Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1562/19

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 1132/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę R.P. (dalej, jako: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. Starosta [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978), orzekł o odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C oraz C+E, wobec orzeczenia względem skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem kategorii C, C+E na okres 12 miesięcy licząc od dnia 21 maja 2018 r., prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] Wydziału Karnego [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...], co w świetle art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowi przeszkodę w wydaniu prawa jazdy także w zakresie kategorii C oraz C+E.

Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji.

Decyzją z dnia [...] września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i odmówiło zwrotu prawa jazdy kategorii C, C+E.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przywołał treść przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami oraz wskazał, że powołane unormowania determinują ocenę dopuszczalności wydania prawa jazdy w sytuacji obowiązywania względem skarżącego prawomocnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, nakazując w sytuacjach ściśle w nich określonych, odmowę wydania prawa jazdy nie tylko w zakresie orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonej kategorii, ale wprost rozszerzając ów o wymienione w przepisach art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 kategorie prawa jazdy. Wskazany przepis w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, został wprowadzony ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, zwanej ustawą nowelizującą, obowiązującą od dnia 25 października 2014 r. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy nowelizującej przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, w brzmieniu nadanym tą ustawą ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy.

Zważywszy zatem na datę prawomocnego wyroku sądu karnego orzekającego wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów, wprowadzona nowela, zdaniem organu II instancji, ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Wbrew twierdzeniu skarżącego chociaż odmowa wydania dokumentu prawa jazdy następuje na skutek orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, to decyzja nie jest wydawana w wykonaniu wyroku karnego, nie można więc przyjąć, że odmowa wydania prawa jazdy stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną sankcji orzeczonej wyrokiem karnym. Celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było bowiem niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Taką osobą jest niewątpliwie osoba prowadząca pojazd w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości.

Nie sposób przyjąć, aby osoba ta, mając orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, mogła w okresie obowiązania zakazu wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów. Zamierzenie to realizuje przyjęte w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami rozwiązanie o rozszerzeniu skutków orzeczonego wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, na kategorie prawa jazdy nie objęte zakazem, w okresie jego obowiązywania. Co istotne, rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu organu. Wręcz przeciwnie ustawodawca obliguje organ do określonego postępowania w sytuacji określonej w tym przepisie.

Kolegium podkreśliło, że dla zastosowania analizowanego przepisu nie ma znaczenia, czy podmiot, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych ubiega się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy, czy też już wcześniej posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Za taką interpretacją przemawia zarówno wykładnia językowa wskazanego przepisu, jak również jego wykładnia celowościowa, uwzględniająca potrzebę uniemożliwienia wykonywania na czas trwania orzeczonego zakazu sądowego uprawnień w zakresie kategorii prawa jazdy nieobjętych zakazem, a posiadanych przez kierowcę. Ewentualne prowadzenie przez skarżącego pojazdu ciężarowego przykładowo w stanie po spożyciu alkoholu, czy też w stanie nietrzeźwości, mogłoby stanowić znacznie większe niebezpieczeństwo dla ruchu drogowego, niż prowadzenie pojazdu osobowego. Zapobieżeniu takim ewentualnym sytuacjom, w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, służy właśnie regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.

Powyższa interpretacja uzasadnia także odmowę zwrotu prawa jazdy, albowiem powołany przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 mocą przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, jak wyżej zacytowano, stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.

Z załączonego do akt sprawy dokumentu prawa jazdy numer [...] wydanego przez Prezydenta [...] dnia [...] sierpnia 2014 r. na rzecz skarżącego wynika stwierdzenie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B, C, B+E, C+E. Skoro zatem względem skarżącego zapadł prawomocny wyrok sądu orzekający środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem kategorii C, C+E, na okres 12 miesięcy, a wyrok ten zapadł po wejściu w życie przepisu, którego zastosowanie w niniejszej sprawie zostało zakwestionowane przez skarżącego, to konieczną jego konsekwencją jest uwzględnienie warunków wydania prawa jazdy ustanowionych w art. 12 ust. 1 pkt 2 w powiązaniu z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami.

W świetle tychże skarżącemu nie może być zwrócone prawo jazdy kategorii C, jako objęte negatywnymi przesłankami tego przepisu, albowiem aktualnie obowiązuje względem niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, B+E.

