Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 13 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1623/14

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt III SAB/Łd 6/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpatrzeniu skargi D.R., zobowiązał Rektora Uniwersytetu Medycznego [...] do wydania aktu w sprawie o wydanie dyplomu ukończenia studiów wyższych, w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem oraz stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora Uniwersytetu Medycznego [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także wymierzył Rektorowi Uniwersytetu Medycznego [...] grzywnę w wysokości jednego tysiąca złotych.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że skarżąca została przyjęta na 4 letnie studia lekarskie prowadzone w języku angielskim na Wydziale [...] Uniwersytetu Medycznego [...], na rok akademicki 2008/2009. Warunkiem przyjęcia na ten kierunek było wykazanie zaliczenia określonych przedmiotów, w poprzednich instytucjach (uczelniach), dlatego skarżąca złożyła transkrypt dokumentujący zaliczenia przedmiotów z dziedzin medycznych, pochodzący z [...] University w [...] (K.). Po odbyciu przez skarżącą studiów, a przed wydaniem dyplomu ich ukończenia, w toku ponownej weryfikacji dokumentacji skarżącej, powzięto wątpliwość co do autentyczności złożonego transkryptu, dlatego zwrócono się do [...] University w [...] o wyjaśnienia. W przeprowadzonej weryfikacji ustalono, że skarżąca złożyła w toku rekrutacji przerobiony transkrypt, który nie zawierał informacji o uzyskaniu przez nią z 10 przedmiotów ocen F i E (odpowiadającym w systemie [...] ocenom niezadowalająca i bardzo słaba), dlatego w dniu [...] sierpnia 2012 r. Dziekan ds.

Studiów w Języku Angielskim Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego [...] wstrzymał wydanie skarżącej dyplomu ukończenia studiów wyższych i następnie złożono do prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa fałszerstwa dokumentu. W toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową [...] skarżąca nie przyznała się do przerobienia dokumentu. Natomiast przesłuchany w charakterze podejrzanego mąż skarżącej - P.R. przyznał się do przerobienia dokumentu i przedłożenia go w procesie rekrutacyjnym. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. umorzono postępowanie w stosunku do D.R..

Natomiast w stosunku do P.R. Sąd Rejonowy [...][...] Wydział Karny wyrokiem z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...], umorzył warunkowo na okres 1 roku próby postępowanie karne. W dniu [...] grudnia 2013 r. Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Wydziału [...] UM [...] wydała postanowienie o wznowieniu postępowania rekrutacyjnego dotyczącego D.R.. W chwili składania skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wydania skarżącej dyplomu ukończenia studiów członkowie komisji rekrutacyjnej sporządzali wyjaśnienia w tej sprawie. Z uwagi więc na konieczność oczekiwania na zakończenie postępowań karnych prowadzonych w stosunku do skarżącej, jak i jej męża oraz konieczność zebrania materiału dowodowego - w ocenie organu - brak było podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania.

Uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że czynności podejmowane przez Rektora, terminy ich podejmowania oraz sposób informowania (a w zasadzie brak informacji) skarżącej o postępach i wynikach prowadzonych działań świadczą o niedochowaniu należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie. Skarżąca nie została poinformowana o wstrzymaniu, w dniu [...] sierpnia 2012 r., przez Dziekana ds. Studiów w Języku Angielskim Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego [...] wydania skarżącej dyplomu ukończenia studiów wyższych. Brak jest nawet adnotacji o doręczeniu skarżącej pisma w tej sprawie. Tymczasem odpowiednie stosowanie przepisów kpa, w myśl art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r. poz. 572, ze zm.), polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy oraz zapewnienia gwarancji procesowych wynikających z przepisów kpa.

