Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1614/14

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi B. K. uchylił decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia rozprawy doktorskiej i dopuszczenia jej do publicznej obrony oraz stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego w części, w jakiej utrzymuje w mocy uchwałę Rady Wydziału [...] Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie z dnia [...] października 2011 r. o odmowie przyjęcia rozprawy doktorskiej B. K. i odmowie dopuszczenia jej do publicznej obrony, a także tą uchwałę Rady Wydziału [...] Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej i oddalił skargę w pozostałym zakresie.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.), postanowieniem z [...] listopada 2010 r. wznowiła z urzędu postępowanie w sprawie przewodu doktorskiego, zakończonego uchwałą Rady Wydziału [...] Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie z [...] maja 1990 r. o nadaniu B. K. stopnia naukowego doktora nauk teologicznych. Sprawa wyjaśnienia zasadności zarzutów stanowiących przyczyny wznowienia została przekazana właściwej Radzie Wydziału [...] Chrześcijańskiej, która po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego podjęła dwie uchwały: 1. uchwałę z [...] października 2011 r. o odmowie przyjęcia rozprawy doktorskiej B. K. i odmowie dopuszczenia jej do publicznej obrony;

1. 2. uchwałę z [...] grudnia 2011 r. o stwierdzeniu nieważności postępowania w sprawie nadania w 1990 r. B. K. stopnia naukowego doktora.

W uzasadnieniu uchwał Rada Wydziału wskazała na wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 29a ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...), uznając, że stopień doktora został nadany skarżacemu na podstawie rozprawy doktorskiej powstałej z naruszeniem praw autorskich. W uchwale z [...] października 2011 r. Rada Wydziału stwierdziła, że opinie wydane przez recenzentów wyznaczonych w przewodzie doktorskim, tj. prof. zw. dr hab. J. T. M. i prof. zw. dr hab. T. S., dotyczące rozprawy doktorskiej zainteresowanego, są negatywne. Pierwszy z wymienionych recenzentów ustalił m.in., że rozprawa napisana jest w sposób niesamodzielny oraz dostrzegł w niej naruszenie praw autorskich – przejęcie cudzych ustaleń naukowych, a w konsekwencji brak rzetelności badawczej. Drugi z recenzentów zarzucił, że kilkadziesiąt stron z 200-stronicowej pracy B. K. jest tożsamych z tekstem zawartym w wydanych w 1979 r. materiałach z sympozjum "M. Belina Czechowski 1818-1876" oraz uznał, iż rozprawa ta jest pracą niesamodzielną, napisaną niezgodnie z zasadami warsztatu naukowego, z licznymi błędami rzeczowymi.

Pod względem metodologicznym, merytorycznym i etycznym nie spełnia wymogów stawianych rozprawom doktorskim. Natomiast, uzasadniając w uchwale z [...] grudnia 2011 r. stwierdzenie nieważności postępowania w sprawie nadania w 1990 r. stopnia naukowego doktora, Rada Wydziału podkreśliła, że w rozprawie doktorskiej skarżącego pt. "Ksiądz Michał Belina Czechowski (ISIS-1876) – prekursor adwentyzmu w Europie. Życie, działalność, poglądy", Warszawa 1989, zainteresowany przypisał sobie autorstwo istotnego fragmentu i innych elementów cudzych utworów oraz ustaleń naukowych.

