Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2012 r. sygn. I SA/Wa 1516/11 oddalił skargę A. w W. (dalej powoływane jako A.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji powołane zostały następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., po rozpatrzeniu odwołania Polskiego Związku Działkowców – Okręgowego Zarządu Mazowieckiego od decyzji Wójta Gminy Prażmów z dnia [...] października 2010 r. nr [...] o wygaśnięciu użytkowania przez Polski Związek Działkowców nieruchomości położonej w miejscowości Wola Prażmowska, stanowiącej działki o nr ewid. [...], [...] i [...], ustanowionego decyzją Naczelnika Gminy Prażmów z dnia [...] grudnia 1984 r. nr [...] - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie zaistniała określona w art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), powoływanej dalej jako "ugn", przesłanka wygaśnięcia trwałego zarządu i użytkowania.
Zarówno z treści odwołania, jak i załączonych do akt sprawy dokumentów, zdaniem organu wynika, że nieruchomość jest nadal wykorzystywana przez PZD jako rodzinny ogród działkowy a na taki cel została ona przekazana w użytkowanie decyzją Naczelnika Gminy Prażmów z dnia [...] grudnia 1984 r. Bezzasadne są twierdzenia organu pierwszej instancji, iż nieruchomość nie jest użytkowana na cel, na jaki została przekazana w użytkowanie. Dlatego postępowanie w sprawie należało uznać za bezprzedmiotowe, co skutkowało koniecznością uchylenia wadliwej decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniem postępowania przed tym organem, zgodnie z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "Kpa".
Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło A. w W. zarzucając naruszenie art. 107 § 3 Kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie zasadności lub niezasadności zgłoszonych przez odwołującego się zarzutów i bezkrytyczne przyjęcie twierdzeń zawartych w odwołaniu, z pominięciem wnikliwej analizy ich zasadności w zestawieniu z resztą materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz art. 7 i art. 77 § 1 Kpa poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o odrzucenie lub o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym wyrokiem z dnia 9 marca 2012 r. skargę A. oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, powołując się na treść art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), powoływanej dalej jako "Ppsa", że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Interes prawny, jak wynika to z doktryny i orzecznictwa, wiąże się z konkretną normą prawa materialnego - musi istnieć związek pomiędzy normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, czyli, jak w niniejszej sprawie – decyzja administracyjna wydana w niniejszej sprawie musiałaby mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes prawny powinien być: indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają by zastosować daną normę prawa materialnego.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy Sąd zauważył, że Wójt Gminy Prażmów orzekając o wygaśnięciu użytkowania, wskazał że A. legitymuje się jedynie interesem faktycznym, a nie prawnym, a zatem brak podstaw do przyznania A. statusu strony postępowania, co za tym idzie nie jest ono adresatem przedmiotowej decyzji. Jednakże, jak wynika z akt sprawy – decyzja ta została skierowana do pełnomocnika tego A. Z akt sprawy wynika również, że decyzja drugoinstancyjna została skierowana "do wiadomości" do pełnomocnika A., który następnie w imieniu A. – skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na tę decyzję.
Sąd podkreślił, iż z akt sprawy nie wynika, że A. ma interes prawny, o którym mowa w art. 50 § 1 Ppsa, wynikający z konkretnej normy prawnej prawa materialnego. Nie można również uznać, że każdorazowe skierowanie decyzji do jednostki w postępowaniu administracyjnym umożliwia jej skuteczną legitymację prawną do wniesienia skargi na decyzję, choćby okazało się, że jednostka ta nie posiada interesu prawnego materialnego.
Wobec tego Sąd stwierdził, iż dopuszczenie przez organ administracji publicznej danego podmiotu do udziału w prowadzonym przez ten organ postępowaniu administracyjnym przez doręczenie odpisu decyzji, nie powoduje, że podmiot ten automatycznie staje się stroną takiego postępowania, że ma interes prawny. Sam fakt doręczenia decyzji w postępowaniu administracyjnym nie powoduje, iż ten, któremu decyzja została doręczona posiada interes prawny w tym postępowaniu. Brak legitymacji procesowej po stronie skarżącej powoduje, że skarga złożona przez nieuprawniony podmiot podlega oddaleniu bez potrzeby odnoszenia się do zawartych w niej zarzutów.
A. wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 50 § 1 Ppsa poprzez przyjęcie, iż A. nie posiada interesu prawnego do występowania w niniejszej sprawie, co skutkowało oddaleniem skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że A. od ponad pięciu lat pozostaje posiadaczem i zarządcą [...]. Przez cały ten okres A. ponosi ciężary związane z utrzymaniem i prowadzeniem ogrodu, a nadto dokonuje licznych nakładów w postaci rozbudowy infrastruktury, remontów i konserwacji urządzeń. Ponadto pismem z dnia 23 maja 2012 r. Wójt Gminy Prażmów podtrzymał gotowość Gminy do wykupu przez A. działek nr [...], [...] i [...]. W związku z powyższym skarżący kasacyjnie stwierdził, że interes prawny A. do złożenia skargi wynika z faktu, że A. jest posiadaczem nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z uwagi na to, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Związanie granicami skargi kasacyjnej pozwala Sądowi tylko na badanie, czy - oprócz istnienia powodów nieważności - rzeczywiście doszło do naruszenia wskazanych w podstawie kasacyjnej przepisów. Sąd nie może też samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani ich uściślać, czy w inny sposób korygować.
Ma to kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie, ponieważ w skardze kasacyjnej postawiono wyłączenie zarzut naruszenia art. 50 § 1 Ppsa, a jako uzasadnienie zarzutu wskazano na istnienie po stronie A. materialnoprawnego interesu wynikającego z faktu bycia posiadaczem nieruchomości i ponoszenia nakładów. Tak postawiony i uzasadniony zarzut jest całkowicie chybiony. Sąd pierwszej instancji nie odmówił bowiem skarżącym kasacyjnie merytorycznego rozpatrzenia ich skargi. Naruszenie powołanego art. 50 § 1 Ppsa mogłoby mieć miejsce wtedy, gdyby pomimo posiadania przez skarżących interesu prawnego w zaskarżeniu określonej decyzji, Sąd pierwszej instancji odmówił uznania tego interesu prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w postanowieniu z dnia 22 września 2004 r. sygn. akt OSK 519/04 (https://cbois.nsa.gov.pl), że pojęcie "strony" jest kategorią prawa materialnego. Oznacza to, że interes prawny wnoszącego skargę musi znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego, niekiedy może mieć swoje źródło w przepisach o postępowaniu. Oznacza to, że status strony postępowania sądowoadministracyjnego nie może wynikać tylko z faktycznego traktowania podmiotu nie mającego legitymacji procesowej jako strony, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym zarzut skargi kasacyjnej został skonstruowany w taki sposób, że z uwagi na jego treść niemożliwa jest przez sąd jego ocena. W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona.
Mając na uwadze, że zarzuty skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, oddalił skargę kasacyjną.