Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 821/22 oddalił skargę J.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 27 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego.
Od w/w wyroku J. T. wniosła skargę kasacyjną, w której zawarła również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazywała, że wobec uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz córki grozi jej egzekucja kwoty 11.500 zł wraz ze świadczeniami ubocznymi. Powyższa szkoda majątkowa ma zaś charakter znaczny, w szczególności wobec faktu pozostawania córki na jej wyłącznym utrzymaniu w związku z niezdolnością do pracy męża spowodowaną złym stanem zdrowia i koniecznością hospitalizacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przedmiotem wstrzymania mogą być natomiast jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. T. Woś, Postępowanie..., s. 146; Z. Kmieciak, Glosa do postanowienia NSA z 23.01.1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3, poz. 54, teza 1).
Tym samym problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z 10.05.2012 r., II FZ 358/12, LEX nr 1166138). Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. postanowienie o zawieszeniu postępowania (por. postanowienie NSA z 15.12.2004 r., OZ 805/04, LEX nr 837880).
W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącej kasacyjnie dotyczy decyzji w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, a więc orzeczenia, które nie nadaje się do wykonania. Decyzja ta nie jest bowiem dla skarżącej źródłem jakichkolwiek nakazów lub zakazów podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny czy też przymusowy w trybie postępowania egzekucyjnego, a jedynie wywołuje skutki procesowe, rozstrzygając o braku uprawnienia do świadczenia w danym okresie. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, bezpośrednim skutkiem zaskarżonej decyzji nie jest więc konieczność zwrotu pobranego świadczenia wychowawczego. Obowiązek ten powstanie dopiero z chwilą ewentualnego wydania decyzji w takim przedmiocie. Jest to jednak postępowanie odrębne od postępowania będącego przedmiotem niniejszej sprawy, natomiast ostateczna decyzja wydana w takim postępowaniu może być również przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, jak też może być objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania.
W tej sytuacji, wobec braku zaistnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.