Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 842/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę B. L., A. M. i T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Starosta K., wskazując na przepisy art. 73 ust 1, ust. 2 pkt 2, ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" i art. 129 ust.1 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), odmówił skarżącym przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w K. stanowiącą działkę nr [...], która na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy stała się z mocy prawa własnością Powiatu K., co potwierdziła ostateczna decyzja Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] marca 2003 r. Powodem odmowy było przyjęcie, że wniosek o wypłatę odszkodowania skarżący złożyli po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy tj. po 31 grudnia 2005 r.
W odwołaniu skarżący zakwestionowali stanowisko organu co do złożenia wniosku po upływie terminu. Argumentowali, że wniosek o wypłatę odszkodowania został złożony jeszcze w 2002 r. w czasie trwania postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej przejście z mocy prawa własności nieruchomości na własność Powiatu. Wniosek ten miało stanowić pismo ówczesnej współwłaścicielki nieruchomości – E. C. z dnia [...] lipca 2002 r złożone w wyniku zawiadomienia jej o wszczęciu postępowania w którym oświadczyła, że "wyraża zgodę na zbycie nieruchomości pod warunkiem zapłaty za czas jej użytkowania od momentu zakupu do momentu sprzedaży tj. za okres od [...] grudnia 1999 r. do dnia sprzedaży obejmującej kwotę [...] zł za dzień oraz stawkę podatku od towarów i usług". Zarzucili, że organ I instancji błędnie zinterpretował jego treść, gdyż stanowiło ono wniosek o wypłatę odszkodowania i powinno zostać przekazane organowi właściwemu do jego rozpoznania tj. staroście. Nie czyniąc tego, jak wywodzili, organ popadł w kilkunastoletnią zwlokę, która ustała dopiero z momentem przekazania owego pisma Staroście K. na skutek interwencji pełnomocnika skarżących.
Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] października 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ, jak wynika z uzasadnienia, zajął stanowisko, że pismo E. C. (przekazane na skutek żądania skarżących przez Wojewodę Śląskiego z akt poprzedniego postępowania zawiadomieniem z [...] marca 2013 r.) nie zainicjowało postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania, gdyż nie zawierało takiego żądania. Żądanie takie zawierały dopiero wnioski skarżących z dnia [...] marca 2013 r. złożone po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy. Organ wyjaśnił, że w treści pisma z [...] lipca 2002 r., skierowanego zresztą do Wojewody, E. C. złożyła oświadczenie o wyrażeniu zgody na zbycie prawa własności nieruchomości pod warunkiem zapłaty na jej rzecz kwoty za czas użytkowania nieruchomości od momentu jej zakupu do momentu sprzedaży, tj. za okres od [...] grudnia 1998 r. do dnia sprzedaży obejmującej kwotę [...] zł za dzień oraz stawkę podatku od towarów i usług.
Organ podkreślił, że E. C. występowała do Wojewody jedynie we własnym imieniu, a pismo to stanowiło odpowiedź na skierowane przez Wojewodę zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, którego celem było rozstrzygnięcie kwestii stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności opisanej nieruchomości przez Powiat K. pod drogę powiatową. Przedmiotowe pismo nie zawierało zatem żądania przeprowadzenia jakichkolwiek czynności administracyjnych w sprawie odszkodowania, lecz stanowiło ono w części – zgodą na dokonanie czynności będącej przedmiotem toczącego się przed Wojewodą postępowania administracyjnego, w części – żądanie zapłaty na jej rzecz określonej kwoty za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Organ uznał, że takie żądanie jest niezależne od kwestii uregulowanych w przepisie art. 73 ust. 4 ustawy i dochodzone w drodze powództwa przed sądem powszechnym, nie zaś w drodze postępowania administracyjnego.