Z analizy art. 207 ust. 2 i 3 powołanej ustawy wynika, że w sprawach o wydanie dyplomu właściwy jest tylko rektor. Po upływie 4 miesięcy od wstrzymania wydania skarżącej dyplomu ukończenia studiów, tj. w dniu 4 grudnia 2012 r. Rektor wystąpił do Prokuratury Rejonowej [...] z zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa fałszerstwa dokumentu, który był podstawą przyjęcia skarżącej na studia. Następnie, już w dniu 30 lipca 2013 r., Rektor był w posiadaniu informacji o umorzeniu dochodzenia w stosunku do D.R. Sąd Rejonowy [...] [...] Wydział Karny wyrokiem z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...], warunkowo umorzył na okres jednego roku próby postępowanie karne w stosunku do oskarżonego P.R., męża skarżącej, o czyn z art. 270 § 2a kk. Orzeczenie to jest prawomocne od dnia 17 września 2013 r., lecz organ nie podejmował żadnych działań. W dniu 16 września 2013 r. pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Po raz pierwszy, dopiero pismem z dnia 10 października 2013 r., Rektor wskazał datę 30 listopada 2013 r., jako przewidywany termin załatwienia sprawy i była to reakcja na zażalenie złożone przez pełnomocnika. Do tej pory organ nie podejmował żadnych czynności procesowych i nie informował skarżącej o stanie sprawy, jej przebiegu i przewidywanym terminie zakończenia. Również w terminie do dnia 30 listopada 2013 r. nie zostały podjęte żadne czynności. W przeddzień zaś wyznaczonego terminu, tj. w dniu 29 listopada 2013 r., organ wystąpił z wnioskiem o doręczenie odpisu wyroku z dnia [...] września 2013 r., w tym samym dniu poinformował pełnomocnika skarżącej, w trybie art. 36 § 1 kpa, o kolejnym przewidywanym terminie załatwienia sprawy, wyznaczając go na 15 stycznia 2014 r. Pismem z dnia 4 grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżącej wystosował do Rektora Uniwersytetu Medycznego [...] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w postaci przewlekłego prowadzenia postępowania oraz wydania dyplomu ukończenia studiów przez D.R.

W piśmie z dnia 9 grudnia 2013 r. Rektor stwierdził brak podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania. W piśmie z dnia 14 stycznia 2014 r. Rektor wskazał kolejny przewidywany termin załatwienia sprawy wyznaczony na dzień 30 czerwca 2014 r. uzasadniając, że przedłużenie czasu trwania postępowania spowodowane jest wznowieniem postępowania rekrutacyjnego D.R. na studia na Wydziale [...] Uniwersytetu Medycznego [...] oraz koniecznością zebrania i analizy całości dokumentacji istotnej dla zakończenia postępowania. Postanowienie o wznowieniu postępowania rekrutacyjnego zakończonego decyzją o przyjęciu D.R. na studia zostało wydane [...] grudnia 2013 r.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, Rektor nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Czynności mające na celu zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego, podejmowane były opieszale, w dużych odstępach czasu, zwykle po interwencji ze strony skarżącej (po wniesieniu zażalenia, a następnie po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa). Nie można zatem przyjąć, że organ na bieżąco interesował się sprawą. Podawane zaś przez Rektora Uniwersytetu Medycznego [...] w pismach z dnia 10 października 2013 r., 29 listopada 2013 r. i 9 grudnia 2013 r. przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, tj. konieczność zgromadzenia dokumentów i ich analizy, nie usprawiedliwiają przewlekłości postępowania, które trwa od czerwca 2012 r. i do dnia wydania orzeczenia nie zostało zakończone. Gdyby nawet uznać, że decyzja w sprawie wydania dyplomu jest uzależniona od rozstrzygnięcia kwestii legalności decyzji w sprawie przyjęcia D.R. na studia to i tak postępowanie organu nie jest usprawiedliwione.

Organ nie podejmował bowiem czynności w terminach wynikających z przepisów prawa, nie podejmował czynności przewidzianych prawem, nie informował skarżącej o stanie sprawy, a lakoniczne stwierdzenia o konieczności zebrania materiału dowodowego przedstawione w pismach wystosowanych z naruszeniem wszelkich standardów prowadzenia postępowania, uzasadniają wniesioną skargę.

Z rażącym naruszeniem art. 35 kpa Rektor w dniu 14 stycznia 2014 r., wyznaczył termin załatwienia sprawy na dzień 30 czerwca 2014 r., ponieważ przepis ten przewiduje maksymalnie okres dwóch miesięcy w sprawach szczególnie skomplikowanych.

