Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 20 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 1651/18

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Po 681/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę B. G. na decyzję Rektora Politechniki Poznańskiej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Dziekan Wydziału Maszyn Roboczych i Transportu Politechniki Poznańskiej decyzją z [...] kwietnia 2017 r. na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1, art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.) oraz § 33 ust. 2 pkt 1 Regulaminu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia (Uchwała Senatu Akademickiego Politechniki Poznańskiej z dnia 25 marca 2015 r. nr 142/2012-2016) skreślił z listy studentów B. G. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że B. G. podjął studia stacjonarne pierwszego stopnia na kierunku Transport na Wydziale Maszyn Roboczych i Transportu Politechniki Poznańskiej 26 września 2011 r. Planowanym terminem zakończenia studiów, zgodnie z 3,5 letnim programowym tokiem, był 30 kwietnia 2015 r. B. G. został skreślony z listy studentów 14 marca 2013 r. z semestru 3. w roku akademickim 2012/2013, Wznowił studia 18 marca 2013 r., od semestru 2. w roku akademickim 2012/2013.

Korzystał z urlopu w okresie od 29 września 2014 r. do 25 września 2015 r. Ponownie podjął studia 25 września 2015 r., na semestrze 5 w roku akademickim 2015/2016. Uzyskał rejestrację 26 lipca 2016 r., na semestr 7. W roku akademickim 2016/2017 otrzymując 178 punktów ECTS (180 pkt wymagane do zaliczenia po semestrze 6.). W dniu 4 października 2016 r. złożył wniosek o powtarzanie przedmiotu "[...]" z semestru 6. W dniu 19 stycznia 2017 r. nie zdał zaliczenia z powyższego przedmiotu. Kolejne zaliczenie zostało wyznaczone na 13 lutego 2017 r., na którym nie pojawił się. Zaliczenie komisyjne zostało zarządzone na 23 marca 2017 r., na które B. G. również nie stawił się.

Następnie Dziekan argumentował, że zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 3 Regulaminu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia Politechniki Poznańskiej, student zobowiązany jest do aktywnego udziału we wszystkich zajęciach dydaktycznych przewidzianych w programie studiów oraz terminowego wypełniania wszystkich obowiązków określonych w planie i regulaminie studiów. Warunkiem zaliczenia semestru jest uzyskanie oceny co najmniej dostatecznej ze wszystkich zajęć przewidzianych w programie studiów oraz zaliczenie, bez ocen, praktyk i wymaganych szkoleń. Zgodnie z § 24 Regulaminu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia Politechniki Poznańskiej okresem rozliczeniowym jest semestr. W przypadku braku zaliczenia student nie uzyskuje rejestracji na kolejny semestr, a dziekanowi przysługuje prawo skreślenia z listy studentów. B. G. wielokrotnie przedstawiał zwolnienia lekarskie przesuwając termin zaliczenia.

Rektor Politechniki Poznańskiej dał szansę wyznaczając kolejne dwa terminy zaliczenia, na którym B. G. nie pojawił się. Został poinformowany w piśmie z dnia 17 lutego 2017 r., że ostatnie - czwarte zaliczenie zarządzone przez Rektora Politechniki Poznańskiej na 23 marca 2017 r. ma charakter rozstrzygający w spornej sprawie i ocena komisji będzie ostateczna. Ponadto zauważono, że student ma prawo wystąpić z wnioskiem o udzielenie urlopu zdrowotnego na zasadzie art. 36 Regulaminu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia Politechniki Poznańskiej, z którego B. G. nie skorzystał. Skreślenie z listy studentów nastąpiło zatem z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce zgodnie z § 33 ust. 2 pkt 1 Regulaminu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia Politechniki Poznańskiej.

B. G. złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Prorektor Politechniki Poznańskiej, działając na podstawie pełnomocnictwa Rektora Politechniki, decyzją z [...] maja 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że B. G. został skreślony z listy studentów z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce zgodnie z § 33 ust. 2 pkt 1 Regulaminu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia Politechniki Poznańskiej. Do chwili obecnej nie uzyskał bowiem wymaganych punktów ECTS, przewidzianych w programie 3,5 letnich studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku Transport. Suma zaległych punktów ECTS wynosi 17 i obejmuje przedmioty z dwóch ostatnich semestrów studiów: 1) "[...]" - semestr 6, liczba brakujących punktów ECTS: 2;

1. 2) "[...]" - semestr 7, liczba brakujących punktów ECTS: 15.

