Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 16 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 1106/16 oddalił skargę P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 7 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.
P. O. (dalej skarżący, wnioskodawca) wniósł od powyższego wyroku w dniu 22 maja 2017 r. skargę kasacyjną oraz w dniu 14 lipca 2017 r. wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji, który stanowi przedmiot niniejszej sprawy.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w związku z toczącym się postępowaniem, zakaz kierowania pojazdami samochodowymi faktycznie przekracza okres 3 miesięcy, na który był ustanowiony. W związku z zaistniałą sytuacją poniósł znaczne szkody materialne w postaci dojazdów komunikacją miejską i prywatną do miejsca pracy (R.) i "koszty pojazdu" wraz ze spadkiem jego wartości. W uzasadnieniu wskazał również liczne szkody niematerialne w postaci widnienia w bazie danych CEPIK, braku prawa do wolnego poruszania się pojazdem, ograniczenia możliwości zorganizowania swoich uroczystości weselnych (5 sierpnia 2017 r. w L.), pogorszenia opinii o sobie wśród grona swoich znajomych i ograniczenia możliwości wyjazdu na wczasy.
W związku z powyższym skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji, której skutki niesprawiedliwie i nieproporcjonalnie oddziałują na jego osobę znacznie poza wyznaczonym zakresem i zwrócił się o udzielenie ochrony swojej osobie do momentu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie (k. 84-88 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej ppsa) sąd może wydać na wniosek skarżącego postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Biorąc pod uwagę treść powyższego przepisu, zaistnienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek uzasadnia wstrzymanie skarżonego aktu, jednakże to wnioskodawca obowiązany jest do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku przez poparcie go twierdzeniami, tezami i stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Okoliczności przemawiające za wstrzymaniem aktu winna przedstawić w pierwszej kolejności wnioskująca strona, jednak sąd administracyjny zasadność jej wniosku bada z uwzględnieniem argumentów nie tylko w nim podniesionych, ale także w aspekcie całokształtu okoliczności sprawy. Rozpoznając wniosek, o którym mowa w art. 61 § 3 ppsa, sąd administracyjny nie może pomijać w swym rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swe odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. Dlatego poprzestawanie tylko na treści wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest niedopuszczalnym naruszeniem obowiązku sądu administracyjnego do rzetelnego rozpoznania danej sprawy zgodnie z wymogami prawa (postanowienie NSA z: 30.11. 2010 r. II FZ 558/10, Lex 742616; 30.11.2010 r. II FZ 557/10, Lex 742615; 13.10. 2010 r., I FZ 401/10, Lex 740846; pkt 2 rekomendacji Rady Europy nr R (89)8 w sprawie tymczasowej ochrony prawnej; P. Daniel: Wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przez sąd administracyjny, Przegląd Prawa Publicznego 2011/2/46-47; Postępowanie w sprawie ochrony tymczasowej przed polskim sądem administracyjnym w świetle standardów Rady Europy, ZNSA 2010/4/36-48; Ochrona tymczasowa w przepisach ppsa w świetle prawa unijnego, ZNSA 2011/5/26-30, 38-42; T. Woś, w: red.
T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 497-499, uw. 22-23, cytowane przez Komentatora orzecznictwo i literatura). Sąd ma obowiązek uwzględniać z urzędu fakty przemawiające za uwzględnieniem lub odmową wstrzymania wykonania aktu lub czynności (postanowienie NSA z 6.12.2006 r., II OZ 1352/06, cbosa; M. Bogusz, Glosa do postanowienia NSA z 31.3.2005 r. o II OZ 155/05, Gdańskie Studia Prawnicze - Przegląd Orzecznictwa z 2006, nr 1, s. 12-15).
Art. 61 § 3 ppsa jasno wskazuje, że jedynymi przesłankami warunkującymi możliwość wstrzymania wykonania decyzji są: niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty (postanowienie NSA z 13.8.2009 r., I OZ 779/09, Lex 552417). Przesłanki te odnoszą się do zdarzeń przyszłych, które mogą stanowić efekt wykonania zaskarżonego aktu. Jedną z wymienionych przez ustawodawcę przesłanek jest spowodowanie wykonaniem zaskarżonego aktu trudnych do odwrócenia skutków. Mogą one mieć zarówno charakter prawny, jak i faktyczny. Pojęcie skutków aktu lub czynności, tym się wyróżniających, że trudno je odwrócić, będzie związane z prawnymi i faktycznymi następstwami rozstrzygnięcia o istocie sprawy, o prawach lub obowiązkach stron. Rodzaj i zakres ich wystąpienia musi być oceniony na podstawie prawa obowiązującego oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znajdują się podmioty uprawnione lub obciążone obowiązkami, a także kompetencji organu do ich egzekwowania w danym czasie (postanowienie NSA z: 14.12.2010 r., II OZ 1309/10, Lex 743786; 4.1. 2011 r., II OZ 1306/10, Lex 743783; J.P.
Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 228-229, uw. 12). W doktrynie podkreśla się przy tym potencjalność wystąpienia tych skutków. Nie jest wymagane, by w jakimkolwiek zakresie skutki te rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej się ujawniły (T. Woś - tamże).
Podzielając powyższe poglądy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić mu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Twierdzeń skarżącego, że koszty dojazdu komunikacją miejską i prywatną przekraczają koszty paliwa dotychczas przez niego ponoszone oraz, że przez zatrzymanie prawa jazdy został ograniczony w zakresie poruszania się, nie można uznać za wystarczające. Argument skarżącego, dotyczący organizacji swoich uroczystości weselnych i ślubu nie może być brany pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszego wniosku, ponieważ uroczystości te miały miejsce w dniu 5 sierpnia 2017 r. (k. 84v akt sądowych) – zatem przed rozpoznaniem wniosku.
Skarżący nie uprawdopodobnił, że w razie wykonania zaskarżonej decyzji nastąpiłyby trudne do odwrócenia skutki lub wyrządzona zostałaby znaczna szkoda. Koszt przejazdu w R. do przystanku i z przystanku komunikacji prywatnej oraz w weekendy skarżący określił na łączną kwotę 1.920 zł (cena biletu MPK od lipca do grudnia 2016 r. po 2,80 zł; od stycznia do czerwca 2017 r. po 3 zł); przejazdy komunikacją prywatną do i z pracy łączny koszt ok. 2000 zł (od lipca 2016 r. do lipca 2017 r. – bilety imienne miesięczne Rzeszów-Łańcut po 160 zł lub bilety przejazdowe po 8 zł dziennie w dwie strony). Koszty te należy ocenić jako przeciętne, a uwzględniwszy ich rozłożenia na 13 miesięcy (od lipca 2016 r. do lipca 2017 r.), nie stanowią ponadprzeciętnego obciążenia w realiach społeczno-gospodarczych w Polsce, nawet jeśli przekraczają koszty paliwa przy normalnej eksploatacji samochodu.
Skarżący nie uzasadnił istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ocena czy grożąca szkoda jest znaczna, możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy okoliczności konkretnej sprawy i można o niej mówić wówczas, gdy rozmiary szkody wywołane wykonaniem zaskarżonego aktu są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Przeciętne koszty dojazdu do i z pracy są zwykłym następstwem zaskarżonej decyzji. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z: 10.3.2010 r., I FSK 1841/09; 19.5.2011 r., II OZ 415/11, akceptowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 379, nb 6; postanowienie NSA z 13.5.2010 r., II FSK 182/10, cbosa, aprobowane przez B. Dautera w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Wolters Kluwer 2016, uw. 10 do art. 61). Podporządkowanie się zatrzymaniu prawa jazdy nie pociąga za sobą jakichkolwiek trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 ppsa, bowiem nie powoduje ani istotnej, ani trwałej zmiany rzeczywistości.
Skarżący nie przedstawił dostatecznych argumentów przemawiających za wystąpieniem wskazanych przez ustawodawcę, niekorzystnych z punktu widzenia interesów skarżącego następstw wykonania decyzji. Wszystkie ze wskazanych następstw mają charakter zwykłych i skarżący musiał się z nimi liczyć, przekraczając dopuszczalną prędkość na obszarze zabudowanym w porze nocnej (22:15) o 55 km/h ponad dopuszczalną prędkość (k. 2 akt administracyjnych).
Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że wstrzymanie wykonania decyzji zatrzymującej prawa jazdy winno być, z uwagi na zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego, uzasadnione okolicznościami wyjątkowymi, których w niniejszym wniosku nie wykazano. Zatrzymanie prawa jazdy w takiej sytuacji służy bezpieczeństwu uczestników ruchu drogowego - w tym skarżącego i członków nowo założonej przez skarżącego rodziny.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.