Uzasadnienie
Wyrokiem z 19 lutego 2015 r., II SA/Sz 571/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. J.-P. na decyzję Rektora Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie z [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyjęcia na studia.
W uzasadnieniu Sąd podniósł, że Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2009 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem skarżącej, w trakcie postępowania rekrutacyjnego na rok akademicki 2009/2010, doszło do złamania przez uczelnię ustalonych wcześniej zasad tego postępowania. Zmieniono bowiem zasady naliczania punktów z jednego z przedmiotów wchodzących w skład postępowania kwalifikacyjnego (fizyka poziom rozszerzony), co jest niezgodne z prawem, a następnie w dniu 27 maja 2009 r. anulowano wcześniej przyjęty przelicznik 1,5 dla matury z fizyki na poziomie rozszerzonym. Ponadto, pomimo limitu przyjęć na rok akademicki 2009/2010, ustalonego uchwałą 72/2008 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej, który wynosił 180 miejsc, na wymieniony rok akademicki przyjęto jedynie 168 studentów. Uchwała przyznawała skarżącej określone prawo podmiotowe (korzystniejszy przelicznik punktów), którego została pozbawiona mocą retrospektywnego działania późniejszej uchwały. Złamanie przez uczelnię ustalonych wcześniej zasad postępowania rekrutacyjnego stanowi naruszenie wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, wynikającej z niej zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz ochrony praw niewadliwie nabytych, jak również prawa do powszechnego i równego dostępu obywateli do wykształcenia. Wobec powyższego, decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z [...] września 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd nie podzielił tego stanowiska. Rażące naruszenie prawa jako przyczyna nieważności ma nieostry charakter, jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie – w następstwie wydania tej decyzji – sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie (wyrok NSA z 8 marca 2012 r., I OSK 363/11). W grupie tak określonych podstaw stwierdzenia nieważności decyzji niewątpliwie nie mieści się błędna interpretacja przepisów składających się na podstawę prawną. Nie stanowi także przesłanki nieważności odmienna uchwała Sądu Najwyższego oraz fakt, że decyzja administracyjna sprzeczna jest z ustaleniami innej decyzji. Przesłanka ta może dotyczyć zarówno przepisów materialnych, procesowych, jak i ustrojowych.
Podkreśla się jednak, że przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. W odniesieniu do tych przepisów można by zatem mówić o rażącym ich naruszeniu wówczas, gdy w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano by ich w trakcie prowadzonego postępowania lub zastosowano by je nieprawidłowo (wyrok NSA z 13 września 2007 r., II OSK 1212/06).
Z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się zatem, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (wyrok NSA z 2 marca 2011r., II OSK 2226/10, Lex nr 824448). W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.
W niniejszej sprawie bezsporną okolicznością jest to, że skarżąca ubiegała się o przyjęcie na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w roku akademickim 2009/2010 jak również to, że uzyskała 230 punktów podczas gdy minimalna liczba punktów stanowiąca podstawę do podjęcia decyzji o przyjęciu na I rok studiów stacjonarnych na Wydziale Lekarskim wynosiła wówczas 233 punkty. Bezspornym jest także i to, że w trakcie postępowania rekrutacyjnego, na mocy uchwały Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z 4 lutego 2009 r., nr 6/2009 – w sprawie zmiany uchwały nr 72/2008 i uchwały nr 73/2008 z 28 maja 2008 r. dotyczących ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010, wprowadzono zmianę w załączniku do uchwały nr 72/2008 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie poprzez dodanie § 13, zgodnie z którym, w przypadku gdy do ubiegania się o przyjęcie na określony kierunek studiów w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie kandydat zobowiązany jest wykazać się zdaniem "nowej matury" z określonego przedmiotu na poziomie podstawowym, a kandydat legitymuje się z tego przedmiotu "nową maturą" na poziomie rozszerzonym, wówczas dla tego przedmiotu zostanie zastosowany odpowiedni przelicznik podwyższający punktację.
Następnie, uchwałą Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z 22 kwietnia 2009 r., nr 61/2009 – w sprawie ustalenia szczegółowych terminów postępowania rekrutacyjnego na studia stacjonarne i niestacjonarne w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na Wydział Lekarski i Wydział Lekarsko-Stomatologiczny na rok akademicki 2009/2010, ustalono szczegółowe terminy wspomnianego postępowania rekrutacyjnego, stanowiące załącznik do uchwały. Zgodnie z § 4 tego załącznika, kandydaci, którzy na maturze zdali przedmiot na poziomie rozszerzonym a uczelnia wymaga poziomu podstawowego (fizyka), będą mieli punkty uzyskane z tego przedmiotu przeliczane według wzoru: za 1 punkt otrzymają 1,5 punktu. W takim przypadku maksymalna liczba punktów wynosi 150.
