Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 154/10 oddalił skargę M. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) listopada 2009 r. nr (...) w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Rozkazem personalnym nr (...) z dnia (...) sierpnia 2009 r. Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, na podstawie 112 ust. 1 pkt 1 oraz art. 115 ust.1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm.), powoływaną dalej także jako "ustawa", oraz § 14 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz.137), przychylając się do wniosku Dowódcy 1 Pułku Specjalnego, zwolnił M. S. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy z dniem 30 września 2009 r. W uzasadnieniu rozkazu personalnego organ podał, iż M. S. został uznany winnym popełnienia przestępstwa określonego w art. 233 § 1 K.k. i skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Cieszynie z dnia 27 kwietnia 2009r., sygn. akt II K 127/09, na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata; wyrok ten uprawomocnił się z dniem 5 maja 2009 r. Organ wskazał jednocześnie, że Dowódca 1 Pułku Specjalnego wystąpił z wnioskiem do organu zwalniającego, za pośrednictwem organu właściwego do wyznaczania na stanowisko służbowe, tj. Dowódcy Wojsk Specjalnych, na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 przywołanego wyżej rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, o zwolnienie M. S. z zawodowej służby wojskowej. Dowódca Wojsk Specjalnych opowiedział się za pozostawieniem go w dalszej służbie, mając na względzie dotychczasowy przebieg służby oficera.
Dyrektor Departamentu Kadr uwzględnił wniosek dowódcy jednostki wojskowej o zwolnienie M. S. z zawodowej służby wojskowej i powołanym rozkazem personalnym z dnia (...) sierpnia 2009 r. zwolnił go z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy z dniem 30 września 2009 r.
Od powyższego rozkazu personalnego M. S. złożył odwołanie, w którym podniósł, iż decyzja jest dla niego krzywdząca ze względu na dotychczasową, nienaganną służbę wojskową. Zaskarżonemu rozkazowi personalnemu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 9, art. 10, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia (...) listopada 2009 r. nr (...) uchylił rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr MON w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej na dzień 30 listopada 2009 r., w pozostałej części rozkaz utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi fakultatywną podstawę zwolnienia pozostawioną ocenie uprawnionego organu. Stwierdził, że M. S. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Cieszynie z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II K 127/09, na karę łączną 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszenie jej wykonania na 2 lata za to, że działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował wspólnie i w porozumieniu z inną osobą doprowadzić ubezpieczyciela PZU S.A. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ten sposób, że zgłosił z tytułu polisy AC fikcyjną szkodę podając, że doszło do kradzieży ubezpieczonego samochodu o wartości około 100.000 zł., a zamierzonego celu nie osiągnęli z uwagi na zakwestionowanie tego roszczenia przez ubezpieczyciela, tj. za popełnienie przestępstwa z art. 13 § 1 K.k. w zw. z art. 286 § 1 K.k., a ponadto za popełnienie przestępstwa z art. 233 § 1 w zw. z art. 234 i art. 11 § 2 K.k., bowiem będąc uprzedzonym o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zawiadomił o kradzieży samochodu wiedząc, że takie zdarzenie nie nastąpiło oraz zeznał nieprawdę co do okoliczności bezpośrednio poprzedzających utratę samochodu. Zdaniem organu, charakter czynu popełnionego przez oficera godzi w dobre imię i honor żołnierza Wojska Polskiego w związku z czym dyskwalifikuje go z pełnionej służby, pomimo pozytywnej opinii Dowódcy Wojsk Specjalnych. Zmiany daty zwolnienia dokonano w związku z art. 130 § 2 K.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej i poprzedzającego ją rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr MON, zarzucając naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci niewłaściwego zastosowania art. 107 § 3 w zw. z § 1 K.p.a., polegającego na braku wyjaśnienia skarżącemu jego argumentów co do kwestii dalszej jego służby wojskowej oraz przyczyn, z powodu których argumentom tym odmówiono wiarygodności, naruszenie art. 112 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ustawy w zw. z art. 77 K.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie polegające na dowolności jego zastosowania w wyniku nierozpatrzenia całości materiału dowodowego, naruszenie art. 77 w zw. z art. 7 i art. 80 K.p.a. przez niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz naruszenie art. 10 K.p.a. przez całkowite jego pominięcie i niezastosowanie w sprawie polegające na uniemożliwieniu skarżącemu w toku postępowania administracyjnego czynnego udziału poprzez wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenie jakichkolwiek żądań.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Oddalając skargę powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że materialnoprawną podstawę decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej stanowił art. 112 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.). Zgodnie z art. 112 pkt 1 ustawy, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary. Fakt skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem wykonania kary należy do tych przypadków, w których zwolnienie ze służby pozostawione zostało decyzji właściwego organu, w tym przypadku Dyrektora Departamentu Kadr MON.