Ponadto Sąd pierwszej instancji uznał, że wobec podejmowania przez Rektora Uniwersytetu Medycznego [...] nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie wydania dyplomu organ nie zrobił bowiem nic. Dokonywane czynności, aczkolwiek związane z podjęciem decyzji o wydaniu dyplomu, prowadzone w sposób przewlekły, nie wykroczyły poza stadium wstępne badania legalności decyzji o przyjęciu D.R. na studia. Tymczasem, skarżąca nie jest w stanie zrozumieć dlaczego postępowanie w sprawie wydania dyplomu trwa tak długo. Od półtora roku pozostaje w zawieszeniu w zakresie podejmowania decyzji w dotyczących czynności zawodowych. Tym bardziej, że z uwagi na wiek skarżącej, jak również z uwagi na jej stan zdrowia istotną jest dla niej kwestia, czy w końcu otrzyma przedmiotowy dyplom, czy też powinna zmienić plany zawodowe.

Swoim postępowaniem organ nie przyczynił się do możliwości zrozumienia przez skarżącą faktu niewydania jej dyplomu mimo zrealizowania toku studiów i zdania wszystkich egzaminów. Nawet usprawiedliwione działanie organu, który uzależnia wydanie dyplomu od zbadania legalności wydania decyzji o przyjęciu skarżącej na studia, nie zwalniał Rektora od przestrzegania przepisów prawa regulujących terminowość jego prowadzenia oraz podejmowania odpowiednich działań w każdym przypadku jego niedochowania. Sąd w niniejszej sprawie zobowiązując organ do podjęcia aktu w sprawie o wydanie dyplomu ukończenia studiów miał więc na myśli podjęcie przez Rektora takiego aktu, który mieści się w ramach przepisów prawa regulujących postępowanie organu, z uwzględnieniem konieczności przeprowadzenia czynności (ewentualnie postępowania) prowadzącego do rozpoznania sprawy. Chodzi więc o wydanie decyzji w sprawie wydania dyplomu, odmowy wydania dyplomu ewentualnie innego aktu procesowego usprawiedliwiającego niezakończenie sprawy wydania dyplomu w obowiązującym terminie.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt III SAB/Łd 6/14, Rektor Uniwersytetu Medycznego [...] zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie:

1. - art. 58 § 1 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie skargi do rozpoznania podczas, gdy w wyniku prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego niniejszej sprawy pod normę prawną skarga powinna ulec odrzuceniu,
2. - art. 151 ppsa w zw. z § 51 ust. 3 Statutu Uniwersytetu Medycznego [...] (uchwała nr [...] Senatu UM [...] z dnia [...] z późn. zm.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uwzględnienie skargi, podczas gdy w wyniku prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego niniejszej sprawy pod normę prawną skarga powinna ulec oddaleniu,
3. - art. 149 § 1 ppsa w zw. z art. 35 kpa i art. 151 ppsa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie ma miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora Uniwersytetu Medycznego, podczas gdy w wyniku prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego niniejszej sprawy pod normę prawną skarga powinna ulec oddaleniu,
4. - art. 149 § 2 ppsa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji wymierzenie Rektorowi Uniwersytetu Medycznego [...] grzywny w sytuacji, gdy nie zachodziły przesłanki jego zastosowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w ogóle do kwestii dopuszczalności środka zaskarżenia przewlekle prowadzonego postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 167 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, uczelniane dyplomy ukończenia studiów otrzymują absolwenci studiów, w przypadku kierunku lekarskiego datą ukończenia studiów jest data złożenia ostatniego egzaminu wymaganego planem studiów. Zgodnie zaś z § 40 ust. 5 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie Medycznym [...], przed otrzymaniem dyplomu student zobowiązany jest jeszcze do uregulowania wszystkich zobowiązań wobec uczelni (zostaje to potwierdzone w karcie obiegowej) oraz zwrotu legitymacji.

Tym samym rozpatrując przedmiotową sprawę należy uwzględnić pewną specyfikę kierunku lekarskiego, który nie przewiduje dla ukończenia studiów wymogu złożenia pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Po złożeniu ostatniego egzaminu wymaganego planem studiów i uregulowaniu innych zobowiązań wobec uczelni student niejako "automatycznie" otrzymuje dyplom ukończenia studiów. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują tutaj obowiązku prawnego działania organu, a w konsekwencji nie określają również prawnej formy tego działania. Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego jako niedopuszczalna powinna więc podlegać odrzuceniu.