Jak wynika z powyższego, zmiany w postępowaniu rekrutacyjnym na rok akademicki 2009/2010 zostały wprowadzone uchwałami z lutego i z kwietnia 2009 r., a zatem wbrew postanowieniom art. 169 ust. 2 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (w brzmieniu aktualnym w dacie wydania decyzji z 1 września 2009 r.), zgodnie z którym senat uczelni ustala warunki i tryb rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach, przy czym uchwałę podaje się do wiadomości publicznej nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy, i przesyła ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego. Z uwagi na sprzeczność zapisów uchwał z art. 169 ust. 2 cyt. ustawy, uchwałą Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie nr 79/2009, z dnia 27 maja 2009 r., dokonano zmiany w wymienionej wyżej uchwale nr 6/2009 z dnia 4 lutego 2009 r., m.in. poprzez uchylenie punktu 5 w § 1 ust. 1 tej uchwały. W związku z powyższym, w dniu wydania decyzji z [...] września 2009 r. o odmowie przyjęcia skarżącej na I rok studiów, uchwały podjęte po dniu 31 maja 2008 r. nie obowiązywały.
Pomimo to skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji z [...] września 2009 r., bowiem w jej ocenie na mocy uchylonych uchwał Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej nabyła prawo do zastosowania przelicznika podwyższającego punktację, a następnie została tego uprawnienia pozbawiona. Skarżąca powołała się przy tym na wyrok NSA z 25 listopada 2010 r., I OSK 1550/10. Zdaniem NSA doszło w tym wypadku do naruszenia zasady ochrony praw nabytych (art. 2 Konstytucji RP), dlatego koniecznym stało się uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę na decyzję odmawiającą przyjęcia na I rok studiów.
Wbrew oczekiwaniom skarżącej, powyższa ocena NSA, w żadnym razie nie przesądza o tym, że decyzja z [...] września 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Należy podkreślić, że w omówionej wyżej sprawie zaskarżona została decyzja o odmowie przyjęcia na I rok studiów, wobec czego niezbędnym było zbadanie czy decyzja ta narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Gdyby J. J.-P. zaskarżyła decyzję z [...] września 2009 r., sytuacja byłaby analogiczna, jednakże tak się nie stało. Skarżąca nie odwołała się od tej decyzji w terminie, natomiast w dniu 7 stycznia 2014 r. złożyła do Rektora Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W tej sytuacji rolą organu było zbadanie, czy w tym wypadku zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniające stwierdzenie jej nieważności, w tym w szczególności, czy doszło do rażącego naruszenia prawa, na które powołuje się skarżąca.
Zdaniem Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Należy podkreślić, że nie może być mowy o oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości, skoro w sprawach analogicznych do sprawy niniejszej zapadały odmienne rozstrzygnięcia (początkowo – w sprawie II SA/Sz 1323/09 oddalono skargę, dopiero po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku uchylającego ten wyrok, kolejnym wyrokiem z 31 marca 2011 r., II SA/Sz 1148/10, decyzję uchylono, natomiast wyrok oddalający skargę z 31 marca 2010 r. II SA/Sz 1318/09 uprawomocnił się).
Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu przedstawionym w zaskarżonej decyzji, że skarżąca w istocie domaga się uznania, że nabyła prawo do zastosowania korzystniejszego przelicznika punktów na podstawie regulacji zawartych w uchwałach wydanych po 31 maja 2008 r., a zatem wbrew treści art. 169 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym. Kwestia, czy możliwe jest nabycie stosownych uprawnień na podstawie tak wadliwie wprowadzonych przepisów została ostatecznie rozstrzygnięta w opisanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże nie sposób przyjąć, że była oczywista i nie budziła trudności interpretacyjnych. Jak wskazała sama skarżąca w uzasadnieniu swojej skargi, wbrew powołanemu (...) bezwzględnie obowiązującemu przepisowi dotyczącemu nieprzekraczalnego terminu ustalenia zasad rekrutacji na kolejny rok akademicki, organ bezprawnie zmienił zasady rekrutacji naruszając art. 169 ust. 2 i 3 Prawa o szkolnictwie wyższym, najpierw uchwałą z 4 lutego 2009 r., a następnie uchwałą z 27 maja 2009 r., co niewątpliwie stanowi rażące naruszenie prawa i winno skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji z [...] września 2009 r. wydanej na podstawie przepisów sprzecznych z art. 169 tej ustawy.
Skarżąca popada tym samym w sprzeczność, wskazując, że wydanie zarówno uchwały z 4 lutego 2009 r. (przyznającej jej prawo do korzystnego przeliczenia punktów), jak i uchwały z dnia 27 maja 2009 r. (odbierającej jej to uprawnienie) – stanowi rażące naruszenie prawa, a z drugiej strony domagając się wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z [...] września 2009 r. z uwagi na to, że nie uwzględnia jednej z tych uchwał – tj. uchwały z 4 lutego 2009 r.