Sąd stwierdził stwierdził, iż w sprawie jest bezspornym, iż M. S. skazany został prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Cieszynie z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II K 127/09, na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata. Po uprawomocnieniu się wyroku Dowódca 1 Pułku Specjalnego wystąpił, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej do Dyrektora Departamentu Kadr MON, za pośrednictwem organu właściwego do wyznaczenia na stanowisko służbowe, tj. Dowódcy Wojsk Specjalnych, z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Dowódca jednostki nie skorzystał z uprawnienia wynikającego z § 14 ust. 1 i nie wnioskował o zatrzymanie żołnierza w dalszej służbie.
Sąd podkreślił, że zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy, co oznacza, że jej kontrola przez sąd administracyjny jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ wydający przedmiotową decyzję dokonał właściwego zastosowania normy prawnej w odniesieniu do okoliczności faktycznych danej sprawy. Uznaniowość przepisu nie oznacza jego dowolności, bowiem organ ma obowiązek zbadać okoliczności faktyczne sprawy (m.in. ustalić, czy wyrok skazujący jest prawomocny) i uzasadnić wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Badając legalność zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż organy wojskowe obydwu instancji wyczerpująco uzasadniły wydane w sprawie rozstrzygnięcie o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Wskazały, iż charakter czynu popełnionego przez skarżącego godzi w dobre imię i honor żołnierza Wojska Polskiego, w związku z czym dyskwalifikuje go z pełnienia służby. Żołnierz uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 233 i art. 234 K.k. nie może legitymować się "nieposzlakowaną opinią" w rozumieniu art. 2 ustawy. Nie można przyznać racji skarżącemu, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które w istotny sposób mogły wpłynąć na wynik rozstrzygnięcia. Postępowanie o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej opierało się na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach personalnych skarżącego, który w całości jest znany stronie. Zatem brak w aktach wezwania skarżącego do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji stanowi niewątpliwie wadę procesową, lecz wada tego rodzaju nie przesądza o nieprawidłowości rozstrzygnięcia.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S., prawidłowo reprezentowany, wniósł skargę kasacyjną.
Zaskarżając wyrok w całości wskazano na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 112 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez jego niewłaściwe zastosowanie w związku z art. 77 K.p.a., polegające na dowolności jego zastosowania w wyniku nierozpatrzenia całości materiału dowodowego,
- art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku jakiegokolwiek wyjaśnienia skarżącemu jego argumentów co do kwestii dalszej służby wojskowej oraz przyczyn, z powodu których tym argumentom organ administracji, a następnie Sąd pierwszej instancji odmówiły wiarygodności.
Ponadto wskazano, iż skarżący kasacyjnie podtrzymuje wszystkie zarzuty podniesione w skardze do Sądu pierwszej instancji, które stanowią meritum i podstawę zaskarżenia.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że część uzasadnienia Sądu pierwszej instancji jest subiektywnym wywodem co do kwalifikacji czynu, jaki popełnił skarżący. Jednakże z pola widzenia Sądu pierwszej instancji umknęła kwestia obiektywnego zbadania sprawy pod względem dowodowym. Brak jest odniesienia się do zarzutów skarżącego i jego argumentów. Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności, które mogą stanowić podstawę do pozostawienia skarżącego w dalszej służbie wojskowej. Ponadto Sąd nie wziął pod uwagę, że wskazane w art. 2 ustawy kryterium dotyczy osób, które dopiero mają zostać powołane i pełnić służbę w charakterze żołnierza zawodowego. Sąd pierwszej instancji natomiast pominął, że art. 112 ustawy jest przepisem fakultatywnego stosowania i to do żołnierzy zawodowych będących już w służbie zawodowej. Jego norma nie koliduje z art. 2 ustawy, bo gdyby tak było, to przepis ten nie dawałby możliwości pozostawienia jakiegokolwiek ukaranego żołnierza w dalszej służbie zawodowej. Sąd nie wziął pod uwagę stanowiska Dowódcy Wojsk Specjalnych, który zapewnił możliwość dalszej służby skarżącemu.