Na powyższą decyzję skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Zaskarżonym obecnie wyrokiem Sąd I instancji skargę oddalił. Przytaczając treść art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, Sąd stwierdził, że powołane przepisy mają zastosowanie do niniejszej sprawy, albowiem wyrok Sądu Rejonowego, którym orzeczono w stosunku do skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia w ruchu lądowym pojazdów mechanicznych, do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii B, zapadł w dniu 5 czerwca 2018 r.

Z zestawienia przepisów art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że sankcja administracyjna w postaci decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii, co do której sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów, wykracza poza treść orzeczonego w wyroku karnym środka karnego i nie pozostaje z nim w bezpośrednim związku. Skonkretyzowany decyzją o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego dokumentu prawa jazdy ustawowy zakaz wydania lub zwrotu dokumentu prawa jazdy został bowiem rozciągnięty na te kategorie, które nie zostały objęte orzeczonym w wyroku środkiem karnym zakazu prowadzenia pojazdów, na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy. To treść art. 12 ust. 2 ustawy w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy implikuje wniosek, że właściwy organ nie może uwzględnić wniosku o wydanie lub zwrot dokumentu prawa jazdy innych kategorii w okresie obowiązywania orzeczonego przez sąd karny zakazu prowadzania pojazdów obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Ponieważ względem skarżącego orzeczono w wyroku karnym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kategorii B, to dlatego należy uznać, że - zgodnie z hipotezą reguły wynikającej z art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy - nie jest dopuszczalne wydanie lub zwrot dokumentu prawa jazdy w zakresie pozostałych kategorii.

Wniosku tego nie podważa treść prawomocnego wyroku karnego. Źródłem ograniczenia uprawnień osób ubiegających się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy nie jest bowiem sam wyrok karny, lecz norma ustawowa, która podlega konkretyzacji za pośrednictwem decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi dotyczącego błędnego zastosowania w sprawie w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 z uwagi na niezgodność tego przepisu z zasadami wyrażonymi w Konstytucji RP, Sąd stwierdził, że przepis ten nie narusza powołanych w skardze norm konstytucyjnych. Ustawodawca dysponuje bowiem znaczną swobodą regulacyjną w zakresie wyboru form, metod oraz drogi prawnego sankcjonowania tych nielegalnych zachowań adresatów norm, które ze względu na przyjęte założenia i cele polityki państwa oraz zasady i wartości konstytucyjne wymagają odpowiedniej i nierzadko skumulowanej reakcji prawodawczej (por. np. rozważania Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148, uzasadnienie: pkt 7.2 i n.). Jeżeli więc przyjęte rozwiązania ustawodawcze nie naruszają w sposób oczywisty norm, zasad i wartości konstytucyjnych (w tym zasad proporcjonalności, równości lub sprawiedliwości społecznej), to brak jest podstaw do podważania ustawodawczych wyborów aksjologicznych i normatywnych. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał tego rodzaju kwalifikowanego naruszenia powyższych norm, zasad i wartości.

Podnoszone z kolei argumenty natury ustrojowej, w tym związane z naruszeniem konstytucyjnej zasady podziału władzy oraz równowagi władz (art. 10 ust. 1 Konstytucji RP) i zasady sądowego wymiaru sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP), nie wykazują dostatecznej prawnokonstytucyjnej relewancji. Skarżący nie dostrzega bowiem, że wymierzenie sankcji na drodze administracyjnej (nawet jeśli jest to sankcja za ten sam czyn, który został prawomocnie osądzony na drodze karnosądowej) nie wyłącza w tym zakresie kontroli sądowoadministracyjnej, która gwarantuje nie tylko prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), lecz także zapewnia sądowy wymiar sprawiedliwości w sprawach administracyjnych (art. 175 ust. 1 w zw. z art. 184 Konstytucji RP). Nie są również uzasadnione próby konstruowania konstytucyjnego zakazu kumulacji sankcji karnej i administracyjnej za ten sam czyn (zasada ne bis in idem).