Na marginesie jedynie należy dodać, że niezrozumiały jest – zawarty we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2009 r. – argument skarżącej, że w związku ze zmianą zasad naliczania punktów wprowadzoną w 27 maja 2009 r., całoroczna praca włożona w przygotowanie się do matury z fizyki na poziomie rozszerzonym okazała się bezcelowa. Skoro bowiem korzystny przelicznik punktów dla matury z fizyki na poziomie rozszerzonym został wprowadzony dopiero uchwałą z dnia 4 lutego 2009 r. (trzy miesiące przed egzaminem maturalnym), a sprecyzowany uchwałą z 22 kwietnia 2009 r. – czyli tuż przed egzaminem maturalnym, to powodem rozpoczęcia przygotowań do matury z fizyki na poziomie rozszerzonym już rok wcześniej niewątpliwie nie mogła być żadna z wymienionych uchwał.
Z przyczyn, o których była mowa powyżej, nie sposób też uznać, że wskutek wydanej decyzji z [...] września 2009 r. powstały skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, czy też, że waga naruszeń jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła J. J.-P., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji, gdy okoliczności sprawy wskazują, że zaistniały przesłanki uzasadniające jej uwzględnienie, albowiem organ nie dostrzegł, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2009 r. o odmowie przyjęcia na studia;
- 2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie:
- - że decyzja z [...] września 2009 r. nie była dotknięta wadą nieważności, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy,
- - braku oczywistej sprzeczności decyzji o nieprzyjęciu na studia skarżącej z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości, tj. art. 2 Konstytucji i wynikającej z niego zasady ochrony praw nabytych, w sytuacji gdy zostało to jednoznacznie rozstrzygnięte w wyroku NSA z 25 listopada 2010, I OSK 1550/10;
- 3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 oraz art. 156 § 2 k.p.a. przez niewłaściwą kontrolę legalności działania administracji publicznej, co doprowadziło do niezastosowania środków przewidzianych w ustawie tj. stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2009 r. oraz uznanie, że decyzja z [...] września 2009 r. nie narusza prawa w sposób, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 2;
- 4) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie i odmowę ochrony praw słusznie nabytych przez skarżącą, które zostały jej przyznane uchwałą Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z 4 lutego 2009 r. nr 6/2009 w sprawie zmiany uchwały z 28 maja 2008 r. nr 72/2008 i 73/2008 w sprawie ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na Studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie (...).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd w wyroku błędnie przyjął, iż w rozpatrywanej sprawie nie ma podstaw do uznania, że przy wydaniu tej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa, przy czym nie zajął się zagadnieniem praw słusznie nabytych przez J. J. na podstawie uchwały z dnia 4 lutego 2009 r. Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, a które to prawa jako wywodzące się z Konstytucji winny podlegać szczególnej ochronie.
Postępowanie kwalifikacyjne na pierwszy rok studiów stacjonarnych w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010 prowadzone było na podstawie następujących uchwał Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z:
- 1. 28 maja 2008 r. Nr 72/2008 i 73/2008 w sprawie ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na Studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie (...),
- 2. 4 lutego 2009 r. Nr 6/2009 w sprawie zmiany uchwały Nr 72/2008 oraz 73/2008,
- 3. 22 kwietnia 2009 r. Nr 61/2009 w sprawie ustalenia szczegółowych terminów postępowania rekrutacyjnego na studia stacjonarne i niestacjonarne w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie (...),
- 4. 27 maja 2009r. Nr 79/2009 w sprawie zmiany uchwały Nr 6/2009 z 4 lutego 2009r.
Senat Uczelni uchwałą z 4 lutego 2009 roku przyjął przelicznik 1,5 dla matury z fizyki na poziomie rozszerzonym, a następnie uchwałą z 27 maja 2009 roku anulowano przyjęty wcześniej przelicznik, na niekorzystny dla skarżącej, tj. przyznano taką samą liczbę punktów dla matury z fizyki na poziomie podstawowym i rozszerzonym. Nastąpiło to w trakcie trwania w całym kraju maturalnej sesji egzaminacyjnej w terminach ustalonych przez MEN w sierpniu 2008 r. Uchwała z 4 lutego 2009 r. przyznawała skarżącej określone prawo podmiotowe – korzystniejszy przelicznik punktów, którego została następnie pozbawiona mocą retrospektywnego działania późniejszej uchwały. Organ wydając decyzję w sprawie przyjęcia skarżącej na studia nie uwzględnił powyższych okoliczności dokonując ustalenia ilości punktów z egzaminu maturalnego z fizyki w zakresie rozszerzonym z pominięciem konieczności rozważenia uprawnień J. J. wynikających ze wskazanej wcześniejszej uchwały, naruszając tym konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych.