Centralna Komisja – po rozpoznaniu odwołania skarżącego – decyzją z [...] września 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymała w mocy obie wskazane wyżej uchwały Rady Wydziału [...] Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Wyjaśniła, że zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy o stopniach naukowych (...), przesłankami do wznowienia postępowania o nadanie stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora mogą być także, oprócz wymienionych w Kodeksie postępowania administracyjnego, ujawnione okoliczności wskazujące na to, że stopień doktora lub doktora habilitowanego albo tytuł profesora został nadany na podstawie dorobku powstałego z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich, lub dobrych obyczajów w nauce, co zostało w sposób ewidentny wykazane w zaskarżonych odwołaniem uchwałach Rady Wydziału [...] Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję B. K. zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy uchwał Rady Wydziału [...] Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie z [...] października 2011 r. i z [...] grudnia 2011 r., mimo tego, że naruszają one art. 20 ust. 5 ustawy o stopniach naukowych (...) w ten sposób, że w toku prowadzenia postępowania funkcję recenzenta pracy doktorskiej skarżącego przyjął J. M., choć był on jednocześnie członkiem Rady Wydziału [...] Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej; art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy obu uchwał Rady Wydziału, pomimo tego, że naruszają one art. 20 ust. 6 ww. ustawy o stopniach naukowych (...) w ten sposób, że ich rozstrzygnięcia oparte zostały na opiniach recenzentów, z których tylko jeden posiada tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego w zakresie dyscypliny naukowej reprezentowanej przez skarżącego; art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy uchwały Rady Wydziału z [...] grudnia 2011 r., pomimo tego, że narusza ona art. 29a ust. 1 ww. ustawy o stopniach naukowych (...) w związku z art. 61 § 1 i 4 oraz art. 157 § 2 kpa w ten sposób, że jej wydanie przez organ nastąpiło pomimo niewszczęcia i nieprzeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie; art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy uchwały Rady Wydziału z [...] października 2011 r., pomimo tego, że narusza ona art. 151 § 1 pkt 2 kpa w ten sposób, że jej wydanie oraz wydanie decyzji w przedmiocie jej zatwierdzenia nastąpiło bez jednoczesnego uchylenia uchwały Centralnej Komisji i poprzedzającej ją uchwały Senatu organu I instancji, wydanej w tym przedmiocie w 1990 r.; art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy uchwały Rady Wydziału z [...] grudnia 2011 r., pomimo tego, że narusza ona art. 29a ust. 1 ww. ustawy o stopniach naukowych (...) w związku z art. 104 § 1 kpa w ten sposób, że wydanie przez organ rozstrzygnięcia nastąpiło w niedopuszczalnej formie uchwały, zamiast decyzji administracyjnej; art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy uchwały Rady Wydziału z [...] grudnia 2011 r., pomimo tego, że narusza ona art. 29a ust. 1 ww. ustawy o stopniach naukowych (...) w związku z art. 107 § 1 i 3 kpa w ten sposób, że rozstrzygnięcie to nie zawiera oznaczenia strony, uzasadnienia faktycznego i prawnego, ani pouczenia, czy i w jakim trybie służy od niego odwołanie, co pozbawia skarżącego możliwości merytorycznego odniesienia do wydanego rozstrzygnięcia; art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy uchwały Rady Wydziału z [...] grudnia 2011 r., pomimo tego, że narusza ona art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 i art. 81 kpa w ten sposób, że organ I instancji nie zapewnił skarżącemu udziału w postępowaniu, uniemożliwił mu ustosunkowanie się do podniesionego zarzutu i zgłoszenie ewentualnych wniosków dowodowych, nie podjął niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy i nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie; art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy obu uchwał Rady Wydziału [...], pomimo tego, że naruszają one art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 1 kpa w związku z art. 304 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) w ten sposób, że organ nie zawiesił postępowania wznowionego postanowieniem Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] listopada 2010 r. i nie zawiadomił Prokuratury lub Policji o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu; art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy uchwały Rady Wydziału z [...] października 2011 r., pomimo tego, że narusza ona art. 105 § 1 kpa w ten sposób, że organ I instancji nie umorzył postępowania w sprawie przyjęcia rozprawy doktorskiej skarżącego i dopuszczenia jej do publicznej obrony po wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania skarżącemu stopnia naukowego doktora, pomimo że następstwem prawnym stwierdzenia nieważności postępowania jest bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia postępowania; art. 10 i art. 107 § 1 kpa, poprzez niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia przez organ II instancji oraz nieoznaczenie strony postępowania – adresata decyzji administracyjnej.

Rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 marca 2013 r., II SA/Wa 2302/12 oddalił skargę B. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] września 2012 r. nr [...], uznając postawione w niej zarzuty za bezzasadne.

B. K. powyższy wyrok uczynił przedmiotem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 15 października 2013 r., I OSK 1604/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę ponownie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej odmowy przyjęcia rozprawy doktorskiej B. K. i odmowy dopuszczenia jej do publicznej obrony, albowiem rozstrzygnięcia w tym zakresie zostały wydane z naruszeniem prawa, co nie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Natomiast skarga podlega oddaleniu, jako bezzasadna, w zakresie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania w 1990 r. B. K. stopnia naukowego doktora, gdyż w tej części Sąd nie stwierdził, by podjęte rozstrzygnięcia naruszały prawo w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Zgodnie z brzmieniem art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, że odstąpić od niej wojewódzki sąd administracyjny może wyłącznie, jeżeli po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, a przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez sąd I instancji, któremu została ona przekazana do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 p.p.s.a.), miała miejsce zasadnicza zmiana stanu faktycznego sprawy, lub zmienił się istotnie stan prawny albo w tym czasie, w innej sprawie, została podjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwała zawierająca odmienną wykładnię prawa, niż dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w jego wiążącym wyroku, albo gdy takiej odmiennej wykładni dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2012 r., II OSK 1023/11, LEX nr 1234032; B. Gruszczyński, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Komentarz, Warszawa 2009, wyd. 3, s. 566; H. Filipczyk, Granice związania sądu I instancji wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny – uwagi na tle orzecznictwa w sprawach podatkowych, ZNSA 2012, nr 2, s. 40-41). Żadna z tych okoliczności nie zachodzi w niniejszej sprawie, zatem Sąd pozostaje w pełni związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 października 2013 r., I OSK 1604/13.