Nawet jeżeli nie zgodzić się z przedstawionym stanowiskiem o niedopuszczalności skargi na przewlekłość prowadzonego postępowania administracyjnego, to Rektor Uniwersytetu Medycznego [...] nie jest organem właściwym dla załatwienia przedmiotowej sprawy. Według bowiem § 51 ust. 3 Statutu Uniwersytetu Medycznego [...] organem właściwym w zakresie decyzji dotyczących indywidualnych spraw studentów jest dziekan. Natomiast § 45 ust. 2 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie Medycznym [...] stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach dziekan może podjąć decyzję o przesunięciu terminu złożenia ostatniego egzaminu lub zaliczenia, jednak nie dłużej niż do końca roku kalendarzowego. Decyzja w przedmiocie wydania bądź odmowy wydania dyplomu ukończenia uczelni mieści się w zakresie decyzji dotyczących indywidualnych spraw studentów. Skoro więc w myśl przepisów Regulaminu Studiów dziekan jest organem właściwym do podjęcia decyzji w przedmiocie daty złożenia ostatniego egzaminu wymaganego programem studiów, która to data jest datą ukończenia studiów na kierunku lekarskim, to zasadnym wydaje się przyjęcie, iż to dziekan będzie organem właściwym do podjęcia decyzji w sprawie wydania dyplomu. Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego powinna zatem ulec oddaleniu jako skierowana przeciwko niewłaściwemu organowi.

Ponadto brak jest w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstaw do przyjęcia przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego przez Rektora Uniwersytetu Medycznego [...]. Nie sposób bowiem pominąć znaczenie faktu sfałszowania transkryptu i następnie posłużenie się nim jako dokumentem autentycznym w postępowaniu rekrutacyjnym skarżącej na studia w Uniwersytecie Medycznym [...]. W wypadku, gdy przyjęcie na studia i w konsekwencji status studenta zostały uzyskane na podstawie fałszywych dokumentów, nie można uznać, że status ten został uzyskany w sposób legalny. Zasadnym jest więc uznanie, że skarżąca nie posiadała statusu studenta przez cały okres studiów, dlatego nie posiadała również jakichkolwiek uprawnień z tego statusu wynikających, tj. prawa do udziału w zajęciach, odbywania praktyk studenckich, zdawania kolokwiów, zaliczeń, składania egzaminów, uzyskania tytułu zawodowego lekarza i uzyskania dyplomu.

W stanie faktycznym sprawy zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 596/10, decyzja o przyjęciu na studia wydana została w wyniku przestępstwa na podstawie sfałszowanego dokumentu, tym samym wydano ją z naruszeniem prawa, ale decyzja ta nie podlegała już uchyleniu z uwagi na upływ 10 lat od jej ogłoszenia. Brak możliwości uchylenia decyzji nie uzasadniał jednak przyjęcia, że skarżącemu przysługiwał status studenta. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w następstwie powyższych okoliczności niemożliwe było również przyjęcie, że skarżący spełniał przesłanki do otrzymania dyplomu ukończenia studiów wyższych. W stanie faktycznym niniejszej sprawy dla ustalenia, czy zachodzą przesłanki wznowienia postępowania rekrutacyjnego skarżącej określone w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa, konieczne było ustalenie, iż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, a sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu.

Tym samym stanowisko prezentowane przez skarżącą o braku bezpośredniego związku postępowań karnych przeciwko D.R. i P.R. z postępowaniem w niniejszej sprawie należy ocenić jako w pełni chybione. Na skutek przyjęcia na studia na podstawie sfałszowanego transkrytpu D.R. nigdy nie uzyskała statusu studenta Uniwersytetu Medycznego [...]. Po ujawnieniu posłużenia się sfałszowanym transkryptem nie przedłożyła autentycznego transkryptu.

