Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 138/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona stronie skarżącej w dniu 18 grudnia 2012 r., natomiast skargę wniesiono bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 17 stycznia 2013 r. Skarga została zarejestrowana w dniu 18 stycznia 2013 r. i następnie przekazana w dniu 21 stycznia 2013 r. do Wojewody Wielkopolskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucając skargę powołał się na art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." i stwierdził, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten powinien ją przekazać właściwemu organowi administracji publicznej. Termin do wniesienia skargi jest zachowany jedynie w przypadku, gdy sąd prześle (nada w urzędzie pocztowym lub doręczy w inny sposób zgodny z art. 65 § 1 P.p.s.a.) skargę do właściwego organu przed upływem terminu do wniesienia skargi.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 18 grudnia 2012 r. Wobec tego trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał z dniem 18 stycznia 2013 r. (piątek). Przed upływem tego terminu w dniu 17 stycznia 2013 r. (czwartek) skarga została wniesiona, ale bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, a zatem o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje moment nadania (przekazania) skargi do właściwego organu administracji publicznej zgodnie z przepisem art. 54 P.p.s.a. Przekazanie takie nastąpiło mimo, że niezwłocznie w dniu 21 stycznia 2013 r. (poniedziałek), to jednak po upływie ustawowego terminu do wniesienia skargi. W konsekwencji, w ocenie Sądu I instancji, skarga została wniesiona z uchybieniem terminu ustawowego, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła Komenda Wojewódzka Policji w Poznaniu domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 54 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. podnosząc, że złożenie skargi nastąpiło w miejscu ustawowo dozwolonym przez prawo. Przepisy ustawy nie określają wprost konsekwencji takiego zachowania. Skoro skarga została wniesiona w określonym przez ustawę terminie oraz w miejscu przez nią dozwolonym to, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, uznać należy, że została ona wniesiona prawidłowo i skutecznie.
Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że istotnie decyzja Wojewody Wielkopolskiego zawierała prawidłowe pouczenie odnoszące się do możliwości wniesienia skargi oraz zasad jej wnoszenia. Jednakże strona skarżąca nie była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Okoliczność ta wpłynęła bezpośrednio na brak wiedzy w zakresie dotyczącym skutków niezastosowania w ścisły sposób procedury wnoszenia skargi. Zachowanie strony skarżącej nie wynikało zatem z zawinionego niedbalstwa czy nierzetelności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z treścią art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę należy wnieść, w myśl art. 54 § 1 P.p.s.a., do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Powyższe przepisy wskazują zatem, że do prawidłowego wniesienia skargi niezbędne jest zachowanie terminu i trybu określonego w art. 54 § 1 P.p.s.a, tj. złożenie skargi za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem zaskarżenia. Ustawa w tym zakresie żadnych wyjątków nie przewiduje.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela jednocześnie, leżący u podstaw zaskarżonego postanowienia pogląd Sądu I instancji, że w sytuacji wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania tej skargi przez Sąd pod adres właściwego organu. Istotnie, żaden z przepisów ustawy procesowej wprost nie przewiduje obowiązku przekazania błędnie skierowanej skargi do właściwego organu, jednakże przyjmuje się, że taki obowiązek na sądzie spoczywa. Orzecznictwo zarówno Sądu Najwyższego (na tle podobnych procedurze sądowoadministracyjnej uregulowań odnośnie składania środków odwoławczych w postępowaniu cywilnym), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie opowiedziało się za takim właśnie stanowiskiem (por. wyroki NSA: z dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 248/07, LEX nr 470146 i z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 426/07, LEX nr 489100; postanowienia NSA: z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1724/06, LEX nr 453371; z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 295/08, LEX nr 505331; z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 631/08, LEX nr 505351; z dnia 26 czerwca 2008r., sygn. akt I OZ 463/08, LEX nr 493793).
Stanowisko takie prezentowane jest również w doktrynie, zgodnie z którym w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, sąd ten lub organ powinien przekazać sprawę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. decyduje data nadania skargi przez sąd (lub organ) pod adres właściwego organu (patrz. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 103; Komentarz do art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX).
Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarga Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu wpłynęła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, a zatem podlegała ogólnej regulacji przewidzianej w art. 53 § 1 i art. 54 § 1 P.p.s.a. Nie ulega też wątpliwości, że organ należycie pouczył stronę o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarga dotyczyła decyzji Wojewody Wielkopolskiego, a zatem powinna zostać wniesiona za pośrednictwem tego organu.
Skoro w niniejszej sprawie Komenda Wojewódzka Policji w Poznaniu otrzymała decyzję w dniu 18 grudnia 2012 r., to termin do wniesienia skargi za pośrednictwem organu upływał w dniu 18 stycznia 2013 r. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo przyjął, że dla oceny dochowania terminu do wniesienia skargi decydująca była data nadania jej w urzędzie pocztowym przez Sąd do organu. W konsekwencji prawidłowo też uznał, że skarga ta jako wniesiona z uchybieniem terminu, o jakim mówi art. 53 § 1 P.p.s.a, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej podkreślić należy, że przedmiotem zaskarżonego postanowienia była wyłącznie kwestia zachowania ustawowego terminu do wniesienia skargi. Wbrew opinii autora skargi kasacyjnej podstawa odrzucenia nie jest uzależniona od zawinionego czy niezawinionego działania skarżącego, ale jedynie od ustalenia, czy strona skarżąca pomimo ciążącego na niej obowiązku i pomimo prawidłowego pouczenia wniosła skargę, za pośrednictwem organu, w terminie. Okoliczność ta nie została w skardze kasacyjnej podważona.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.