We wspomnianym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się oddzielnie do każdej ze spraw, których dotyczą uchwały Rady Wydziału [...] Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej z [...] października 2011 r. i z [...] grudnia 2011 r., wskazując, że każda z uchwał została podjęta na innej podstawie prawnej. Pierwsza jako podstawę materialnoprawną wskazuje art. 29 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych (...), zaś uchwała z [...] grudnia 2011 r. – art. 29a tej ustawy. Przepisy te regulują dwie odrębne sytuacje, bowiem art. 29 dotyczy wznowienia postępowania w sprawie nadania stopnia lub tytułu, zaś art. 29a stwierdzenia nieważności takiego postępowania.

Artykuł 29 ust. 1 ww. ustawy o stopniach naukowych (...) stanowi, że w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia i pozbawienia uprawnienia o nadaniu tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy kpa. Odpowiednie stosowanie oznacza niestosowanie przepisów kpa w kwestiach uregulowanych w ustawie, a wprost lub z modyfikacjami wynikającymi z charakteru sprawy – w sytuacjach braku odrębnej regulacji. Odrębna regulacja, jaką przewiduje art. 29 ww. ustawy, dotyczy właśnie wznowienia postępowania o nadanie stopni doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora. Ustęp 2 art. 29 stanowi bowiem, że przesłankami wznowienia mogą być także, oprócz wymienionych w kpa, ujawnione okoliczności wskazujące na to, że stopień albo tytuł został nadany na podstawie dorobku powstałego z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich lub dobrych obyczajów w nauce, zaś ust. 3, że w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia, organem wydającym postanowienie o wznowieniu jest Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów.

Artykuł 29 ust. 2 i 3 ww. ustawy przewiduje zatem odrębność od kpa w zakresie dodatkowej przesłanki wznowienia, nieznanej art. 145 § 1, art. 145a i 145b kpa, z konsekwencjami z tego powodu wynikającymi, a także wskazuje inny organ właściwy do wznowienia postępowania, aniżeli przewiduje to art. 150 § 1 kpa. Odpowiednie stosowanie przepisów kpa oznacza, że w przypadku wznowienia postępowania o nadanie stopnia lub tytułu, choć wznawia postępowanie Centralna Komisja, to przeprowadza je organ, o jakim mowa w art. 150 § 1 kpa i wydaje rozstrzygnięcie w I instancji. Forma rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w tej instancji zależna jest od struktury organu, a więc nie zawsze będzie to decyzja, ale także uchwała, jeśli taka przypisana jest temu organowi. Jeżeli wystąpi przesłanka do wznowienia postępowania przewidziana w art. 29 ust. 2 ustawy, odpowiednie stosowanie przepisów kpa oznacza niemożność zastosowania art. 146 kpa, bowiem zasada przewidziana tym przepisem może być odniesiona tylko do przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1, art. 145a i 145b kpa.

Ponieważ art. 29 ww. ustawy nie wyłącza wznowienia postępowania w przypadkach zaistnienia przesłanek kodeksowych, to art. 146 kpa, w takich sytuacjach będzie miał zastosowanie. Nie ma natomiast zastosowania, jeżeli podstawą wznowienia jest przesłanka wskazana w art. 29 ust. 2 ustawy, zatem nieprzewidziana w przepisach kpa. Z kolei odpowiednie stosowanie kpa do postępowania wznowieniowego z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 29 ust. 2 ustawy, oznacza też, że sprawa powinna być rozstrzygnięta w sposób przewidziany w art. 151 § 1 kpa, z wyłączeniem możliwości przewidzianej w § 2 tego przepisu. Artykuł 151 § 2 kpa odnosi się bowiem do sytuacji przewidzianej w art. 146 kpa.