Analiza przedmiotowej sprawy powinna też uwzględniać aspekt międzynarodowy. Transkrypt pochodził z uczelni [...] a przedłożony został w procesie rekrutacyjnym na studia na polskiej uczelni. Sprawdzenie, czy przedłożony transkrypt nie odpowiada transkryptowi autentycznemu wymagało wymiany informacji pomiędzy obiema uczelniami. Pomimo aktualnie dostępnych sposobów komunikacji na odległość nie sposób nie dostrzec, że taka odległość pomiędzy obiema uczelniami wpływa na długość postępowania. Dodatkowo wiąże się to również z koniecznością tłumaczenia wymienianej korespondencji odpowiednio na język polski bądź język angielski. Okolicznością, która winna podlegać uwzględnieniu jest również konieczność uzyskania wyjaśnień od członków Komisji Rekrutacyjnej oraz konieczność zwołania posiedzenia Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] celem wydania postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania rekrutacyjnego D.R.

Komisja jest organem kolegialnym i zwołanie jej posiedzenia wymaga znalezienia terminu dogodnego dla wszystkich osób, wchodzących w jej skład. Biorąc pod uwagę liczne obowiązki zawodowe członków Komisji należy liczyć się z sytuacją, że taki dogodny termin wystąpi dopiero w dalszej perspektywie czasowej. Tłumaczy to także dość długi okres czasu potrzebny na złożenie przez członków Komisji Rekrutacyjnej wyjaśnień dotyczących postępowania rekrutacyjnego D.R. Rektorowi Uniwersytetu Medycznego [...] nie można więc zarzucić braku bieżącego zainteresowania stanem sprawy oraz opieszałego podejmowania czynności, tym samym nie doszło tu do przewlekłości prowadzonego postępowania.

W świetle aktualnego stanu prawnego, wydanie dyplomu ukończenia uczelni wyższej nie jest aktem administracyjnym. Wydanie dyplomu należałoby kwalifikować w kategorii czynności materialno - technicznej. Niemożliwym jest więc wykonanie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie, w jakim zobowiązuje on organ administracyjny do wydania aktu w sprawie o wydanie dyplomu ukończenia studiów wyższych. Jako bezpodstawne należy również ocenić wymierzenie organowi grzywny. Zgodnie z powszechnie reprezentowanym stanowiskiem grzywna jest środkiem mającym służyć przymuszeniu organu do wydania aktu administracyjnego. Skoro wydanie dyplomu nie ma postaci aktu administracyjnego, w tym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki orzeczenia grzywny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną D.R. wniosła o jej oddalenie podnosząc argumentację mającą podważać zarzuty tej skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Przewlekłość postępowania Rektora Uniwersytetu Medycznego [...], będąca przedmiotem skargi do Sądu pierwszej instancji, należy do kognicji sądów administracyjnych, ponieważ dotyczy wydania dyplomu ukończenia studiów, jako aktu kształtującego sferę praw i obowiązków w stosunkach zewnętrznych osoby uzyskującej ten dyplom (art. 167 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym), do którego mają zastosowanie przepisy procedury administracyjnej z mocy art. 207 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Jeżeli bowiem z uzyskanym dyplomem wiążą się ustawowo określone uprawnienia i obowiązki poza sferą wewnętrznej relacji absolwent – uczelnia, a uzyskanie tego dyplomu nie stanowi sprawy cywilnej, to władcze działania organów uczelni w zakresie wydawania dyplomu ukończenia studiów należy uznać za wykonywanie zadań z zakresu administracji publicznej, które objęte są kognicją sądów administracyjnych zarówno zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, jak i z mocy art. 3 § 1 ppsa. W związku z tym, także przewlekłość postępowania w sprawie wydania dyplomu ukończenia studiów – zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ppsa – objęta jest kognicją sądów administracyjnych.

Zarzut kasacyjny o braku właściwości sądu administracyjnego w rozpatrzeniu skargi w niniejszej sprawie należy więc uznać za pozbawiony podstaw.

Z art. 66 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym wynika, że rektor uczelni publicznej podejmuje decyzje we wszystkich sprawach dotyczących uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni lub kanclerza. Rektor uczelni publicznej nie jest więc właściwym organem tylko w takich sprawach dotyczących uczelni, w których właściwość została przypisana w ustawie lub w statucie innym organom uczelni lub jej kanclerzowi. Jednocześnie w art. 66 ust. 1 powołanej ustawy wskazano m.in., że rektor kieruje działalnością uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz.