Ponadto, na brak postępów w nauce jednoznacznie wskazuje także dotychczasowy tok studiów odwołującego się, z którego wynika, że był już skreślony z listy studentów, ponowna rejestrację uzyskał 26 lipca 2016 r. na semestr 7 w roku akademickim 2016/2017, a 4 października 2016 r. złożył wniosek o powtarzanie przedmiotu "[...]" z semestru 6. Zarzut B. G. dotyczący pozorów uzasadnienia decyzji nie znajduje zatem zastosowania. Dodatkowo Rektor opisał okoliczności nie zaliczenia przedmiotu "[...]" w dniu 19 stycznia 2017 r., na skutek czego student złożył wniosek w dniu 23 stycznia 2017 r. o unieważnienie wyniku tegoż zaliczenia i ponowne jego przeprowadzenie. Uwzględniając skomplikowaną sytuację B. G., Dziekan Wydziału Maszyn Roboczych i Transportu, chcąc umożliwić studentowi kontynuację studiów pozytywnie rozpatrzył jego prośbę. Kolejne zaliczenie zostało wyznaczone zatem na 13 lutego 2017 r., na którym B. G. nie pojawił się.

Mając na uwadze sytuację zdrowotną studenta oraz jego determinację Rektor Politechniki Poznańskiej w piśmie z 17 lutego 2017 r. poinformował o wyznaczeniu ostatecznej możliwości zaliczenia przedmiotu "[...]". Termin zaliczenia komisyjnego został ustalony przez Rektora Politechniki Poznańskiej na dzień 23 marca 2017 r., zaznaczając że ma charakter rozstrzygający w spornej sprawie i ocena komisji będzie ostateczna. B. G., podobnie jak na wcześniej wyznaczone terminy, nie stawił się. Wielokrotnie przedstawiał zwolnienia lekarskie przesuwając tym samym termin zaliczenia. Podkreślono, że student ma prawo wystąpić z wnioskiem o udzielenie urlopu zdrowotnego na zasadzie art. 36 Regulaminu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia Politechniki Poznańskiej, z którego B. G. nie skorzystał.

Odnosząc się do punktów za przedmiot "[...]", B. G. zaliczył go w roku akademickim 2011/2012 w semestrze 2. na ocenę dobry (4.0) z przypisaną liczbą 2 punktów ECTS. Następnie został skreślony z listy studentów 14 marca 2013 r. z semestru 3. w roku akademickim 2012/2013. Wznowił studia 18 marca 2013 r. od semestru 2. w roku akademickim 2012/2013. Wówczas przedmiot ten nie obowiązywał w programie studiów na semestrze 2., ponieważ został zastąpiony przedmiotem "[...]". Zatem student otrzymał już odpowiedź w tej sprawie 28 lutego 2017 r. Dziekana Wydziału Maszyn Roboczych i Transportu, że przedmiot "[...]" jest zaliczony i wraz z oceną zostanie wpisany do suplementu do dyplomu, który otrzymuje absolwent. W odniesieniu do przedmiotu "[...]" na podstawie § 12 ust. 1 pkt 5 Regulaminu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia Politechniki Poznańskiej, student ma prawo do wglądu do swojej ocenionej pracy pisemnej w przeciągu dwóch tygodni od dnia ogłoszenia wyniku, zatem B. G. miał możliwość weryfikacji, z którego to prawa skorzystał 3 października 2016 r.

Skargę na decyzję Rektora Politechniki wniósł B. G. zarzucając naruszenie:

1. 1) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. gdyż podpisał ją Prorektor w oparciu o pełnomocnictwo a nie upoważnienie wymagane odpowiednio stosowanym art. 268a K.p.a.;
2. 2) art. 138 § 1 K.p.a.;
3. 3) art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę w pierwszej kolejności wskazał, że Rektor miał uprawnienie do umocowania na podstawie pisemnego pełnomocnictwa Prorektora do spraw kształcenia do wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu pełnomocnictwo nie budzi wątpliwości, ma wyraźnie określony zakres czynności pełnomocnika mimo, że jest on szeroki – do pełnienia funkcji rektora Politechniki - i okres obowiązywania. Prorektor był zatem prawidłowo umocowany do działania w imieniu Rektora Politechniki, w tym do wydania i podpisania decyzji dotyczącej skreślenia studenta. Prorektor, zatem działał w zakresie tak sformułowanego umocowania. Sąd nie dopatrzył się także uchybień w zakresie wydania decyzji I-instancyjnej przez Prodziekana Wydziału.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji stwierdzono, że decyzja organu I, jak i II instancji zwiera szczegółowe opisanie dotychczasowego toku studiów skarżącego. Sąd wskazał, że niezasadne są zarzuty skarżącego o bezprawnym wyznaczeniu zaliczenia komisyjnego przez Rektora. Zauważono, że w oparciu o regulacje Regulaminu studentowi, który w wyniku bieżącej kontroli stopnia uzyskania efektów kształcenia otrzymał ocenę niedostateczną, przysługuje prawo do jednego zaliczenia poprawkowego do końca sesji egzaminacyjnej (§ 27 ust. 3). Nadto Rektor korzystając ze swoje kompetencji organu, który podejmuje decyzje we wszystkich sprawach uczelni, kierując się zamiarem umożliwienia skarżącemu zaliczenie problematycznego przedmiotu wyznaczył termin zaliczenia komisyjnego.