W tej sytuacji należy uznać, że decyzja z [...] września 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 2 Konstytucji RP. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony (w tym wypadku ustawa zasadnicza) oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.
Wobec zmiany ustalonych wcześniej zasad postępowania rekrutacyjnego, doszło do naruszenia wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, wynikającej z niej zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz ochrony praw niewadliwie nabytych, jak również prawa do równego dostępu obywateli do wykształcenia. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie zwracał uwagę, że na treść zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji, składa się szereg zasad, które nie zostały wprawdzie ujęte expressis verbis w tekście Konstytucji RP, ale które wynikają z istoty i z aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Do zasad tych należy w szczególności zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Z zasady tej wynika szereg dalszych zasad, w tym: m.in. zasada ochrony (poszanowania) praw niewadliwie nabytych – m.in. wyroki TK z 4 stycznia 2000 r., K. 18/99 i 25 kwietnia 2001 r., K 13/01. Naruszenie zasady ochrony praw nabytych ma miejsce, gdy zmiana regulacji prawnych znosi lub ogranicza dotychczas zagwarantowane prawa podmiotowe.
Zasada ochrony praw nabytych znajduje w pełni zastosowanie do uchwał organów szkól wyższych. Uczelnia stanowiąc zasady i tryb przyjmowania kandydatów na studia nie może regulować tych zasad w taki sposób, aby kandydat, który spełnił warunki przyjęcia – a w szczególności uzyskał wymaganą uchwałą punktację – nie mógł uzyskać pozytywnego wyniku postępowania rekrutacyjnego z powodu nie dających się przewidzieć przeszkód oraz niezgodnych z prawem działań występujących po stronie uczelni. W tej sytuacji należy uznać, że w trakcie postępowania dotyczącego wydania decyzji odmawiającej skarżącej przyjęcia na studia naruszony został art. 8 k.p.a., z uwagi na wielokrotną zmianę zasad dotyczących przyjęcia na studia.
Należy mieć na uwadze, że skarżąca jedynie do dnia 7 lutego 2009 r. miała możliwość dokonania wyboru przedmiotów zdawanych na egzaminie maturalnym. Zatem, w dniu podjęcia decyzji o zdawaniu egzaminu z fizyki na poziomie rozszerzonym, uchwała Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej z 4 lutego 2009 r., przyznająca podwyższony przelicznik punktacji za ten przedmiot już obowiązywała. Nie sposób zgodzić się z ustaleniami organu, że ze względu na fakt, iż uchwała z 4 lutego 2009 roku została opublikowana na BIP-ie uczelni 11 lutego 2009 r. skarżąca nie mogła na jej podstawie dokonać wyboru przedmiotów zdawanych na maturze. Data publikacji uchwały nie ma tu znaczenia, albowiem obowiązywać zaczęła z chwilą jej powzięcia, nie zaś z chwilą publikacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 1. W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy – p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, określenia jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
- 2. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie w pełni odpowiada tym wymaganiom. Po pierwsze, podstawy kasacyjne odnoszące się do prawa materialnego nie wskazują, czy wskazane przepisy zostały naruszone przez błędną ich wykładnię czy też niewłaściwe zastosowanie. Po drugie, nie wszystkie podniesione zarzuty są sprecyzowane w stopniu umożliwiającym ustalenie granic skargi kasacyjnej, co jest niezbędne ze względu na wymaganie określone w art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a., któremu ma czynić zadość kontrola dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wskazane wady skargi kasacyjnej nie dyskwalifikują jej jednak w stopniu uzasadniającym jej odrzucenie.
- 3. Zarzut rażącego naruszenia art. 2 Konstytucji RP przez uchybienie zasadzie ochrony (poszanowania) praw niewadliwie nabytych jest bezzasadny, ponieważ skarżąca nie nabyła żadnego prawa na podstawie przepisów uchwały Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z 4 lutego 2009 r. Nr 6/2009 w sprawie zmiany uchwały Nr 72/2008 oraz 73/2008. W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, prawa podmiotowego nie można nabyć na podstawie podustawowego aktu normatywnego, ponieważ kwestia nabycia praw stanowi materię ustawową. Oznacza to, że o prawach jednostki można decydować tylko na podstawie przepisu ustawy lub aktu normatywnego, którego ranga została zrównana z ustawą. Tymczasem uchwała Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z 4 lutego 2009 r. Nr 6/2009 była aktem wykonawczym do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
- 4. Po drugie, źródłem praw nabytych nie może być wadliwy akt normatywny, a nie ulega żadnej wątpliwości, że uchwała Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z 4 lutego 2009 r. została wydana z istotnym naruszeniem art. 169 § 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
- 5. Powyższe ustalenia przesądzają także o niezasadności pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.