Dodatkowo skarżący stwierdził, że ani organy administracji, ani Sąd pierwszej instancji nie odnosiły się, w sposób wymagany przez przepis art. 107 K.p.a., do argumentów skarżącego. Nie wzięto pod uwagę skutków zwolnienia ze służby, chociaż są one dotkliwe nie tylko dla skarżącego, ale i dla jego rodziny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ podniesione w niej zarzuty nie są zasadne.
Należy podkreślić, że stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi, z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki wymienione są w art. 183 § 2 P.p.s.a. Wobec tego, że w rozpoznanej sprawie przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły, Naczelny Sąd Administracyjny oceniał wyłącznie zasadność zarzutów przytoczonych w skardze kasacyjnej.
We wniesionej skardze kasacyjnej powołano się na naruszenie prawa materialnego, tj. na podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., podnosząc w tym zakresie zarzuty dotyczące naruszenia art. 112 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 77 K.p.a., a także art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 K.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Poza tym skarga kasacyjna odsyła do zarzutów skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które stanowią meritum i podstawę zaskarżenia.
Odnosząc się do tak skonstruowanej podstawy kasacyjnej w pierwszej kolejności należy podkreślić, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, co oznacza, że dla swej skuteczności musi odpowiadać wymogom przewidzianym w ustawie. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna musi zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Wynika stąd, że wnoszący skargę kasacyjną musi wyraźnie wskazać konkretną(e) normę (normy) prawa naruszonego przez Sąd pierwszej instancji; w przypadku prawa materialnego określenie, czy chodzi o błędną jej wykładnię, czy o niewłaściwe zastosowanie ze wskazaniem, na czym ta błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie polegało i jaka według skarżącego powinna być wykładnia właściwa, a w odniesieniu do naruszenia prawa procesowego, poza wskazaniem naruszonego przepisu, konieczne jest wykazanie dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy w związku z tym stwierdzić, że samo odwołanie się do zarzutów podniesionych w skardze do Sądu pierwszej instancji, które – zdaniem autora skargi kasacyjnej – stanowią "meritum i podstawę zaskarżenia", nie stanowi przytoczenia podstaw kasacyjnych w rozumieniu art. 176 w zw. z art. 174 pkt 1 lub 2 P.p.s.a. Ten zakres zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił zatem poza zakresem rozpoznania.
Wadliwie również został podniesiony zarzut dotyczący art. 107 § 3 w zw. z § 1 K.p.a. Pomijając nawet błędne zaklasyfikowanie przez wnoszącego skargę kasacyjną tych z istoty procesowych przepisów do norm prawa materialnego zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie mógł przepisów tych naruszyć wprost w sposób wskazany w skardze kasacyjnej, tj. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zastosowanie mają przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.), a nie przepisy K.p.a. Zasady i normy określone w Kodeksie postępowania administracyjnego mogą być jedynie przedmiotem analizy sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym w toku przeprowadzanej przez sąd administracyjny kontroli zgodności z prawem zaskarżonej do sądu decyzji administracyjnej pod kątem prawidłowości zastosowania tych zasad oraz przepisów przez organy administracji publicznej. W celu zakwestionowania dokonanej przez Sąd pierwszej instancji zasadności oceny zastosowania się przez orzekające w sprawie organy do wymogów art. 107 § 3 w zw. z § 1 K.p.a. skarga kasacyjna winna oprzeć zarzut na naruszeniu art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z § 1 K.p.a. Jeśli chodzi zaś o nieodniesienie się przez organy orzekające w sprawie, a także Sąd pierwszej instancji, do kwestii pozostawienia skarżącego w służbie, do czego zmierza zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. § 1 Kpa, to wskazać należy, że kwestia ta objęta została zarzutem dotyczącym naruszenia prawa materialnego, tj. art. 112 ust. 1 pkt w zw. z art. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w zw. z art. 77 K.p.a.