W ocenie Sądu stworzona przez Rektora możliwość zaliczenia komisyjnego oznacza, że zaliczenia takie przeprowadza komisja w składzie trzech nauczycieli akademickich, a także z możliwością obecności obserwatora spośród nauczycieli i studentów uczelni, zgodnie z § 29 ust. 2 Regulaminu, co stanowi gwarancje rzetelnego i obiektywnego sprawdzenia efektów kształcenia studenta. Niezasadne są zatem zarzuty skarżącego tylko o rzekomej dobrej woli Rektora, który z własnej inicjatywy wyznaczył skarżącemu termin zaliczenia komisyjnego i że w istocie działał na niekorzyść skarżącego. Student objęty obowiązkiem terminowego zaliczania zajęć winien wykorzystać w pozytywnym dla siebie zakresie stworzoną mu dodatkową możliwości zaliczenia obowiązkowych zajęć, zgodnie z podstawowym obowiązkiem studenta terminowego wypełniania wszystkich zobowiązań określonych w planie i regulaminie studiów. Słusznie wskazał Rektor, że skarżący nieprzystępując do zaliczenia poprawkowego oraz zaliczenia komisyjnego przedmiotu, który już powtarzał, wypełnił przesłankę braku postępów w nauce.

Zdaniem Sądu niezasadny jest także zarzut skarżącego, że Rektor wydał błędnie decyzję o jego skreśleniu z listy studentów nie na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 P.s.w., ale na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 P.s.w., wobec nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie. Zdaniem skarżącego uzasadnienie decyzji nie odnosiło się do podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, jak i decyzji Prorektora. Z postanowień Regulaminu wynika, jak to już wskazano wyżej, że przesłanką braku postępów w nauce jest także zgodnie z § 27 ust. 1 Regulaminu - negatywny wynik bieżącej kontroli stopnia uzyskania efektów kształcenia z poszczególnych zajęć i modułów. Dopiero skutkiem braku zaliczenia zajęć, jest niemożność przystąpienia do egzaminu, jeżeli taki jest wymagany w ramach realizacji programu studiów, co następnie powoduje niemożność przyznania punktów ECTS i niezaliczenie semestru, o jakim mowa w art. 190 ust. 2 pkt 2 P.s.w.

Tymczasem, w konkretnej sytuacji skarżącego Rektor wykazał, że zaistniały przesłanki skreślenia z listy studentów na skutek braku postępów w nauce, o jakich mowa w art. 190 ust. 2 pkt 1 P.s.w. w zw. z § 33 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 2 Regulaminu.

Nadto Rektor argumentował, że poinformował skrzącego o możliwości złożenia wniosku o udzielenie urlopu zdrowotnego, z czego skarżący nie skorzystał (§ 36 ust. 1 Regulaminu), ograniczając się do kwestionowania pracy zaliczeniowej. Rektor wskazywał także że skarżący korzystał z licznych zwolnień lekarskich. W ocenie Sądu, Rektor wykazał zatem, że szczegółowo zbadał sytuację skarżącego respektując jego prawa i stwarzając wszelkie dopuszczalne Regulaminem możliwości zmierzające do zaliczenia problemowego przedmiotu. Zauważono przy tym, że ustalane terminy zaliczenia poprawkowego oraz komisyjnego były na tyle odległe, że można przyjąć, iż pozwalały na odpowiednie przygotowanie się studenta do zaliczenia przedmiotu.

Z reguły § 12 pkt 5 Regulaminu wynika, że student ma prawo do wglądu do swojej ocenianej pracy pisemnej w terminie dwóch tygodni od dnia ogłoszenia wyników. Pisemne prace zaliczeniowe prowadzący zajęcia mają obowiązek przechowywać co najmniej przez 12 miesięcy (§ 27 ust. 4 Regulaminu). Słusznie Rektor wskazał, że zgodnie z zapisami Regulaminu skarżący skorzystał z tej możliwości i swoją pracę przeglądał, co nie było kwestionowane. Jakkolwiek z tego zapisu Regulaminu nie wynika uprawnienie do utrwalania, czy kopiowania takiej pracy, zwłaszcza, jeżeli ma to służyć wykazaniu prawidłowości udzielonych odpowiedzi, czy też niewłaściwej zdaniem studenta, oceny pracy zaliczeniowej. Weryfikacja niedostatecznej oceny z bieżącej kontroli stopnia uzyskania efektów kształcenia następuje w drodze jednego zaliczenia poprawkowego, a następnie w uzasadnionych przypadkach w ramach zaliczenia komisyjnego (§ 27 ust. 3 i § 29 ust. 1 i nast. Regulaminu).

