Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt IV SAB/GI 132/15 (dalej postanowienie z 29 lutego 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A. C. na bezczynność Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Chorzowie (dalej Dyrektor OPS) w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że A.C.(dalej skarżący) wniósł na bezczynność Dyrektora OPS. W wykonaniu zarządzenia z 12 stycznia 2016 r. Przewodniczącego Wydziału IV, wezwano pełnomocnika skarżącego (dalej pełnomocnik) do wykazania w terminie 7 dni - czy skarżący przed złożeniem skargi na bezczynność organu wniósł zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie w trybie art. 37 § 1 kpa, pod rygorem odrzucenia skargi.
Odpowiadając na powyższe wezwanie, pełnomocnik oświadczył, że z wyjaśnień skarżącego wynika, że nie złożył zażalenia do organu wyższego stopnia. Jednakże skarżący w korespondencji prowadzonej z organem oraz rozmowach telefonicznych wielokrotnie manifestował swoje niezadowolenie ze sposobu załatwienia jego wniosku o wyłączenie pracownika. Wskazał, że organ administracji nie pouczył skarżącego o możliwości wniesienia takiego środka.
Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 201 2r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziane w ustawie.
Z akt administracyjnych sprawy i oświadczenia pełnomocnika wynika, że przed wniesieniem skargi na bezczynność Dyrektora OPS skarżący nie złożył zażalenia w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej kpa). Wniesienie skargi dopuszczalne jest dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, do których należy zażalenie do organu wyższego stopnia, w tym przypadku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach.
Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa (k. 104, 111, 112, 117-118, 129, 131-132 akt sądowych).
W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia A. C., reprezentowany przez pełnomocnika [...] zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art 52 § 1 ppsa poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wniósł skargę po wyczerpaniu środków zaskarżenia;
- 2. art. 37 § 1 w zw. z art. 8 i 9 kpa przez pominięcie, że skarżący wyrażał niezadowolenie z braku wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie wszczęte na jego wniosek o wydanie specjalnego zasiłku celowego, a tym samym składał pisma noszące znamiona zażalenia na bezczynność organu administracji publicznej;
- 3. art. 54 § 1 i 3 ppsa przez rozpatrzenie skargi bez wcześniejszego przekazania jej organowi administracji publicznej, celem umożliwienia mu dokonania ewentualnej autokontroli.
Mając na uwadze powyższe wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego (k. 154-157 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o wydane postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na brak spełnienia podstawowych przesłanek z art. 65 kpa; z ostrożności procesowej - o oddalenie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta Chorzowa odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na zakup leków. Skarżący w ustawowym terminie nie odwołał się od decyzji z [...] maja 2015 r. (k. 173-174 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 kpa lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (art. 37 § 1 kpa). Oznacza to, że w każdym przypadku przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, konieczne jest uprzednie złożenie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o których mowa w art. 37 § 1 kpa. Istotne jest, że ustawodawca nie zastrzegł alternatywy.
Zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art 52 § 1 ppsa nie mógł odnieść zamierzonego rezultatu. Sąd I instancji słusznie uznał, że skarga skarżącego w kontrolowanej sprawie jest niedopuszczalna, gdyż została wniesiona bez wcześniejszego wyczerpania trybu przewidzianego w art. 37 § 1 kpa (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 179, uw. 7; s. 216, uw. 19); wyrok NSA z 11.2.2010 r., II OSK 128/10; postanowienie NSA z 30.10.2010 r., I OSK 698/10, OSG 2010/8/59, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 316, nb 3; s. 363, nb 10 p. 1). Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, skarżący nie wystosował zażalenia z art. 37 § 1 kpa i żadne z pism "wyrażających niezadowolenie" ani maile skarżącego wskazane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wymogu tego nie spełniają (art. 65 § 1 i 2 kc). Z tych samych względów zarzut naruszenia art. 37 § 1 w zw. z art. 8 i 9 kpa okazał się nieusprawiedliwiony.
Skarga skarżącego, wniesiona drogą mailową dnia 8 maja 2015 r., została Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie przekazana przez Dyrektora OPS w Chorzowie przy piśmie z 2 czerwca 2015 r. (k. 6 akt sądowych), zatem zarzut naruszenia art. 54 § 1 i 3 ppsa okazał się niezasadny.
W kontrolowanej sprawie nie zachodziły przesłanki zastosowania art. 65 § 1 kpa.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.
Pełnomocnik z urzędu (k. 102 akt sądowych) z wnioskiem o wynagrodzenie winien wystąpić do właściwego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (art. 250 § 1 ppsa).