Organ podkreślił, że istotne znaczenie w sprawie ma fakt, iż pismem z dnia [...] sierpnia 2002 r., przesłanym w odpowiedzi na otrzymane wystąpienie, E. C. została poinformowana o przedmiocie toczącego się postępowania przed Wojewodą oraz o skutkach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną w świetle art. 73 ust. 1 ustawy. W piśmie tym pouczono również ówczesną współwłaścicielkę nieruchomości zarówno o konieczności złożenia odrębnego wniosku o odszkodowanie do starosty, jak również o ramach czasowych, ograniczających skuteczne jego złożenie. Pomimo udzielenia niezbędnych wskazówek w zakresie dotyczącym procedury ustalania odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, E. C. nie złożyła do starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej wniosku o wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie. Organ zwrócił uwagę, że również w trakcie postępowania odszkodowawczego uruchomionego na wniosek poprzednich współwłaścicieli nieruchomości, ww. osoba nie powtórzyła swego wystąpienia jako żądania wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, ani nie wniosła odwołania od decyzji odmawiającej ustalenia takiego odszkodowania.
W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że E. C. nie zamierzała dochodzić w drodze postępowania administracyjnego ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. W świetle powyższych okoliczności, fakt późniejszego przekazania pisma Staroście K. wskutek interwencji pełnomocnika skarżących miał, jak ocenił organ, drugorzędne znaczenie. Po pierwsze, zgłoszone Wojewodzie żądanie przekazania podania Staroście K. pochodziło od osoby, która nie występowała w imieniu E. C., lecz jako pełnomocnik pozostałych współwłaścicieli nieruchomości (pismo wniesione w dniu [...] stycznia 2013 r.). Osoba ta nie była zatem upoważniona do dokonania kwalifikacji żądania w zastępstwie wnoszącej pismo.
Po drugie, Wojewoda Dolnośląski udzielił E. C. stosownych wskazówek w toku postępowania o stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości i wobec braku reakcji ze strony współwłaścicielki nieruchomości nie zachodziły podstawy do podjęcia dalszych czynności procesowych w stosunku do wniesionego podania. W tej sytuacji zasadnym było również pozostawienie pisma w aktach sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2003 r., a następnie włączenie go do zasobów archiwalnych organu.
W skardze sformułowano szereg zarzutów. Wszystkie one koncentrowały się jednak na wadliwej interpretacji pisma E. C. z [...] lipca 2002 r. Wyrażono też pogląd, że zgłoszenie wniosku o wypłatę odszkodowania przez jednego ze współwłaścicieli, w tym przypadku E. C., odniosło skutek wobec pozostałych współwłaścicieli nieruchomości - skarżących. Argumentowano, że Wojewoda miał bezwzględny obowiązek wynikający z art. 65 k.p.a. przekazania podania do organu właściwego tj. Starosty K. Z art. 65 § 2 k.p.a. wynika natomiast, że podanie wniesione do niewłaściwego organu przed upływem przypisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Nieprzekazanie wniosku zgodnie z właściwością doprowadziło w konsekwencji do bezczynności Wojewody Dolnośląskiego trwającej aż ponad 10 lat. Dopiero na skutek pisma pełnomocnika wnioskodawców z dnia [...] stycznia 2013 roku zawierającego żądanie przekazania przedmiotowego wniosku właściwemu organowi - Wojewoda Dolnośląski po 10 latach nieuzasadnionej zwłoki przekazał sprawę Staroście K. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.
Oddalając skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.", Sąd I instancji podzielił ustalenia i ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że stosownie do art. 73 ust. 4 ustawy odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi i pozostające w dniu [...] grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, które na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z mocy prawa stały się ich własnością, mogło być ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasło.
Sąd szczegółowo przedstawił kwestie odnoszące się do charakteru terminu przewidzianego na złożenie wniosku i niemożności jego przywrócenia. Uznał następnie, że organy prawidłowo oceniły charakter pisma E. C. z dnia [...] lipca 2002 r. Zwrócił uwagę, że zostało ono sporządzone na potrzeby innego postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie stwierdzenia z mocy prawa nabycia nieruchomości przez Powiat K. Dotyczyło ono innego żądania niż odszkodowanie za przejęcie nieruchomości. Chodziło o cywilnoprawne odszkodowanie za bezumowne korzystanie za okres wskazany jako "moment zakupu nieruchomości w dniu [...] grudnia 1998 r. do dnia jej sprzedaży", w kwocie liczonej według następującej zasady "150 zł/dzień + VAT".