Przechodząc do oceny tej podstawy kasacyjnej należy wskazać, że przepis art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowiący podstawę prawną decyzji o zwolnieniu M. S. z zawodowej służby wojskowej przewiduje możliwość zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej w sytuacji, gdy został on skazany prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem wykonania kary. Jest poza sporem, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Cieszynie z dnia 27 kwietnia 2009 r. (sygn. akt II K 127/09) skarżący został skazany na karę łączną 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 2 lata za przestępstwa z art. 13 § 1 w zw. z art. 286 § 1 K.k. i z art. 233 § 1 w zw. z art. 234 i art. 11 § 2 K.k. Wypełniło to przesłankę uzasadniającą zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej w myśl art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy. Należy podzielić stanowisko, że decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, wydana na podstawie art. 112 ustawy, ma charakter uznaniowy. Sąd pierwszej instancji słusznie podniósł, iż "uznaniowość" decyzji nie oznacza jednak dowolności przy jej podejmowaniu, bowiem organ ma obowiązek wszechstronnie zbadać okoliczności faktyczne sprawy, a wydane w sprawie rozstrzygnięcie wyczerpująco uzasadnić. Badając legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż organy wojskowe obydwu instancji wyczerpująco uzasadniły wydane w sprawie rozstrzygnięcie o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Wskazały bowiem, iż charakter czynu popełnionego przez skarżącego godzi w dobre imię i honor żołnierza Wojska Polskiego w związku z czym dyskwalifikuje go z pełnionej służby. Żołnierz uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 233 § 1 k.k. nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, a ta w myśl art. 2 ustawy jest jednym z wymogów stawianych żołnierzom zawodowym.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela powyższe stanowisko nie zgadzając się w żadnym razie z poglądem pełnomocnika strony skarżącej, że wymóg posiadania nieposzlakowanej opinii określony w art. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odnosi się tylko do osób, które dopiero mają zostać powołane do pełnienia zawodowej służby wojskowej, nie dotyczy natomiast żołnierza pozostającego już w tej służbie. Wadliwość takiego pojmowania treści zawartej w art. 2 ustawy, tj. w sposób wyłącznie formalny, jest oczywista; jej akceptacja stanowiłaby zaprzeczenie ogólnego etosu służby wojskowej. To, że charakter popełnionego przez skarżącego czynu godzi w dobre imię i honor żołnierza Wojska Polskiego, nie wymaga żadnego szczególnego uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł także usprawiedliwienia dla zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy przez nierozważenie okoliczności, które mogłyby uzasadniać pozostawienie skarżącego w dalszej służbie. Z treści § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby (obecnie § 15 ust. 1 pkt 1) wynika, że o zwolnieniu ze służby decyduje organ do tego uprawniony (organ zwalniający) na wniosek organu właściwego do wyznaczania na stanowisko służbowe. W przypadku, gdy organ zwalniający nie uwzględni wniosku o zwolnienie, wyznacza żołnierza na stanowisko służbowe lub kieruje do organu właściwego do wyznaczenia na stanowisko służbowe (ust. 3). Skoro więc ani art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy, ani przepis wykonawczy rozporządzenia nie przewidują obowiązku rozważenia, przed wydaniem przez organ zwalniający decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, możliwości pozostawienia go w służbie, to brak rozważań w tym zakresie w zaskarżonej decyzji jak i w poprzedzającym ją rozkazie personalnym, nie musiał być dostrzeżony przez Sąd pierwszej instancji jako uchybienie przepisowi art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy. Powyższe ustalenia wskazują, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo wykonał kontrolę zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie zwolnienia M. S. z zawodowej służby wojskowej.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionej podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił tę skargę na podstawie art. 184 P.p.s.a.