Konstytucja RP nie zawiera bowiem postanowień bezpośrednio statuujących tę zasadę, inaczej niż czynią to przepisy wiążących Polskę przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz przepisy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, które - na gruncie sankcjonowania karnoprawnego - zakazują ponownego sądzenia lub karania w sprawach karnych dotyczących tego samego czynu zagrożonego karą (Artykuł 4 ustęp 1 Protokołu nr 7 do Konwencji, Artykuł 50 Karty). Nawet jeśli w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zakaz ne bis in idem jest uznawany za szczegółową zasadę konstytucyjną wywodzoną z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) lub za element konstytucyjnego prawa do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji) i konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), to nie należy zapominać, że nie jest uprawnione aprioryczne wnioskowanie, że kumulacja sankcji karnej i administracyjnej za ten sam czyn jest konstytucyjnie zabroniona.

Zakaz ne bis in idem w sensie ścisłym ma zastosowanie wtedy, gdy w stosunku do osoby uprzednio ukaranej za popełnienie czynu zabronionego przez prawo karne, wszczyna się postępowanie karne dotyczące tego samego czynu (zob. wyrok TK z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego funkcjonuje także szersze rozumienie zasady ne bis in idem, które obejmuje nie tylko wypadki ponownego wymierzenia sankcji stricte karnej za ten sam czyn, lecz także te wypadki, w których dochodzi do zbiegu sankcji karnej i sankcji administracyjnej, która ma charakter wybitnie represyjny, pełniąc de facto funkcję sankcji karnej. Oceniając treść kwestionowanej regulacji ustawowej w świetle orzecznictwa trybunalskiego, nie sposób przyjąć, że kumulacja sankcji karnej w postaci zakazu prowadzenia pojazdów określonych kategorii oraz sankcji administracyjnej w postaci zakazu wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w odniesieniu do prawa jazdy kategorii odmiennych niż objęte zakazem wynikającym z wyroku karnego stanowią przejaw naruszenia zasady ne bis in idem w ujęciu szerokim.

Sankcja administracyjna odnosi się bowiem do tych kategorii prawa jazdy, które nie były objęte prawomocnym wyrokiem karnym, a ponadto realizuje ona odmienne funkcje i cele. Nie są to zasadniczo cele i funkcje represyjne (odwetowe), lecz prewencyjne i zabezpieczające. Trzeba również zwrócić uwagę na zupełnie odmienny przedmiot sankcji karnej i administracyjnej. O ile wyrok karny obejmujący środek karny zakazu prowadzenia pojazdu odnosi się wprost do uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, o tyle decyzja o odmowie wydania prawa jazdy lub o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy ma za przedmiot jedynie uprawnienie do uzyskania lub odzyskania dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii. Nie ma zatem w tym zakresie tożsamości sankcji o identycznym (represyjnym) i skierowanym na te same uprawnienia charakterze.

Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił:

1. 1. rażące naruszenie prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez błędne uznanie, iż przepis ten nie jest niezgodny z przepisami Konstytucji RP, w tym z art. 2 Konstytucji RP, a które to błędne uznanie było wynikiem równie nieprawidłowego rozumowania, w ramach którego Sąd I instancji przyjął, iż z art. 2 Konstytucji RP nie jest wyprowadzony zakaz ne bis in idem w ujęciu szerokim oraz, że sankcja o charakterze administracyjnym z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy, ma inne funkcje i cele, aniżeli sankcja o charakterze penalnym w postaci środka karnego polegającego na zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych, podczas, gdy prawidłowa wykładnia art. 2 Konstytucji RP prowadzi do wniosku, iż w polskim systemie prawnym również obowiązuje zakaz ne bis in idem w ujęciu szerokim, tj. w ujęciu wchodzącym zakresem zakazu podwójnej karalności także poza reżim prawa karnego, a jednocześnie sankcja administracyjna z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami oraz sankcja penalna w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, tak pod względem charakterów, w zakresie funkcji i celów, jak na gruncie realnych skutków dla jednostki, są w całości tożsame, czym też art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami jest niezgodny z przepisami art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 Konstytucji RP z uwagi na to, że prowadzi do sytuacji podwójnej karalności, w ramach której prawo jazdy jest odbierane w zakresie wykraczającym poza rzeczywistą potrzebę wyeliminowania niebezpiecznego kierowcy z ruchu drogowego, która to potrzeba jest i może być określona wyłącznie przez sąd karny w prawomocnym wyroku skazującym;
2. 2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) przez błędne przyjęcie, że w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] września 2018 r. nie było przeszkód na poziomie norm konstytucyjnych do zastosowania art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, podczas gdy z uwagi na właśnie zaistnienie przeszkód na poziomie norm konstytucyjnych, tj. niezgodność art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami z art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 Konstytucji RP, Sąd winien w konkretnej sprawie oprzeć się bezpośrednio o art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i uchylić zaskarżoną decyzję.