Sąd stwierdził, że oceniając pismo także od strony formalnej to w jego treści wyraźnie zaznaczono, że cyt. "dotyczy: [...]", czyli dotyczy sprawy, która została zakończona decyzją Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] marca 2003 r. o tym samym numerze [...]. Ponadto Sąd I instancji, zaznaczając, że wprawdzie nie ma to znaczenia dla wyniku sprawy wskazał, że wystąpienie jednego ze współwłaścicieli w imieniu własnym o zapłatę odszkodowania nie odnosi skutku w stosunku do pozostałych. Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego m. in. wyroków WSA w Krakowie z 3 lutego 2014r., sygn. akt II SA/Kr 1455/13 i WSA w Gdańsku z 21 maja 2014r., sygn. akt II SA/Gd 797/13, wyjaśnił, że prawo do odszkodowania nie jest prawem podmiotowym przysługującym wspólnie i niepodzielnie współwłaścicielom nieruchomości. Roszczenie o wypłatę odszkodowania za odjętą nieruchomość jest roszczeniem o świadczenie podzielne.
Z kolei przy podzielności świadczenia wierzytelność dzieli się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest wierzycieli. Złożenie wniosku o zapłatę odszkodowania za nieruchomość przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, jak też nie tamuje postępowania w sprawie odszkodowania fakt złożenia wniosku tylko przez niektórych współwłaścicieli.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego:
- a) art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozbawienie skarżących prawa własności bez słusznego odszkodowania;
- b) art. 73 ust. 4 zdanie 1 i art. 73 ust. 4 zdanie 2 ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie będące skutkiem:
- a) błędnego przyjęcia, że roszczenie skarżących o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasło, gdyż wnioski o odszkodowanie z dnia [...] marca 2013 roku zostały przez nich wniesione z uchybieniem terminu tj. po dniu [...] grudnia 2005 roku, gdy tymczasem wniosek o przyznanie odszkodowania został uprzednio wniesiony przez współwłaściciela nieruchomości E. C. w przewidzianym prawem terminie, tj. w dniu [...] lipca 2002 roku, właścicieli nieruchomości łączył stosunek współwłasności łącznej wynikający ze stosunku spółki cywilnej, a złożenie w ustawowym terminie wniosku a odszkodowanie przez jednego ze współwłaścicieli powoduje w takim przypadku, że roszczenie nie wygasa w stosunku do pozostałych;
- b) błędnego przyjęcia, że wszczęcie procedury odszkodowawczej względem skarżących należy datować dopiero na dzień złożenia przez nich pierwszego pisma do Starosty K. w sprawie przyznania odszkodowania, tj. na dzień [...].03.2013 r., podczas gdy złożenie wniosków przez skarżących o ustalenie i wypłatę odszkodowania nie zapoczątkowało zupełnie nowego postępowania, lecz stanowiło kontynuację i potwierdzenie procedury toczącej się z wniosku E. C.;
- c) art 863 k.c. poprzez jego niezastosowanie i nie uwzględnienie, iż wniosek o odszkodowanie złożony przez jednego ze wspólników spółki cywilnej, w skład majątku której wchodzi nieruchomość zajęta pod drogę, której własność ma być przejęta z mocy prawa z uwagi na charakter współwłasności łącznej świadczenia niepodzielnego;
Zarzucono też naruszenia przepisów postępowania:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez oddalenie skargi na (...), a tym samym błędne przyjęcie, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów,
- b) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i błędne przyjęcie, że pismo E. C. z dnia [...].07.2002r. nie stanowi wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną lecz obejmuje ono wyłącznie roszczenie co do zapłaty za bezumowne użytkowanie nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego, gdy tymczasem wykładania taka jest sprzeczna z treścią tego pisma, które ponadto traktowane było w toku postępowania po jego złożeniu jako wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną i zawiera jego niezbędne elementy, a o rzeczywistej treści żądania zawartego w piśmie złożonym do organu administracji publicznej nie decyduje tytuł nadanego pisma przez stronę, ale jego rzeczywista treść,