Nie mogą zatem odnieść skutku zarzuty skarżącego, które zmierzają do zakwestionowania poprawności przeprowadzonego zaliczenia, oraz nieuwzględnienia wniosku o jego unieważnienie i ponowne przeprowadzenie zaliczenia, co uzasadniało w ocenie Skarżącego nieprzystąpienie Skarżącego do zaliczenia poprawkowego i zaliczenia komisyjnego. Sąd podkreśla, że podstawowym zadaniem studenta jest postępowanie zgodnie z regulaminem studiów, a w szczególności spełnianie wymogów przewidzianych w planie studiów (art. 189 ust. 1 i 2 P.s.w. w zw. z § 12 ust. 2 pkt 3 Regulaminu).

Sąd podkreślił również, że z podstawowej zasady postępowania administracyjnego, która ma zastosowanie w niniejszej sprawie, a opisana jest w art. 15 K.p.a. wynika konieczność rozpoznania sprawy przez dwie instancje. Oznacza to, że organ II instancji ponownie samodzielnie rozpatruje i rozstrzyga sprawę merytorycznie w całej jej rozciągłości. Ponownie ocenia, a także przeprowadza dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia zebranych dowodów i materiałów w sprawie, bez konieczności uchylania decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznani przez organ I instancji (art. 138 K.p.a.).

W konsekwencji celem jeszcze bardziej wszechstronnego i pełniejszego uzasadnienia decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów Rektor wskazał dodatkowe okoliczności wypełniające przesłankę braku postępów w nauce. Rektor wyjaśnił, zatem zasady naliczania punktów ECTS za zdaną przez skarżącego "[...]", którą następnie zastąpiono przedmiotem "[...]", a także liczbę brakujących punktów ECTS z [...]. Uzasadniono zatem w ten sposób, że na skutek braku postępów w nauce Skarżący nie uzyskał wymaganych minimalnych 180 punktów ETCS.

Sąd podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego skarżący nie przedstawił żadnej okoliczności, która wpłynęłaby na to, że w wymaganym terminie niezależnie od siebie nie uzyskał wymaganych zaliczeń. W tym zakresie skarżący nie przedstawił żadnej przesłanki, która mogłaby wpłynąć na podjętą decyzję o jego skreśleniu w ramach uznania administracyjnego. Nie przedstawił przy tym, poza swoimi własnymi subiektywnymi odczuciami i obawami, jakichkolwiek argumentów, które można by uznać za ważne względy społeczne, które uzasadniałyby odstąpieniu od podjętego rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Przy tym Rektor wskazał, że skarżący rozpoczął studia w 2011 r., które planowo powinien zakończyć 30 kwietnia 2015 r., był już skreślony z listy studentów, a w roku akademickim 2015/2016 ponownie podjął studia i w roku 2016/2017 podjął kolejną próbę zaliczenia przedmiotu "[...]", co zdaniem Sądu uznać należy za wypełnienie przesłanki "braku postępowców w nauce". Z drugiej strony Skarżący znał również konsekwencje niewywiązania się z podstawowego obowiązku uzyskania zaliczenia.

Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodów z pism i nagrań dołączonych przy skardze, albowiem nie przyczyniły się do wyjaśniania istotnych wątpliwości w sprawie dotyczącej skreślenia z listy studentów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B. G., zarzucając:

1. 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a przez to:
2. a) art. 145 § 1 pkt 1a w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 268a K.p.a. w zw. z art. 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (zwanej dalej P.s.w.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że dokument stanowiący de facto pełnomocnictwo w rozumieniu art. 98 K.c. udzielone przez Rektora Prorektorowi spełnia przesłanki upoważnienia z art. 268a K.p.a. - do wydawania w imieniu organu decyzji administracyjnych, co doprowadziło do bezpodstawnego utrzymania przez WSA w obrocie prawnym decyzji obu instancji dotkniętych sankcją nieważności o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. jako wydanych bez upoważnienia i z naruszeniem przepisów o właściwości;
3. b) art. 145 § 1 pkt 1a w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 66 ust. 1 P.s.w. w zw. z § 29 ust. 1 Regulaminu Studiów Politechniki Poznańskiej (uchwała Senatu 142/2012-2016 z 25 marca 2015 r.) poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Rektorowi przysługuje uprawnienie do przeprowadzenia egzaminu komisyjnego studentowi "z urzędu", co doprowadziło do uznania, iż skarżący nie przystępując do egzaminu komisyjnego wypełnił tym samym przesłankę braku postępów w nauce, a w konsekwencji przesłanki skreślenia z listy studentów i bezpodstawnego utrzymania przez WSA w obrocie prawnym wadliwych decyzji obu instancji, podczas gdy z literalnego brzmienia powołanego § 29 ust. 1 Regulaminu wynika, że egzamin komisyjny przeprowadzony jest na wyłączny wniosek studenta, co oznacza że egzamin komisyjny przeprowadzony dla skarżącego pozbawiony był podstawy prawnej w postaci wniosku jedynego uprawnionego podmiotu;
4. c) art. 145 § 1 pkt 1a w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z § 1 pkt 13 rozporządzenia MNiSW z dnia 25 września 2014 r. w sprawie warunków, jakim muszą odpowiadać postanowienia regulaminu studiów w uczelniach (akt wyk. do art. 162 P.s.w.), poprzez niezastosowanie wskazanego przepisu rozporządzenia polegające na uznaniu, że dziekan i rektor mogą opierać skreślenie z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 P.s.w. na zdarzeniach innych niż wyczerpujące wyraźna definicję "braku postępów w nauce" zawartą w regulaminie studiów, której to definicji w Regulaminie zabrakło; co doprowadziło do bezpodstawnego utrzymania przez WSA w obrocie prawnym wadliwych decyzji obu instancji;
5. d) art. 145 § 1 pkt 1a w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 73 ust. 1 K.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 P.s.w. w zw. z art. 51 ust. 3-4 Konstytucji RP w zw. z § 12 pkt 5 Regulaminu Studiów Politechniki Poznańskiej a contrario, poprzez błędną, zawężającą wykładnię uprawnienia studenta do wglądu w prace pisemne, o którym mowa w § 12 pkt 5 Regulaminu polegającą na przyjęciu, że uprawnienie to obejmuje tylko i wyłącznie prawo do przejrzenia pracy studenta, podczas gdy wykładnia ta stoi w sprzeczności z prawem studenta do weryfikacji prawidłowości dokonanej oceny egzaminu, która ta ocena przesądza o posiadanym statusie studenta, a więc w ocenie skarżącego uprawnienie to winno obejmować prawo do sporządzenia fotokopii pracy zaliczeniowej. Uprawnienie takie wynika z odpowiednio (na mocy art. 207 ust. 1 P.s.w.) stosowanego K.p.a., w tym prawa dostępu studenta do akt postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów gdy takowe wszczęto jak i w sprawie nadania tytułu zawodowego, na które składają się wszelkie dowody uzyskiwania lub nieuzyskiwania zaliczeń wymaganych regulaminem studiów i całym ich toku; co doprowadziło do bezpodstawnego utrzymania przez WSA w obrocie prawnym wadliwych decyzji obu instancji;
6. e) art. 145 § 1 pkt 1a w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 190 ust. 2 pkt 1-2 P.s.w. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 190 ust. 2 pkt 1-2 P.s.w., o charakterze dyspozytywnym, i skreślenie skarżącego z listy studentów, pomimo niedochowania przez organy uczelni w sposób należyty procedur administracyjnych prowadzących do ustalenia, czy istniały przesłanki skreślenia skarżącego z listy studentów, i tym samym braku uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętych decyzji administracyjnych nr I i II;
7. f) art. 145 § 1 pkt 1a w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 34 ustawy o ochronie danych osobowych poprzez niezastosowanie wskazanego przepisu i uniemożliwienie skarżącemu dostępu do pracy zaliczeniowej i weryfikacji prawidłowości dokonanej oceny egzaminu, która ta ocena przesądza o posiadanym statusie studenta;
8. 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
9. a) art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji II instancji, mimo że zachodziły ku temu podstawy, a to z powodu wydania jej przez prorektora bez wymaganego upoważnienia;
10. b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez nieuchylenie skarżonego wyroku pomimo naruszeń prawa, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a zostały wskazane w skardze do WSA, a które to uchylenie z racji ww. naruszeń powinno mieć miejsce;
11. c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez nieuchylenie skarżonego wyroku pomimo naruszenia przez organ art. 73 K.p.a. przy weryfikacji zasadności skreślenia w decyzji I, a to poprzez zaniechanie weryfikacji formalno-prawnej podstaw faktycznych skreślenia w postaci udokumentowanych pracą zaliczeniową, do której utrwalenia w fotokopii dr M. dostępu skarżącemu bronił, a które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy;
12. d) art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez WSA dowodów wskazanych w skardze, tj.:
13. - stenogramu nagrania rozmowy z dnia 24 lutego 2017 r.;
14. - pracy z przedmiotu "[...]" na okoliczność wadliwego formalnie i metodologicznie jej ocenienia;
15. - stenogramu rozmowy z dr. M. z dnia 3 października 2016 r. mimo że jego przeprowadzenie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie oraz nieuzasadnione uznanie, że dowód ten jest zbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, podczas gdy dowód ten w sposób wyłączny mógłby posłużyć do weryfikacji autentycznych motywów skreślenia i przyczyn konfliktu skarżącego z przedstawicielami uczelni;
16. e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1-3 K.p.a. poprzez nieuchylenie przez WSA decyzji II mimo, iż zapadła ona w postępowaniu prowadzonym z obrazą normy wynikającej z art. 10 § 1-3 K.p.a., gdyż organ nie dopełnił żadnego z zawartych tam obowiązków, przez co pośrednio uniemożliwił skarżącemu zapoznanie się z oceną zaliczeniową z pracy z przedmiotu "[...]" (którego niezaliczenie, zdaniem organu, stało się przyczyną skreślenia), w sposób umożliwiający przeanalizowanie jej prawidłowości metodologicznej i formalnej, a w konsekwencji uniemożliwił formułowanie w tym zakresie do niej zastrzeżeń, które powinny być rozważone przez organ przed wydaniem decyzji II, co miało istotny wpływ na wynik sprawy rozstrzyganej organ, a czego niedostrzeżenie miało istotny wpływ na wynik sprawy rozstrzyganej przez WSA;
17. f) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez lakoniczne i nie uwzględniające realiów niniejszej sprawy uzasadnienie wyroku I instancji szczególności w zakresie przyczyn nieuwzględnienia zarzutu naruszenia § 29 ust. 1 Regulaminu Studiów Politechniki Poznańskiej który konstytuuje zasadę wyznaczania egzaminu komisyjnego na wniosek studenta, podczas gdy - wbrew brzmieniu powołanego postanowienia - Sąd I instancji w sposób nieuzasadniony dopuścił działanie w tym zakresie przez organ uczelni z urzędu i przy braku wymaganego wniosku skarżącego - powyższe uniemożliwia ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu, pozbawiając możliwości polemizowania z dokonaną oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:

1. 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie, na podstawie art. 188 P.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny;
2. 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o zobowiązanie organu do złożenia do akt sprawy, a następnie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

1. a) ocenionej pracy skarżącego z przedmiotu "[...]", na okoliczność wadliwego formalnie i metodologicznie jej ocenienia, która skutkowała finalnie decyzją o skreśleniu z listy studentów, dlatego możliwość wykazania nieprawidłowości w jej ocenieniu ma istotne znaczenie w sprawie;
2. b) nagrania rozmowy z 3 października 2016 r. na okoliczność potwierdzenia, że skarżący był obiektem zastraszania i groźby, że jeśli zdecyduje się na zaliczenie komisyjne, to i tak nie zda tego przedmiotu ponieważ ostateczny wynik i tak zależy od prowadzącego p. M. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Politechniki Poznańskiej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna jest niezasadna, a dokonana przez Sąd I instancji kontrola zaskarżonej decyzji jest prawidłowa.

W sytuacji, gdy zarzuty skargi kasacyjnej oparto o obie podstawy z art. 174 P.p.s.a., tj. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię (pkt 1) oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2), to w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Dopiero gdy postawiony zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego zostanie uznany za nieusprawiedliwiony, Naczelny Sąd Administracyjny może przystąpić do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, przy czym ocenia je w oparciu o ustalony wcześniej w sprawie stan faktyczny.

Stąd też odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Sąd I instancji dowodów wskazanych w skardze, tj.: płyty CD z nagraniami stenogramów rozmów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest niezasadny. Mianowicie w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest orzekanie przez sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 P.p.s.a.), przy czym P.p.s.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, ograniczonego jedynie do dowodu z dokumentu, uzależniając jednak możliwość jego przeprowadzenia od łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w powołanym art. 106 § 3 P.p.s.a., tj.: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wnioskowane dowody nie spełniały powyższych wymogów, albowiem nie były to dowody z dokumentu, a nadto dotyczyły okoliczności, które nie są przedmiotem kontroli Sądu.

Kolejny istotny zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania dotyczy art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. Zgodnie z nim uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Wyrok Sądu I instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części, a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, nazbyt ogólny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu.

