Uzasadnienie
J. K, reprezentowany przez adwokata Karola Świątkowskiego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 337/12, odrzucił skargę stwierdzając, że nie zostały uzupełnione braki formalne skargi.
Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez podpisanie skargi oraz złożenie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego uprawniającego do działania przed sądami administracyjnymi w imieniu strony skarżącej. Wezwanie to zostało doręczone adwokatowi K. Ś w dniu [...] lutego 2012 r.
W dniu 6 marca 2012 r. do Sądu wpłynęło pełnomocnictwo procesowe adwokata K. Ś z dnia [...] stycznia 2012 r. uprawniające do działania w imieniu J. K przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił jednak wszystkich braków formalnych, to jest nie podpisał skargi.
Wobec tego Sąd pierwszej instancji uznał, że w związku z nieuzupełnieniem braku formalnego w postaci podpisania skargi, należy ją odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Od tego postanowienia skargę kasacyjną złożył J. K reprezentowany przez adwokata K. Ś, wnosząc o jej uwzględnienie. Wskazano, że Minister Skarbu Państwa nie przesłał do Sądu oryginału skargi (podpisanego), a jedynie jej odpis. Skarżący podkreślił, że dla odróżnienia oryginału skargi od odpisu, odpis został opatrzony niebieską pieczątką "odpis", jak również nie zawierał odręcznego podpisu. Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2002 r., sygn. akt V CKN 1830/00 podkreślono, że nie ma obowiązku podpisywania odpisów wnoszonego pisma.
Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wskazał, że ani on, ani też sam skarżący nie mają wpływu na staranność działania zarówno Ministra Skarbu Państwa, jak i Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, który to Sąd – w ocenie skarżącego – powinien zwrócić się do organu o wypełnienie obowiązku, jakim jest przekazanie wszystkich dokumentów, zarówno oryginałów, jak i odpisów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie organu pełnomocnik mógł podpisać skargę znajdującą się w aktach sprawy, skutkiem czego postępowanie byłoby kontynuowane. Organ uważa, że pełnomocnik skarżącego musiał zdawać sobie sprawę z konsekwencji nieuzupełnienia tego braku formalnego.
Minister Skarbu Państwa podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 31 maja 2012 r. wydał orzeczenie oddalające skargę J. K na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...]w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty (sygn. akt I SA/Wa 338/12). Wskazano, że stan faktyczny jest analogiczny do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 337/12.
Z ostrożności procesowej Minister Skarbu Państwa załączył skargę podpisaną przez pełnomocnika J. K wskazując, że posiadał ją w podręcznych aktach sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.
Należy tym miejscu przypomnieć także brzmienie art. 54 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę J. K wskazując, że nie został uzupełniony brak formalny w postaci jej podpisania.
Ze stanowiskiem Sądu nie można się jednak zgodzić.
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, pełnomocnik skarżącego – zgodnie z art. 54 § 1 powołanej ustawy – złożył skargę za pośrednictwem organu, podpisując ją. Natomiast organ popełnił błąd przesyłając do Sądu jedynie odpis tejże skargi, który to odpis w istocie był nie podpisany. Oryginał skargi organ przesłał do Sądu dopiero przy odpowiedzi na skargę kasacyjną od postanowienia odrzucającego skargę. Zwrócić natomiast należy uwagę, że na odpisie skargi przesłanym do Sądu przez organ nie widnieje ani prezentata tegoż organu, ani też żadna adnotacja, z której by wynikało, kiedy skarga ta wpłynęła do Ministra Skarbu Państwa, na którą to okoliczność nie zwrócił uwagi Sąd pierwszej instancji.
Należy podzielić pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 18 października 2002 r., sygn. akt V CKN 1830/00, na które powołano się w skardze kasacyjnej, że jeżeli do pisma procesowego należy dołączyć odpisy, które tylko podlegają doręczeniu pozostałym stronom, to wymagania podpisania pisma procesowego nie można odnieść do jego odpisów, ponieważ oznaczałoby to zastąpienie nakazu wniesienia pisma procesowego z odpowiednią liczbą odpisów, nakazem wniesienia pisma procesowego w odpowiedniej liczbie egzemplarzy.
Oczywistym jest, że strona winna stosować się do wezwań Sądu i przesyłać żądane dokumenty oraz uzupełniać braki, jednak w niniejszej sprawie odrzucenie skargi z powodu nieprzesłania podpisanego odpisu skargi – w sytuacji, gdy strona złożyła oryginał podpisanej skargi, a nie z jej winy nie dotarł on do Sądu – jest dolegliwością zbyt daleko idącą (por. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2008r., sygn. akt II FSK 658/07).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie powinien interpretować pojawiających się wątpliwości w sprawie na niekorzyść skarżącego. W tym przypadku Sąd pierwszej instancji powinien się zatem zwrócić do organu – Ministra Skarbu Państwa celem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji.
Należy w tym miejscu przypomnieć wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2008 r., P18/07, w którym to Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że dla dopełnienia wymogów formalnych rozpoznania sprawy nie można poświęcić ochrony praw podmiotowych. Uproszczenie i przyspieszenie może niewątpliwie dotyczyć kwestii formalnych, natomiast w żadnym wypadku nie może odnosić się do uprawnień stron wiążących się z obroną ich praw i interesów, tym bardziej, że sprawność rozpoznania sprawy przez sąd można osiągnąć za pomocą innych mechanizmów, to jest bez wyłączania stronom drogi odwoławczej w postępowaniu sądowym.
Tym samym uznać należy, że niezasadnie Sąd pierwszej instancji wzywał skarżącego do podpisania odpisu skargi zamiast wezwać organ do nadesłania oryginału skargi, która jak się okazało była podpisana.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.