- c) art. 8 w zw. z art. 12 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób pozostający w kolizji z obowiązującymi zasadami działania w sposób uwzględniający interes społeczny i słuszny interes obywateli, budzący zaufanie do organów Państwa i wnikliwy,
- d) art. 3 § 1 i 2 pkt 1 oraz art. 151 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie, polegające na niedokonaniu prawidłowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody Dolnośląskiego
W oparciu o tak skonstruowane zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie o rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu podstaw skargi kasacyjnej skarżący stwierdzili, że stanowisko Sądu I instancji w zakresie interpretacji pisma E. C. z dnia [...] lipca 2002 r. jest nietrafne i niesłuszne, a mając na uwadze konstytucyjną zasadę, że wywłaszczenie może nastąpić jedynie za słusznym odszkodowaniem, to nie sposób stosować wykładni tak restrykcyjnej i zawężającej jak uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny, jakoby wniosek o odszkodowanie nie mógł być złożony w toku postępowania dotyczącego przejęcia nieruchomości. W pozostałej części uzasadnienia skargi kasacyjnej skoncentrowano się na argumentacji mającej podważyć stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu wyroku, że wystąpienie z wnioskiem o odszkodowanie przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie ma skutku wobec pozostałych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku i skonstruowanych przez skarżących podstaw prowadzi do wniosku, że kluczowym i w zasadzie jedynym zagadnieniem występującym w sprawie jest prawidłowość oceny Sądu I instancji w zakresie interpretacji pisma E. C. z dnia [...] lipca 2002 r., a mianowicie czy mogło, a raczej czy powinno ono zostać uznane przez Wojewodę prowadzącego postępowanie za wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa pod drogę publiczną i przekazane organowi właściwemu tj. staroście. Wszelkie inne kwestie, w szczególności zarzuty odnoszące się do możliwości działania przez jednego ze wspólników spółki cywilnej będącego współwłaścicielem nieruchomości na rzecz pozostałych w przypadku złożenia wniosku o odszkodowanie to kwestie drugorzędne i zależne od przesądzenia charakteru pisma z [...] lipca 2002 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarówno organy obu instancji, jak i Sąd I instancji prawidłowo przyjęły, że analizowane pismo nie było wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę w trybie art. 73 ust. 1 powołanej ustawy.
O powyższym świadczy zarówno treść pisma, jak i pozostałe okoliczności związane z jego złożeniem, a w szczególności pouczenia i wyjaśnienia, jakich udzielił organ współwłaścicielce nieruchomości w odpowiedzi na żądanie zawarte w piśmie. W treści pisma, jakkolwiek mowa w nim o pewnym wynagrodzeniu to jednak z zupełnie innego tytułu niż utrata nieruchomości. Żądanie E. C. wyraźnie dotyczyło wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości w okresie od daty nabycia z mocy prawa do momentu wydania decyzji, przy czym dla oceny charakteru i rodzaju tego żądania nie ma żadnego znaczenia prawna możliwość jego uzyskania.
Zatem przeciwko uznaniu pisma za wniosek o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy przemawia w rzeczy samej dość szczegółowe określenie przez stronę rodzaju żądanego wynagrodzenia. Zaznaczyć należy, że Sąd I instancji, podzielając ocenę organów co do charakteru pisma z [...] lipca 2002 r. odwołał się do jego treści. O kwalifikacji pisma nie przesądził zatem wyłącznie, jak sugerują skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, fakt jego złożenia w ramach innego prowadzonego postępowania administracyjnego. Okoliczność ta miała pewne znaczenie, ale wyłącznie w kontekście udzielonych przez organ stronie pouczeń i wyjaśnień. Jak wynika bowiem z akt sprawy i co nie było zresztą w sprawie kwestionowane, w odpowiedzi na złożone przez byłą współwłaścicielkę pismo z [...] lipca 2002 r. organ wyraźnie nawiązując do jego treści wyjaśnił stronie, że "właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie, które będzie wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony do dnia [...] grudnia 2005 r., który należy kierować do Starosty Powiatu K." (pismo w aktach administracyjnych organu k. 26).