Mając powyższe na względzie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stosowną argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a wyrok odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przed odniesieniem się do jej zarzutów zauważyć należy, że w myśl art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, którą ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie ziściły się te warunki odstępstwa od zasady jawności, a rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym byłaby zbędna.

Jak wnika z akt sprawy podstawę decyzji organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.

Jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014, poz. 970 ze zm.). Wskazuje na to art. 3 tej ustawy, zgodnie z którym przepis art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, a więc po 25 października 2014 r.

Powyższy przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ma zatem zastosowanie do niniejszej sprawy, albowiem wyrok Sądu Rejonowego, którym orzeczono w stosunku do skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia w ruchu lądowym pojazdów mechanicznych, za wyjątkiem pojazdów, do których kierowania uprawnia kategoria C, C+E zapadł w dniu 5 czerwca 2018 r.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może zostać wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;

1. 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;
2. 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 ustawy).

Artykuł 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, nadał nowe brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, w myśl którego przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: (...)." W stosunku do poprzedniego brzmienia dodane zostały słowa: "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie".

Wprowadzone zmiany miały na celu ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami. Pozwala to przyjąć, że powołana nowelizacja miała na celu doprecyzowanie przepisów rodzących trudności interpretacyjne w praktyce i w orzecznictwie sądowym, w tym poprzez nadanie art. 12 ust. 2 nowego brzmienia, eliminującego wątpliwości w kwestii, czy przepis ten obejmuje swym zakresem tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy, czy także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii – czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały.

Istota niniejszej sprawy sprowadzała się – jak słusznie wskazał Sąd I instancji - do ustalenia, czy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych rozciąga się również na zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C i C+E, czy zatem odmowa zwrotu prawa jazdy w zakresie tych kategorii jest zasadna.

Mając powyższe uregulowania prawne na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, a także i organów orzekających w tej sprawie, że prawidłowe – zgodne z prawem – jest rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy kategorii C i C+E. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało bowiem, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, ale także tej kategorii, o którą się ubiegał, czyli kategorii C i C+E. W istocie z wyroku sądu karnego wynika dla strony bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio – poprzez obowiązujący organy administracji publicznej art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami – również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C i C+E. Decyzja organów konkretyzuje jedynie swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy z uwzględnieniem przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Nie modyfikuje zatem w żaden sposób środka karnego.

Uwzględnia jedynie treść ustawy o kierujących pojazdami, zawierającej wykaz dolegliwości będących skutkiem środka karnego orzeczonego przez sąd karny. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie.

Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołane przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie naruszają powołanych w skardze kasacyjnej wzorców konstytucyjnych (art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 Konstytucji RP). W tym zakresie Sąd odwoławczy podziela w pełni stanowisko zaprezentowane przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Jak już wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, a co należy ponownie wskazać, kumulacja sankcji karnej w postaci zakazu prowadzenia pojazdów określonych kategorii oraz sankcji administracyjnej w postaci zakazu wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w odniesieniu do prawa jazdy kategorii odmiennych niż objęte zakazem wynikającym z wyroku karnego nie stanowią przejawu naruszenia zasady ne bis in idem. Wyrok karny obejmujący środek karny zakazu prowadzenia pojazdu odnosi się wprost do uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, natomiast decyzja o odmowie wydania prawa jazdy lub o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy ma za przedmiot uprawnienie do uzyskania lub odzyskania dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii.

Nie ma zatem w tym zakresie tożsamości sankcji o identycznym - represyjnym i skierowanym na te same uprawnienia charakterze. Szersza argumentacja przedstawiona przez Sąd I instancji w tym zakresie jest w pełni uzasadniona i zasługuje na aprobatę.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Sąd I instancji słusznie zaakceptował legalność wydanych przez orzekające w sprawie organy wobec skarżącego decyzji, mocą których odmówiono zwrotu skarżącemu prawa jazdy kategorii C, C+E z uwagi na orzeczony wobec niego wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt [...], zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem kategorii C, C+E na okres 12 miesięcy licząc od dnia 21 maja 2018 r.

Dlatego też, mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a., jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.