Postanowienie NSA z 13 lutego 2024 r., I OSK 159/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P.W. o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi kasacyjnej P.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 787/23 w sprawie ze skargi P.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia [...] lipca 2023 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji.

Skład

Sędzia NSA Piotr Przybysz przewodniczący

Uzasadnienie

Wyrokiem z 24 października 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 787/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z [...] lipca 2023 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący, zastępowany przez adwokata, wniósł o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z dyspozycją z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 powołanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać na konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji.

Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe, niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej.

Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i n.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wyjaśnić należy, że wniosek powinien być poparty faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Wniosek skarżącego kasacyjnie zawiera natomiast jedynie ogólnikowe twierdzenia, które nie mogą stanowić skutecznej podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Skarżący kasacyjnie wskazał jedynie, że uiszczanie opłaty przez okres rozpoznania skargi kasacyjnej spowoduje niepowetowaną szkodę dla jego majątku i ucierpi na tym jego rodzina. Uzasadnienie złożonego w sprawie wniosku opiera się na ogólnych stwierdzeniach dotyczących sytuacji finansowej skarżącego kasacyjnie i jego rodziny. Odnosząc się natomiast do wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji w sprawie wskazać trzeba, że chodzi tu nie tylko o jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę o znacznym rozmiarze. Do wykazania tego konieczne jest zatem wskazanie przez wnioskującego o wstrzymanie na wysokość dochodów, wydatków, możliwości finansowych oraz wszelkich okoliczności, które uprawdopodobnią, że wykonanie decyzji może skutkować powstaniem w jego majątku szkody o znacznych rozmiarach. W tym kontekście z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie można wnioskować o trudnej sytuacji skarżącego kasacyjnie, która w powiązaniu z obowiązkiem opłacania pobytu jego babci w Domu Pomocy Społecznej mogłaby doprowadzić do powstania w jego sytuacji znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Co istotne, każda decyzja czy postanowienie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, co nie oznacza, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować ochronę tymczasową przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama okoliczność powstania po stronie zobowiązanego obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej nie stanowi jeszcze o spełnieniu przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Skarżący kasacyjnie nie wskazał na jakiekolwiek okoliczności mogące świadczyć o wystąpieniu tak dalekich skutków, jak niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym chodzi tu o taką szkodę majątkową, a także niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (zob. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04).

Ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie wywołuje skutku nieodwracalnego, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej istnieje możliwość zwrotu uiszczonej już kwoty.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.