Powyższe pouczenie Wojewoda Dolnośląski powtórzył w treści decyzji z dnia [...] marca 2003 r. stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości przez Powiat K. z dniem [...] stycznia 1999 r. dodatkowo wskazując, że "po upływie okresu do złożenia wniosku odszkodowanie wygasa", a także, że "wniosek o wypłacenie odszkodowania należy kierować do Starosty K.". Zatem byli właściciele, a w szczególności strona, która złożyła pismo z dnia [...] lipca 2002 r. nie mogła mieć wątpliwości, że nie zostało ono potraktowane jako wniosek o odszkodowanie, ani tez że w celu uzyskania odszkodowania powinna wystąpić w określonym terminie do innego organu. Wyjaśnienia udzielone przez Wojewodę w toku postępowania prowadzonego w latach 2002 – 2003 w odpowiedzi na stanowisko strony o wyrażeniu zgody na sprzedaż nieruchomości nie spotkały się z jakąkolwiek reakcją strony wskazującą na to, że jej wola czy zamiar związany ze złożeniem pisma został niewłaściwie potraktowany.
Z powyższych względów nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do błędnej interpretacji pisma, a w konsekwencji nie miały znaczenia pozostałe zarzuty dotyczące możliwości złożenia wniosku o odszkodowanie przez jednego ze współwłaścicieli ze skutkiem na rzecz pozostałych. Nie zachodziła zatem konieczność ich badania.
Z kolei w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 21 Konstytucji RP to należy zwrócić uwagę, że był on podniesiony i w odwołaniu, i w skardze. Wobec tego, że i organ odwoławczy, i Sąd I instancji szczegółowo się do niego odniosły, to nie zachodzi potrzeba powtarzania ich argumentacji, zwłaszcza że w skardze kasacyjnej nie wykazano wadliwości w rozumowaniu Sądu I instancji w tym zakresie. Można jedynie nadmienić, że Trybunał Konstytucyjny w jednym ze swoich orzeczeń odnoszących się do art. 73 ust. 4 ustawy, a przywołanych na stronie 10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji stwierdził: "W przekonaniu Trybunału Konstytucyjnego w sprawie odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone na drogi publiczne (w tej konkretnej sytuacji faktycznej i prawnej) zaistniały wystarczające przesłanki na rzecz odejścia od pełnej ekwiwalentności odszkodowania. Zakwestionowana regulacja była bowiem aktem jednorazowym i miała na celu uporządkowanie stanu prawnego dróg, co do których - z różnych przyczyn - od około 50 lat stan faktyczny nie pokrywał się ze stanem prawnym.
Nadto niezależnie od powyższych racji należy stwierdzić, że uprawnione podmioty (wywłaszczeni) miały możliwość dochodzenia swoich praw, czego jednak w odpowiednim czasie nie czyniły. Warto tu przypomnieć w pełni aprobowaną w demokratycznych państwach prawnych rzymską zasadę: Ius civile vigilantibus scriptum est, co oznacza, że prawo cywilne wymaga dbałości zainteresowanego o swoje prawa. Na znaczenie tej zasady Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku w sprawie SK 9/98(...). Art. 73 ust. 4 zaskarżonej ustawy tworzy mechanizm regulujący wywłaszczanie nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, który powoduje pewne ograniczenie ekwiwalentności odszkodowania. Prowadzi do tego zarówno odsunięcie w czasie możliwości złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania, ograniczenie okresu dochodzenia roszczenia, jak też brak określenia terminu zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz wyłączenie z zakresu czasowego waloryzacji okresu między dniem utraty własności a dniem ustalenia wysokości odszkodowania.
W ocenie Trybunału Konstytucyjnego rozwiązanie to pozostaje jednakże w granicach wyznaczonych przez konstytucyjny wymóg przyznania słusznego odszkodowania, którego słuszność mierzy się nie tylko interesami podmiotu wywłaszczanego, lecz również znanymi ustawodawcy możliwościami władzy publicznej w zakresie sprostania wymaganiom związanym z uregulowaniem sytuacji prawnej nieruchomości zajętych pod drogi publiczne." (wyrok TK z 20 lipca 2004 r., SK 11/02 dostępny na www.trybunal.gov.pl).
Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, również z przyczyn branych pod uwagę z urzędu (art. 183 § 2 P.p.s.a i art. 189 P.p.s.a) orzeczono o jej oddaleniu stosownie do art. 184 P.p.s.a