Powołany w skardze kasacyjnej § 51 ust. 3 Statutu Uniwersytetu Medycznego [...] stanowi natomiast, że organem właściwym w zakresie decyzji dotyczących indywidualnych spraw studentów jest dziekan. Jednakże w myśl art. 2 ust. 1 pkt 18k ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, studentem jest osoba kształcąca się na studiach wyższych. Natomiast z art. 167 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że uczelniane dyplomy ukończenia studiów, potwierdzające uzyskanie odpowiedniego tytułu zawodowego i suplementy do dyplomów otrzymują absolwenci studiów. Ustawowe rozróżnienie pojęcia "student" i "absolwent" oznacza, że statutowe uprawnienia dziekana określone w powołanym wyżej § 51 ust. 3 Statutu Uniwersytetu Medycznego [...] nie obejmują spraw dotyczących wydania dyplomu ukończenia studiów absolwentowi tych studiów. Przepis ten nie kreuje zatem dla dziekana autonomicznego uprawnienia do podejmowania decyzji w sprawach dotyczących wydania dyplomu ukończenia studiów, dlatego w zestawieniu z treścią art. 66 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał właściwość Rektora, jako organu reprezentującego uczelnię, skoro w myśl art. 6 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy (o treści obowiązującej w dniu wydania zaskarżonego wyroku przez Sąd pierwszej instancji), to uczelni przysługiwało ustawowe uprawnienie do wydawania dyplomów ukończenia studiów potwierdzających uzyskanie tytułu zawodowego oraz świadectw ukończenia studiów podyplomowych i kursów dokształcających, którą na zewnątrz reprezentuje rektor.

Niekwestionowany w sprawie stan faktyczny wskazuje, że postępowanie o wydanie dyplomu ukończenia studiów toczy się co najmniej od dnia [...] sierpnia 2012 r., w którym Dziekan ds. Studiów w Języku Angielskim Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego [...] wstrzymał wydanie D.R. dyplomu ukończenia studiów wyższych. Postępowanie to, do dnia wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji, nie zostało zakończone, pozostając w toku co najmniej przez 18 miesięcy, początkowo bez informowania strony o prowadzonym postępowaniu i podejmowanych czynnościach. Kilkumiesięczne odstępy czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami podejmowanymi w sprawie prawidłowo zostały więc ocenione przez Sąd pierwszej instancji, jako wyraz przewlekłego prowadzenia postępowania, skoro organ nie zastosował w tym czasie jakichkolwiek środków procesowych służących uzyskaniu przez stronę informacji o podejmowanych działaniach i możliwości ubiegania się we właściwym trybie procesowym o zweryfikowanie poprawności i dopuszczalności powstrzymania się przez organ z wydaniem dyplomu ukończenia studiów.

Zarzut kasacyjny naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów art. 149 § 1 ppsa w zw. z art. 35 kpa i art. 151 ppsa należy zatem uznać za pozbawiony podstaw.

W konsekwencji uznania przez Sąd pierwszej instancji zaistnienia w przedmiotowej sprawie przewlekłości postępowania o wydanie dyplomu ukończenia studiów ocenionej, jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny z tego tytułu znajduje uzasadnienie w art. 149 § 2 ppsa, który uprawnia Sąd do jej wymierzenia nawet z urzędu, gdy zostanie stwierdzona przewlekłość postępowania. Ocena charakteru tej przewlekłości, której skarżący kasacyjnie w niniejszej sprawie nie zakwestionował, w pełni usprawiedliwia wymierzenie grzywny, której wysokość i tak została określona na poziomie znacząco poniżej nawet jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 w zw. z art. 149 § 2 ppsa).

Prawidłowo również Sąd skonstatował w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że obowiązek przestrzegania przepisów obowiązującego prawa przez organ, w tym norm procesowych, jest niezależny od przyczyn prowadzonego postępowania. Także ocena przewlekłego prowadzenia postępowania w żaden sposób nie dotyczy przyczyn, które spowodowały jego wszczęcie. Przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji w niniejszym postępowaniu nie były i nie mogły bowiem być okoliczności, które spowodowały wstrzymanie wydania dyplomu D.R.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.