W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie wyroku Sądu I instancji spełnia wszystkie wymagania wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., natomiast fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji nie oznacza, że uzasadnienie jest wadliwe.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia prawa materialnego sformułowanego w pkt a), to w pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że nie była poprawna konstrukcja skargi kasacyjnej, która w ramach podstawy naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) zarzucała Sądowi I instancji naruszenie art. 268a K.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej może upoważniać, w formie pisemnej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów (...). Stwierdzić należy, że cytowany przepis jest przepisem procesowym, określającym tzw. przedstawicielstwo (pełnomocnictwo) administracyjne (por. K. Kmieciak, W. Chróścielewski, A. Krawczyk, J. Wegner, K.p.a. Komentarz, uwaga 1 do art. 268, WK 2019).

W związku z charakterem wskazanego przepisu, wskazanie na jego naruszenie przez Sąd I instancji, w ramach podstawy skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego, nie było poprawne. Niezależnie od powyższej uwagi, stwierdzić należy, że zarzut naruszenia art. 268a K.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim przypomnieć należy, że uczelnia wyższa nie jest organem administracji publicznej, o której mowa w art. 1 K.p.a. stąd też na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio między innymi do decyzji podejmowanych przez organy uczelni. Stosowanie przepisów odpowiednio oznacza, miedzy innymi, że niektóre z przepisów nie są stosowane. W przypadku uczelni wyższych, to przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym i statuty uczelni określają organy i zasady ich reprezentowania, a nie przepis art. 268a K.p.a. Problematyka ta została szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, a Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się z tym stanowiskiem.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego sformułowany w pkt b), a dotyczący art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z § 29 ust. 1 Regulaminu studiów regulujący problematykę zaliczenia komisyjnego. Do kwestii tej w sposób prawidłowy odniósł się Sąd I instancji. Powołany przepis regulaminu dotyczący zaliczenia komisyjnego, stanowi, że na wniosek studenta, tylko w uzasadnionych przypadkach kierownik jednostki zarządza przeprowadzenie zaliczenia komisyjnego. Przyjęcie, iż zaliczenie komisyjne może się odbyć na wniosek studenta podyktowane jest obowiązującą zasadą, że studentowi przysługuje prawo do jednego zaliczenia poprawkowego do końca sesji egzaminacyjnej, tym samym zaliczenie komisyjne nie może być traktowane jako kolejny, trzeci termin. W okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczenie terminu zaliczenia komisyjnego niewątpliwie stanowiło dla skarżącego dodatkową możliwość zaliczenia przedmiotu "[...]", szczególnie że zaliczenie komisyjne przeprowadza komisja w składzie trzech nauczycieli akademickich, a także mając na uwadze, że przedmiot ten był powtarzany przez skarżącego.

Wyznaczenie zaliczenia komisyjnego, bez wniosku skarżącego nie można tym samym uznać za naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., może być podstawą uwzględnienia skargi, albowiem nawet w przypadku braku wyznaczenia zaliczenia komisyjnego skarżący nie uzyskał zaliczenia i nie przystąpił do zaliczenia poprawkowego, co było wystarczającą okolicznością do stwierdzenia braku postępów w nauce.

Zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w pkt c) i w pkt e) sprowadzają się do naruszenia art. 190 ust. 2 pkt 1-2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 1 pkt 13 rozporządzenia z dnia 25 września 2014 r. w sprawie warunków jakim muszą odpowiadać postanowienia regulaminu, a wszystko w związku z rozumieniem pojęcia "braku postępów w nauce", jako przesłanki uzasadniającej skreślenie z listy studentów.

Zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Wskazany art. 190 ust. 2 zawiera przesłanki uznaniowego skreślenia z listy studentów, a pierwszą z tych przesłanek jest stwierdzenie braku postępów w nauce. Ustawa nie zawiera definicji tej przesłanki ustawodawca zaś poruczył organom uczelni stanowiąc w § 1 pkt 13 rozporządzenia w sprawie warunków, jakim muszą odpowiadać postanowienia regulaminu studiów w uczelniach, że postanowienia regulaminu studiów powinny określać m.in. tryb stwierdzania braku postępów w nauce. Zgodnie z § 33 ust. 3 pkt 2 obowiązującego w niniejszej sprawie Regulaminu studiów, dziekan stwierdza brak postępów w nauce – na podstawie § 24 ust. 2 oraz § 27 ust. 1 i podejmuje stosowne decyzje. Zgodnie z powołanym § 27 ust. 1 Regulaminu, podstawą do zaliczenia wszystkich form zajęć niekończących się egzaminem są pozytywne wyniki bieżącej kontroli stopnia uzyskania efektów kształcenia.

