialnej. Zestawienie dochodów rodziny z jej zobowiązaniami wobec banku w żaden sposób nie pozwala, w ocenie Sądu I instancji na uznanie, iż ich wypełnianie spowoduje dla skarżącego trudną sytuację materialną. Plany związane z powiększeniem rodziny skarżącego pozostają bez znaczenia dla oceny, iż mogą spowodować trudną sytuację rodziną i finansową. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż zaskarżona decyzja, została wydana w ramach uznania administracyjnego i nie nosi cech dowolności.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł Ł. F., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wnoszący skargę kasacyjną przedmiotowemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisów:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez jego niezastosowanie z powodu akceptacji poglądu organu, że skarżący nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej oraz błędne zastosowanie przepisu art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 132 P.p.s.a.;
- b) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie sprawy w jej granicach (w związku z pominięciem dokonanych przez organ naruszeń przepisów art. 7 – 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80, art. 81 oraz art. 107 k.p.a.), w tym uniemożliwienie skarżącemu brania czynnego udziału w postępowaniu dowodowym i zgłaszanie wniosków dowodowych oraz zapoznanie z materiałami sprawy i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji;
- c) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku, dlaczego kierowane wobec organu skarżonego zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. nie miały zdaniem Sądu istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i pozwoliły temu Sądowi na oparcie rozstrzygnięcia na przepisach art. 151 w zw. z art. 132 P.p.s.a.;
- 2) naruszenia prawa materialnego, tj. art. 54 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r., poprzez jego niezastosowanie na skutek przyjęcia, że skarżący składający wniosek o zwolnienie od obowiązku zwrotu kosztów nie znajdował się w trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Związanie "granicami danej sprawy", o którym mowa w powołanym przepisie oznacza, że sąd nie może wkraczać w inną sprawę niż ta, która była przedmiotem postępowania przed organem administracyjnym. Skarżący upatruje naruszenia powołanego przepisu w tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie rozstrzygnął sprawy w jej granicach w związku z pominięciem dokonanych przez organ naruszeń przepisów art. 7 – 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 oraz art. 107 k.p.a. Tak postawiony zarzut należy uznać za nieuzasadniony. Skoro bowiem Sąd nie stwierdził naruszenia wymienionych wyżej przepisów, to nie oznacza to, że naruszył regułę zawartą w art. 134 § 1 P.p.s.a. Nie można stwierdzić, aby organ rozpatrując żądanie skarżącego naruszył wymienione przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było starannie, wszechstronnie wyjaśniono i rozważono istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. Organ podjął w postępowaniu administracyjnym wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, skupiając się na okolicznościach mających istotne znaczenie dla sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy zasadnie przyjęły, iż sytuacja materialna skarżącego jest dobra i ustalenie to nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a.
Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego okazały się być nieuzasadnione, tym samym za nieskuteczne należało uznać zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Za niezasadny należy również uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wyżej wymienione elementy i w pełni odpowiada wymogom ustawowym. Brak szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na kwestiach, które mają w sprawie znaczenie nie stanowi uchybienia, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, to wskazać należy, iż zgodnie z art. 54 ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r. Minister Obrony Narodowej może zwolnić żołnierza zawodowego, o którym mowa w ust. 1 i 2, z obowiązku zwrotu kosztów w całości lub w części w przypadkach uzasadnionych potrzebami Sił Zbrojnych oraz ze względu na: 1) zaistnienie wypadku losowego;
- 2) trudną sytuację rodzinną i materialną;
- 3) powołanie do innej służby publicznej. Uznaniowy charakter decyzji wydawanej na podstawie powołanego przepisu oznacza, że kontrola sądowa takich decyzji jest ograniczona i sprowadza się z reguły do oceny czy przy jej podejmowaniu organ administracji nie przekroczył zasad uznania administracyjnego i czy wydane rozstrzygnięcie nie ma dowolnego charakteru. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy (jest on bowiem związany przepisami procedury administracyjnej i przepisami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 54 ust. 1 i 2 powołanej ustawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, co również podkreślił Sąd I instancji, decyzja Ministra Obrony Narodowej nie nosi cech dowolności, bowiem podjął on wszelkie kroki do wyjaśnienia stanu niniejszej sprawy i prawidłowo dokonał oceny sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego. Argumenty podnoszone przez stronę, tj. wysokość osiąganych dochodów w zestawieniu z zaciągniętymi zobowiązaniami, plany związane z powiększeniem rodziny i choroba teściów nie pozostawiały wątpliwości, co do tego iż nie wystąpiły przesłanki uzasadniające zwolnienie z obowiązków zwrotu kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza.
W związku z tym uznać należy, że polemizowanie przez skarżącego z ustaleniami faktycznymi organów obu instancji, zaakceptowanymi następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie mogło przynieść oczekiwanych rezultatów. Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej nie mają uzasadnionych podstaw.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.