Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa/1631/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. P., T. M. i I. J., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję tego organu z dnia [...] nr [...]. Decyzjami tymi odmówiono, na wniosek ww., zmiany lub uchylenia, w trybie art. 154 kpa decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...], odmawiającej przyznania odszkodowania z tytułu stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Minister Infrastruktury podnosił, że skoro art. 160 kpa, który ma zastosowanie w sprawie, na podstawie art. 5 ustawy z dnia 17 września 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), jako do zdarzenia powstałego przed 1 kwietnia 2004 r., przewidywał drogę postępowania przed sądem powszechnym w przypadku niezadowolenia strony z rozstrzygnięcia wydanego na podstawie tego przepisu, to ostateczna decyzja nie może podlegać zmianie lub uchyleniu w trybie art. 154 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgadzając się z poglądem co do drogi do sądu powszechnego, stwierdził, iż nie wyłącza to możliwości weryfikacji decyzji ostatecznej w trybach nadzwyczajnych, w tym przewidzianym w art. 154 kpa.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł, reprezentowany przez radcę prawnego, Minister Budownictwa, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zarzucając:
- 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 154 w zw. z art. 160 § 5 kpa, skutkującą błędnym uznaniem dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji odszkodowawczej,
- 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 i art. 153 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia błędnej, a wiążącej organ oceny prawnej, nieuwzględniającej charakteru danej sprawy, a która to ocena może mieć wpływ na nieprawidłowe rozstrzygnięcie organu,
- b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 154 i 160 kpa, poprzez nieprawidłowe stwierdzenie, że organ administracji naruszył powyższe przepisy postępowania, co miało mieć wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Zawiera ona zarzuty naruszenia prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię, jak i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jako przepisy prawa materialnego zostały przytoczone art. 154 w zw. z art. 160 § 5 kpa. Kodeks postępowania administracyjnego jest aktem prawa procesowego, regulującym zasady i tryb postępowania przed organami administracji, a nie prawa materialnego. Tak wiec zarzut naruszenia przepisów kpa, jako prawa materialnego, jest nietrafny. Natomiast co do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1, 141 § 4, art. 153 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", to nie można się z nim zgodzić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany wnioskami ani zarzutami skargi (art. 134 § 1 Ppsa) i tak też uczynił w niniejszej sprawie, wyjaśniając w uzasadnieniu swoje stanowisko, tj. przyczyny rozstrzygnięcia i zawierając wskazówki co do dalszego postępowania organu (art. 141 § 4 Ppsa). Zaskarżone decyzje Sąd uchylił czym nie naruszył art. 145 § 1 lit. c Ppsa, a jego ocena wyrażona w sprawie nie narusza art. 153, bowiem w tej sprawie żadne orzeczenie, które miałoby już wiązać w sprawie nie zapadło, zaś z wyrażonym w zaskarżonym wyroku stanowiskiem Sądu należy się zgodzić.
Postępowanie, o którym mowa w art. 160 kpa, który na mocy art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), ma zastosowanie w niniejszej sprawie, jest jednoinstancyjnym postępowaniem administracyjnym, bowiem odwołanie od decyzji wydanej w toku tego postępowania służy do sądu powszechnego. Jednakże to postępowanie jest postępowaniem co do meritum, tj. odmową przyznania odszkodowania, bądź przyznania go w określonej wysokości i w takim przedmiocie otwarta jest droga do sądu powszechnego. Jednakże wydana decyzja jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 kpa i żaden przepis nie wyłącza możliwości poddania jej weryfikacji na zasadach i w trybach przewidzianych w kpa, tak jak to ma miejsce do każdej ostatecznej decyzji administracyjnej.
Weryfikacja decyzji ostatecznej otwiera drogę administracyjną odwoławczą i sądowoadministracyjną, chyba że weryfikacja ta zakończy rozstrzygnięciem co do meritum, wówczas właściwa jest droga do sądu powszechnego.
Postępowanie o zmianę lub uchylenie decyzji, na mocy której strona nie nabyła prawa, bowiem dotyczy odmowy odszkodowania, o którym mowa w art. 160 kpa, jest tylko rozstrzygnięciem w zakresie wystąpienia bądź nie przesłanek przewidzianych w art. 154 kpa, lecz niedotyczącym meritum sprawy, tj. wydanym w przedmiocie odszkodowania. Takie bowiem rozstrzygnięcie, otwierające drogę do sądu powszechnego, będzie mogło zapaść tylko wówczas, gdy decyzja odmawiająca przyznania prawa zostałaby uchylona.
Zgodzić się zatem należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, iż odmowa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, odmawiającej przyznania odszkodowania tylko dlatego, że w sprawie objętej art. 160 Ppsa służy droga do sądu powszechnego, narusza prawo. Weryfikacja decyzji ostatecznej jest dopuszczalna i rozstrzygniecie organu powinno zapaść po zbadaniu zaistnienia bądź nie, przesłanek wskazanych w art. 154 kpa.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 i art. 250 Ppsa.