Kontrolę tę, w formie zgodnej z zasadami ustalonymi przez osobę odpowiedzialną za moduł, realizuje prowadzący zajęcia, który wystawia także ocenę, w terminie do końca okresu zajęć dydaktycznych w semestrze. Tym samym brak zaliczenia przedmiotu w formie przewidzianej planem studiów (przedmiotu który był powtarzany), tj. nie uzyskanie zaliczenia i nie przystąpienie do zaliczenia poprawkowego, a także nieskorzystanie z możliwości zaliczenia komisyjnego, które z uwagi na szczególną sytuację skarżącego (powtarzanie przedmiotu, konflikt z prowadzącym przedmiot) przyznano skarżącemu z inicjatywy organu, bez usprawiedliwienia przyczyn rezygnacji z powyższych możliwości, zasadnie uznano za spełnienie ustawowej przesłanki braku postępów w nauce.

Jednocześnie też Sąd zwraca uwagę, że organy uczelni dokonały skreślenia skarżącego z listy studentów po wyczerpaniu wszystkich możliwości regulaminowych, w tym poinformowaniu skarżącego o możliwości złożenia wniosku o urlop zdrowotny, z której nie skorzystał. Równocześnie podkreślić należy, że uzasadnienie decyzji spełniało wymagania uzasadnienia decyzji uznaniowej, albowiem nie ograniczono się tylko do uzasadnienia spełnienia samej ustawowej przesłanki pozwalającej na skreślenie studenta z listy studentów, ale odwołano się również szczegółowo do dotychczasowego przebiegu studiów skarżącego, który to przebieg niewątpliwie potwierdzał, że skarżący nie wykonywał w sposób staranny obowiązków studenta wynikających z przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i Regulaminu studiów.

Niezasadny jest również zarzut skargi kasacyjnej sformułowany w pkt d) a dotyczący §12 pkt 5 Regulaminu w związku z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i art. 73 ust. 1 K.p.a., polegający na przyjęciu, że uprawnienie studenta do wglądu w pracę pisemną nie obejmuje prawa do sporządzania fotokopii. Za niezasadnością tego zarzutu przemawia przede wszystkim fakt, że kwestia uprawnienia studenta do wglądu w prace pisemną, a konkretnie w jakiej formie to uprawnienie może być realizowane należy do sfery wewnętrznych uprawnień uczelni, które w różny sposób mogą je realizować w uchwalanych regulaminach studiów.

Natomiast odwoływanie się w tej kwestii – poprzez art. 207 ust. 1 ustawy – do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego jest błędne. Powołany przepis odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ale tylko w przypadku wydawania przez organy uczelni decyzji o których mowa w tym przepisie. Natomiast w kwestiach związanych z zasadami zaliczania przedmiotów, zdawaniem egzaminów, wglądu w pisemne prace zaliczeniowe, czy egzaminacyjne, jak również merytoryczną ocena tych prac, kodeks postępowania administracyjnego nie ma zastosowania, nawet odpowiedniego, stąd też nie mogło dojść do naruszenia jego przepisów.

Nadto należy wyraźnie pokreślić, mając między innymi na uwadze formułowane w skardze kasacyjnej zarzuty, a także formułowane wnioski w tym wnioski dowodowe o zobowiązanie organu do przedłożenia pracy zaliczeniowej skarżącego z przedmiotu "[...]" i przeprowadzenie dowodu na okoliczność wadliwej oceny tej pracy, a także przeprowadzenia dowodu z nagrania rozmowy z dnia 3 października 2016 r. na okoliczność, że skarżący był obiektem zastraszania i groźby, że do kognicji sądów administracyjnych nie należy dokonywanie merytorycznej oceny pracy, czy też weryfikowanie oceny uzyskanej z egzaminu, czy zaliczenia przedmiotu. Ocena osoby dokonującej zaliczenie, czy też egzaminatora, jako będąca jego wyłącznym atrybutem nie podlega reżimowi K.p.a., a co z tym idzie nie może być przedmiotem weryfikacji w niniejszym postępowaniu.

W związku z tym sprawy ocen i trybu zaliczeń przedmiotów, semestrów dotyczą stosunków wewnętrznych zakładu i są rezultatem wykonywania władztwa zakładowego w stosunku do studentów - użytkowników zakładu. Rozstrzygnięcia te podlegają weryfikacji tylko w trybie i na zasadach określonych w ustawie, statucie uczelni i regulaminie studiów. Nie można ich zatem uznać za akty o charakterze zewnętrznym, a w konsekwencji rozstrzygnięcia podjęte w takich sprawach nie podlegają jurysdykcji sądów administracyjnych. Również brak kognicji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących oceny stosunków, relacji, czy sporów jakie zachodzą, czy mogą zachodzić pomiędzy pracownikami uczelni, pracownikami uczelni a studentami, czy też samymi studentami. Stąd też powyższe wnioski skargi kasacyjnej są niezasadne.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo dokonał kontroli zaskarżonej decyzji, zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne i dlatego na podstawie art. 184 P.p.s.a. skarga kasacyjna została oddalona.