W powołanym wyżej wyroku NSA przesądził, że wznowienie postępowania przez Centralną Komisję było zgodne z art. 29 ust. 3 ustawy, bowiem postępowanie wznowieniowe zostało przeprowadzone przez właściwy organ, wskazany w art. 150 § 1 kpa, tj. Radę Wydziału [...] Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej, ponadto postępowanie to zostało zakończone w I instancji uchwałą, a więc formą właściwą dla wypowiadania się tego organu, jednakże sposób rozstrzygnięcia sprawy jest niezgodny z przepisami, gdyż jest inny, niż przewiduje to art. 151 § 1 kpa.

We wznowionym postępowaniu wykazano, że rozprawa doktorska skarżącego była napisana z naruszeniem prawa, w tym dobrych obyczajów w nauce, toteż nie było podstaw do nadania stopnia doktora. Wobec tego, rozstrzygnięcie we wznowionym postępowaniu powinno uchylać uchwałę o nadaniu w 1990 r. stopnia doktora i dopiero po jej uchyleniu – winno decydować o istocie sprawy. Uchwała zatem powinna odpowiadać art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Tymczasem uchwała Rady Wydziału [...] z dnia [...] października 2011 r. nie przyjmuje rozprawy doktorskiej i nie dopuszcza do jej publicznej obrony, co powoduje, że w mocy pozostaje uchwała Rady Wydziału [...] z [...] maja 1990 r. o nadaniu skarżącemu stopnia naukowego doktora nauk teologicznych. Innymi słowy, skutek prawny uchwały Rady Wydziału z [...] października 2011 r., utrzymanej w mocy decyzją Centralnej Komisji z dnia [...] września 2012 r., jest taki, że w sprawie stopnia naukowego doktora nauk teologicznych, nadanego B. K., istnieją dwa rozstrzygnięcia – jedno nadające mu ten stopień (uchwała z [...] maja 1990 r.), drugie – odmawiające przyjęcia rozprawy doktorskiej i odmawiające dopuszczenia jej do publicznej obrony (uchwała z [...] października 2011 r.).

W związku z zarzutami stawianymi pracy doktorskiej skarżącego, konieczne zatem jest, by w ramach wznowionego postępowania wpierw doszło do uchylenia uchwały Rady Wydziału [...] Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej z [...] maja 1990 r. o nadaniu B. K. stopnia naukowego doktora nauk teologicznych, bowiem dopiero wówczas stanie się możliwe decydowanie o istocie sprawy. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 i w związku z art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym, drugim i trzecim sentencji wyroku. W tym zakresie obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku.

Natomiast w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w zakresie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania w 1990 r. B. K. stopnia naukowego doktora. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 października 2013 r., I OSK 1604/13, uchwała z [...] grudnia 2011 r. miała za podstawę prawną art. 29a ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...), wedle którego rada właściwej jednostki organizacyjnej lub odpowiednio Centralna Komisja, w drodze decyzji, stwierdza nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia, jeżeli w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu lub stopnia osoba ubiegająca się o tytuł lub stopień przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego. Wprawdzie art. 29a ust. 1 ww. ustawy jako formę prawną rozstrzygnięcia wskazuje decyzję, co oznacza, że stwierdzenie nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia powinno nastąpić w takiej formie, jako że do postępowania prowadzonego na podstawie tego przepisu stosuje się przepisy kpa, niemniej uchybienie wymogom co do formy rozstrzygnięcia – jak zaznaczył NSA – pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Podobnie rzecz się ma, jeśli chodzi o lakoniczność uzasadnienia podjętej uchwały, o brak pouczenia co do środka odwoławczego, z którego mimo wszystko strona skorzystała, czy też o to, iż B. K. nie został powiadomiony, że Rada Wydziału prowadzić będzie postępowanie, o którym mowa w art. 29a ust. 1 ww. ustawy, ponieważ co do meritum przepis ten nie został naruszony. Z recenzji rozprawy doktorskiej skarżacego wynika, że rozprawa ta powiela w wielu miejscach opracowania innych autorów. Wprawdzie recenzje te zostały uzyskane w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 ust. 2 ww. ustawy, jednak okoliczność ta nie wykluczała możliwości użycia ich jako materiału dowodowego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29a ust. 1 ww. ustawy. W tym postępowaniu przesłanką stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia jest przypisanie sobie autorstwa istotnego fragmentu, innych elementów cudzego utworu lub ustaleń naukowych, na co uchwała z [...] grudnia 2011 r. wyraźnie się powołuje.

W rozpoznawanej sprawie taka podstawa zaistniała – jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, wypowiadając się co do jej meritum – toteż skarga w tej części, jako bezzasadna, została przez Sąd oddalona.

W skardze kasacyjnej B. K. reprezentowany przez adwokata M. D. zaskarżył powyższy wyrok Sądu I instancji w części oddalającej skargę w pozostałym zakresie - pkt 4, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ przepisów postępowania, które miało wypływ na wynik sprawy, tj.:

1. 1. art. 61 § 1 i 4 kpa i art. 157 § 2 kpa w zw. z art. 29a ust. 1 ustawy o stopniach (...) poprzez wydanie i utrzymanie w mocy uchwały z [...] grudnia 2011 r. o stwierdzeniu nieważności postępowania w sprawie nadania w 1990 r. skarżącemu stopnia naukowego doktora pomimo niewszczęcia i nieprzeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie;
2. 2. art. 104 § 1 kpa w zw. z art. 29a ust. 1 ustawy o stopniach (...) poprzez wydanie i utrzymanie w mocy cyt. uchwały z [...] grudnia 2011 r., pomimo że wydanie rozstrzygnięcia nastąpiło w niedopuszczalnej formie uchwały zamiast decyzji;
3. 3. art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez niewskazanie przez organ podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nieoznaczenie strony postępowania, a także poprzez utrzymanie w mocy cyt. uchwały z [...] grudnia 2011 r., pomimo że nie zawierała ona oznaczenia strony postępowania, uzasadnienia faktycznego, prawnego oraz pouczenia o przysługującym środku odwoławczym;
4. 4. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77, art. 81 kpa poprzez niezapewnienie skarżącemu udziału w postępowaniu, uniemożliwienie mu ustosunkowania się do podniesionego zarzutu i zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych, niepodjęcie niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy i niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie;

W związku z podniesionymi zarzutami wniesiono o 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniun skargi kasacyjnej podniesiono, że Rada Wydziału [...] wydając zaskarżoną uchwałę z [...] grudnia 2011 r. naruszyła przepisy kpa na każdym etapie prowadzonego postępowania, poczynając od jego wszczęcia (a dokładnie procedowania pomimo niewszczęcia postępowania administracyjnego), poprzez jego błędny przebieg, kończąc na wadliwym rozstrzygnięciu i jego uzasadnieniu. Nagromadzenie i rodzaj uchybień przepisów postępowania, w tym również rażących i ewidentnych powoduje, że nie sposób uznać, że nie mogły one mieć istotnego wpływu na wynik prowadzonego postępowania.

Tak, jak każde postępowanie administracyjne, również to prowadzone na podstawie art. 29a ust. 1 ww. ustawy powinno zostać wszczęte. Niedotrzymanie tego wymogu stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 61 § l i 4 kpa oraz art. 157 § 2 kpa. Niedopuszczalne jest również prowadzenie postępowania administracyjnego bez uprzedniego zawiadomienia stron o jego wszczęciu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z tego rodzaju naruszeniami w odniesieniu do postępowania zakończonego uchwałą z [...] grudnia 2011 r.

Nie sposób nie zauważyć również rażącej niezgodności zachowania organu z literalnym brzmieniem przepisu art. 29a ust. 1 ustawy zgodnie z którym jedyną dopuszczalną formą stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia jest forma decyzji, a nie uchwały, jak czyni to Rada Wydziału [...] Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej. Dodatkowo, decyzja taka powinna spełniać warunki formalne wskazane w art. 107 § 1 kpa, a więc zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu.

Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Organ pierwszej instancji wydając w dniu [...] grudnia 2011 r. rozstrzygnięcie nie dopełnił wskazanych wyżej wymogów. Uchwała ta nie zawiera elementów obligatoryjnych wskazanych w powołanym wyżej art. 107 § 1 kpa takich jak oznaczenie strony, uzasadnienie faktyczne oraz prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od uchwały tej odwołanie.

Ze względów wskazanych powyżej wadliwa jest również decyzja organu drugiej instancji z [...] września 2012 r. niezawierająca, pomimo wymogu wskazanego w art. 107 § 1 kpa, podstawy prawnej jednego z rozstrzygnięć oraz oznaczenia adresata decyzji administracyjnej. Z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że powołanie w decyzji administracyjnej jedynie tytułu ustawy, bez wskazania określonego jej przepisu, nie może być uznane za określenie podstawy prawnej podjętej decyzji. Co do nieoznaczenia strony skarżący podziela stanowisko wyrażone w komentarzu do art. 107 kpa (G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Tom II. Komentarz do art. 104-269, Lex 2010) zgodnie z którym: "jeżeli brak oznaczenia strony, nie mamy do czynienia z decyzją administracyjną, ponieważ nie jest spełniony jeden z wymogów stawianych indywidualnemu aktowi administracyjnemu". W związku z tym wydany przez organ drugiej instancji akt nie sposób uznać za decyzję administracyjną w rozumieniu przepisów kpa.

Na mocy art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77, art. 81 kpa organy administracji publicznej zobowiązane są podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, do postępowania w sposób, który budzi zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, do należytego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, do zapewnienia czynnego udziału stronie w każdym stadium postępowania, do umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zabranych dowodów i materiałów, do umożliwienia stronie zgłaszania wniosków dowodowych, a także do przeprowadzania dowodów zgłoszonych przez stronę. Postępowanie zakończone uchwałą Rady Wydziału [...] Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej nie spełniło żadnego z wymienionego wyżej wymogu.

Należy w tym miejscu zauważyć, że: "legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji administracyjnych z naruszeniem wymogów prawa procesowego, poprzez niezapewnienie stronie udziału w postępowaniu administracyjnym, które należy rozumieć jako udział w całym ciągu czynności przygotowawczych tego postępowania oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego, a wydaniem decyzji oraz fazę wydawania decyzji". W fazie wszczęcia postępowania, co wskazano już wyżej, organ powinien zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie strony, ponieważ to nie strona ma obowiązek wykazywać aktywność, aby zapewnić sobie czynny udział w postępowaniu lecz organ administracji publicznej, który po zakończeniu postępowania wyjaśniającego ma również obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

Natomiast to, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa pozostaje wyłącznie w jej uznaniu (por. wyrok z 20 maja 2008 r., II SA/Łd 2006/08, LEX nr 505848). Zaniedbanie powołanego obowiązku skutkowało tym, że skarżący nie miał możliwości powołania dowodów i wskazania twierdzeń, które mogłyby spowodować wydanie przez Radę Wydziału innego rozstrzygnięcia. Został więc pozbawiony między innymi możliwości podniesienia zarzutu dotyczącego wadliwości recenzji sporządzonych w toku postępowania. Organ pierwszej instancji nie dał skarżącemu ponadto możliwości zapoznania się z wynikami postępowania wyjaśniającego, który to obowiązek, jeżeli ma spełnić swą rolę, pociąga za sobą dalszy obowiązek organu, jakim jest konieczność wzięcia pod rozwagę jego ewentualnych uwag i wypowiedzi, a także konieczność ustosunkowania się do nich. Organ ten nie dał skarżącemu również szansy wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należy uznać za chybione.

Zarzuty zawarte w punktach 1 – 3 skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw, ponieważ są niedopuszczalne w świetle postanowień zawartych w art. 190 zd. 2 p.p.s.a., zgodnie z którym nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając niniejszą sprawę po raz pierwszy, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 października 2013 r., I OSK 1604/13 stwierdził jednoznacznie, że powyższe naruszenia przepisów postępowania administracyjnego nie mają wpływu na wynik sprawy, a więc żadne z tych naruszeń nie stanowi podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto, w aktualnie prowadzonym postępowaniu kasacyjnym Sąd jest związany powyższą oceną prawną w wyroku NSA z 15 października 2013 r., I OSK 1604/13 na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77, art. 81 kpa poprzez niezapewnienie skarżącemu udziału w postępowaniu, uniemożliwienie mu ustosunkowania się do podniesionego zarzutu i zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych, niepodjęcie niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy i niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, ponieważ skarżący brał czynny udział w postępowaniu wznowionym na podstawie postanowienia Centralnej Komisji z [...] listopada 2010 r. i mógł w tym właśnie postępowaniu podnieść zarzut dotyczący wadliwości recenzji sporządzonych w toku tego postępowania, jak i zgłaszać wszelkiego rodzaju wnioski dowodowe. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 października 2013 r., I OSK 1604/13, recenzje uzyskane w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych (...) stanowiły materiał dowodowy również w postępowaniu z art. 29a tej ustawy, co oceniono w tym wyroku jako zgodne z prawem, i która to ocena wiąże również ten Sąd na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.